Utrechts waterschap werkt samen met boeren aan ‘snelweg’ voor otters

Samen met een aantal boeren legt het Utrechtse waterschap Stichtse Rijnlanden de rode loper uit voor de otter. De oevers van de talloze watergangen en sloten worden groener. De waterkwaliteit wordt verbeterd.

Vlooswijk heeft ruim twintig kilometer aan slootkant in beheer, in de buurt van het dorp Papekop. Ondanks de warmte is hij druk bezig om de oevers van paaltjes te voorzien. Als gevolg daarvan stroomt het water rustiger en krijgt beplanting (weer) een kans om rustig te groeien.

“Dit is nou netjes begroeid”, reageert ecoloog Danneke Verhagen van het waterschap. “Je ziet veel verschillende oeverplanten staan. Van vergeet-me-nietjes tot aan lisdodden. En als ik een blik werp op het water, ziet dat er helder uit. Dat kan je dus bereiken met de paaltjes die Harold plaatst.”

Stichtse Rijnlanden is in 2020 begonnen met het project Otterpaden, juist omdat het marterachtige dier nogal kieskeurig is. Het grootste waterroofdier van Nederland voelt zich alleen thuis in schoon water. “Als de otter aan de deur klopt, weet je dat er veel in orde is. Zoals genoeg vis en een goede waterkwaliteit”, zei de ecoloog eerder(opent in nieuw venster). “Het zou een mooie beloning zijn om de otter de komende jaren op steeds meer plekken terug te zien.”

De otter was ooit alom aanwezig in Nederland, maar stierf in de jaren 80 uit. “Decennia van milieuvervuiling, jacht, toenemend verkeer en steeds meer obstakels in hun leefgebieden zoals waterwerken en gevaarlijke fuiken, was de soort fataal geworden”, aldus(opent in nieuw venster) Natuurmonumenten. In 1988 werd Nederlands laatste otter doodgereden bij Joure.

Niet ver van Joure, in de kop van Overijssel. werd in 2002 weer een populatie (buitenlandse) otters uitgezet. Sindsdien gaat het crescendo, vooral in het noorden en oosten van het land. Maar de otter is ook weer aanwezig in Limburg en zelfs in de stadsgracht van Alkmaar.

In 2020 werden de eerste ottersporen in het oosten van de provincie Utrecht ontdekt. Sindsdien is het waterschap druk bezig om de otter verder binnen te halen. In 2023 werden in Kockengen en bij Lopik otterpassages(opent in nieuw venster) aangelegd, zodat otters geen drukke weg meer hoeven over te steken om van de ene kant van de sloot naar de andere kant te komen.

Op dit moment draait het vooral om de ongeveer 9000 kilometer aan sloten en andere watergangen in Utrecht. Want, benadrukt ecoloog Verhagen, hoe groener die slootkanten, des te meer biodiversiteit. Vissen, salamanders, kikkers: ze komen allemaal maar wat graag op zulke oevers af. Win-win, zegt ze. “Het waterschap krijgt er schoner water van, en dat trekt dan ook weer dieren als de otter aan.”

Het project staat of valt met de medewerking van boeren, want het waterschap heeft lang niet al die 9000 kilometer in beheer. Dus is subsidie beschikbaar gesteld. “Dat is kostendekkend”, zegt boer Vlooswijk voorzichtig. “Maar er gaan wel veel manuren in zitten. Als je meer boeren wil motiveren, zal je daar denk ik beter voor moeten betalen.”

Of dat gaat gebeuren, hangt mede af van de provincie. Maar dat weerhoudt ecoloog Verhagen er niet van om te dromen van een ‘ottersnelweg’ tussen de Loosdrechtse plassen op de grens met Noord-Holland en de Biesbosch ten zuiden van Dordrecht.

Zodra de otter genoeg schoon water vindt om zich tussen die twee natuurgebieden te verplaatsen, is het project voor haar geslaagd. “Dan weten we dat de hele keten, van de bijen tot de vissen en de otters, zich fijn voelt in deze provincie.”