NOS Nieuws•
Een Amerikaanse federale rechter oordeelt vandaag dat bij de omstreden schikking tussen president Trump en de Amerikaanse belastingdienst IRS misbruik is gemaakt van het rechtssysteem, maar ze verklaarde de overeenkomst niet ongeldig. Volgens haar gebruikte Trump de rechtszaak om persoonlijke voordelen af te dwingen en probeerde hij daarmee het gerechtelijke proces te manipuleren.
De zaak draaide om het uitlekken van Trumps belastinggegevens tijdens zijn eerste ambtstermijn. Een medewerker van een bedrijf dat voor de IRS werkte, lekte tussen 2018 en 2020 de belastinggegevens van Trump en duizenden andere vermogende Amerikanen. De man, Charles Littlejohn, werd veroordeeld tot vijf jaar cel.
Trump klaagde in januari samen met zijn zoons Eric en Donald jr. de IRS en het ministerie van Financiën aan. Volgens hem had de overheid te weinig gedaan om het lek te voorkomen en was daarom een schadevergoeding van 10 miljard dollar op zijn plaats. In mei volgde een omstreden schikking tussen Trumps advocaten en het ministerie van Justitie.
Daarin werd onder meer vastgelegd dat de IRS niet langer onderzoek zou doen naar oude belastingaangiftes van Trump, zijn familie of hun bedrijven. Ook moest er een fonds van bijna 1,8 miljard dollar komen voor mensen die slachtoffer zijn geworden van zogenoemd overheidsmisbruik.
Daarmee konden ook mensen die op 6 januari 2021 het Capitool bestormden compensatie aanvragen. De oppositie sprak schande van Trumps handelen. De Democratische oppositieleider Chuck Schumer noemde de deal “de meest flagrante daad van corruptie in de Amerikaanse geschiedenis”.
De oprichting van dat fonds werd vorige maand al verboden door een rechter in Virginia, waarna de regering-Trump mede onder druk van Republikeinse senatoren inbond.
Vernietigend oordeel
In het vandaag verschenen 56 pagina’s tellende vonnis veegt de rechter de vloer aan met de omstreden schikking. Volgens haar stonden Trump en de IRS in de rechtszaak nooit werkelijk tegenover elkaar. Als president heeft Trump immers zeggenschap over de belastingdienst en het ministerie van Justitie.
Daardoor waren de partijen geen werkelijke tegenstanders, terwijl een daadwerkelijk juridisch conflict volgens de Amerikaanse grondwet noodzakelijk is voor een civiele rechtszaak, oordeelt de rechter.
Volgens de rechter was de rechtszaak bedoeld om belastingbescherming voor Trump en financiële voordelen voor zijn bondgenoten te presenteren als de uitkomst van een legitiem juridisch proces.
Tuchtcommissies
De rechter oordeelt dan ook dat Trump de rechtszaak aanspande om het gerechtelijke proces “te manipuleren” en daarbij te kwader trouw handelde. De rechter verbiedt Trump, zijn familie en hun bedrijven om de bescherming tegen belastingcontroles aan te halen in toekomstige juridische procedures.
Ook stuurt de rechter Trumps advocaat Alejandro Brito en meerdere hoge functionarissen van het ministerie van Justitie die de deal goedkeurden door naar tuchtcommissies van de advocatenorde. Die moeten beoordelen of zij ethische regels hebben geschonden.
Rol Blanche
Een belangrijke rol in de schikking die Trump sloot was weggelegd voor waarnemend minister van Justitie Todd Blanche. Hij geldt als Trump-loyalist en was eerder zijn persoonlijke advocaat.
Blanche ondertekende als waarnemend justitieminister het bevel waarmee lopende belastingcontroles bij Trump, zijn familie en hun bedrijven moesten worden stopgezet en nieuwe onderzoeken naar eerdere aangiften werden verboden.
Volgens de rechter is dat bevel in strijd met de wet die politieke bemoeienis met belastingonderzoeken verbiedt. Ook noemt ze een eerdere verklaring van Blanche aan het Congres over de schikking “op zijn best misleidend en op zijn slechtst oneerlijk”.
De uitspraak van de rechter komt twee dagen voordat Blanche voor een senaatscommissie verschijnt voor zijn benoeming tot minister van Justitie. Het was al de verwachting dat zijn rol bij de schikking met de IRS daar uitgebreid zal worden besproken.
