Anoniem porno kijken? Deskundigen waarschuwen voor privacyrisico’s

• Cathérine Minczeles

  redacteur Economie

De leeftijdscontrole die de EU wil gebruiken voor de toegang tot onder meer porno- en goksites is niet per se anoniem. Deskundigen waarschuwen voor privacyrisico’s van de apps waarmee je in de toekomst kunt bewijzen dat je oud genoeg bent.

De Europese Commissie presenteerde dit voorjaar technologie voor apps waarmee je online kunt bewijzen dat je oud genoeg bent om bepaalde sites te bezoeken. Het gaat bijvoorbeeld om sociale media, goksites, pornosites of websites waar je alcohol kunt kopen. De apps moeten het internet veiliger maken voor kinderen. Het idee is dat ontwikkelaars ze met de in Brussel gepresenteerde technologie gaan bouwen.

De Europese Commissie hamerde er bij de presentatie(opent in nieuw venster) op dat de technologie privacyvriendelijk is. “Gebruikers bewijzen hun leeftijd zonder andere informatie te onthullen. Het is volledig anoniem en gebruikers kunnen niet worden getraceerd.” Dat moet onder meer gebeuren door middel van de Zero-Knowledge-Proof-methode (ZKP).

Die methode faciliteert als het ware een digitale handtekening, legt Jaap-Henk Hoepman uit, hoofddocent digitale veiligheid aan de Radboud Universiteit. “Hiermee kun je aan websites bewijzen dat je die handtekening hebt, zonder die handtekening te laten zien.”

Probleem is volgens deskundigen echter dat de Europese Commissie die ZKP-methode niet verplicht stelt. “Het is heel jammer dat de Commissie dat niet doet”, zegt Hoepman. “Zolang het een keuze is, zal het voor ontwikkelaars te veel gedoe zijn, waardoor het er waarschijnlijk niet van komt.”

Zonder die methode is te achterhalen wie welke website bezoekt, waarschuwen deskundigen. De partij die de handtekening verwerkt kan dan samen met de websites die een minimumleeftijd vereisen informatie aan elkaar koppelen en zo precies zien hoe iemand zich online gedraagt. “Dan zet je in theorie de deur open voor het monitoren van menselijk gedrag”, zegt Hoepman.

De privacyvriendelijke ZKP-methode is wel de standaardwerkwijze, zegt de vertegenwoordiging van de Europese Commissie in Den Haag. Maar er zijn uitzonderingen mogelijk. Bijvoorbeeld als oudere mobiele telefoons die methode niet ondersteunen. Daarom wil de Europese Commissie app-ontwikkelaars een uitwijkmogelijkheid bieden bij technische problemen.

Ook Dibran Mulder maakt zich zorgen over de Europese richtlijnen voor het ontwikkelen van een leeftijdscontrole-app. Hij is directeur bij Yivi. Dat is een organisatie die zelf een privacyvriendelijke ID-app ontwikkelde waarmee je veilig inlogt. “Het mag niet eens de schijn hebben dat privacy kan worden geschonden, want het gaat hier om heel gevoelige zaken.”

Mulder wijst eveneens naar de door Brussel opgestelde technische specificaties(opent in nieuw venster), de regels waarbinnen ontwikkelaars de app kunnen bouwen. Die gaan niet verder dan een aanbeveling van de ZKP-methode als “experimentele functie”. Ook staat er dat de methode kan “worden overwogen om bescherming te bieden”.

Volgens Thijs van Ede, docent cybersecurity aan de Universiteit Twente, kan anonimiteit alleen worden gegarandeerd als je je eigen handtekening uitgeeft, rechtstreeks met de websites die dat vereisen, zonder onafhankelijke tussenpartij die jouw leeftijd controleert. “Maar zonder de controle van die tussenpartij is het maar de vraag of je de waarheid spreekt. Dat doet afbreuk aan de betrouwbaarheid.”

De Europese Commissie maakt niet zelf een app om websites te bezoeken, maar willen dat de leeftijdstechnologie wordt verwerkt in apps die landen zelf ontwikkelen.

Het is nog onduidelijk of zo’n app er in Nederland komt. Voor overheidszaken bestaat DigiD. Ook wordt er gewerkt aan een nationale ‘NL ID-wallet’ waarmee je online je identiteit kunt bewijzen. Of leeftijdscontrole hier een onderdeel van gaat zijn, is onduidelijk.

Ook bedrijven kunnen de Europese technologie in een app verwerken. Als Nederland besluit om niet zelf zo’n app te maken, kunnen gebruikers eventueel wel zo’n app downloaden. Yivi en Itsme bieden bijvoorbeeld zo’n app aan.

De Commissie wil dat voor het einde van het jaar in de eerste landen de apps te downloaden zijn.