NOS Nieuws
Waarom mengen de Houthi’s zich juist nu in het conflict? De antwoorden op vijf vragen over de Houthi’s.
Wie zijn de Houthi’s?
Jemeniet Hussein al-Houthi richtte in 1992 de Houthi’s op als vreedzame verzetsbeweging in het noorden van Jemen. Ze horen bij de zaidieten, een sjiitische moslimminderheid in het land. De officiële naam van de beweging is ‘Ansar Allah‘, wat ‘aanhangers van God’ betekent. Ze zijn het niet eens met hoe Jemen geregeerd wordt en vinden dat de regering hun woongebied in het noorden verwaarloost.
In 2011 rukten de Houthi’s op en namen de Jemenitische hoofdstad Sanaa in, met een burgeroorlog tot gevolg. De officiële en internationaal erkende regering huisvest zich in de zuidelijke havenstad Aden.
De Houthi’s zijn net als Iraniërs sjiitisch en hebben met name om tactische redenen een bondgenootschap gesloten. Daardoor zit Iran praktisch in de achtertuin van Saudi-Arabië. Ze zijn tegen invloed van de VS en Israël in de regio en zijn onderdeel van Irans afgezwakte As van Verzet. Ook Hezbollah in Libanon en Hamas in de Gazastrook horen daarbij.
Waarom laait het conflict tussen Saudi-Arabië en de Houthi’s nu op?
Volgens de Houthi’s zijn de aanvallen op Saudische olietankers een vergeldingsactie. Ze beschuldigen de Saudische leiders van het opleggen van “een onrechtvaardige en onderdrukkende belegering” van bijna twaalf jaar en “het plunderen van onze hulpbronnen en het opleggen van een alomvattende blokkade”.
Saudi-Arabië leidt sinds 2015 een militaire coalitie tegen de Houthi’s in de Jemenitische burgeroorlog. Die werd gestart door de toenmalige Saudische minister van Defensie Mohamed Bin Salman (MBS), tegenwoordig de de facto leider van het land. Hij dacht met bombardementen de Houthi’s te kunnen verdrijven.
Een in 2022 afgesproken staakt-het-vuren tussen de Saudiërs en Houthi’s werd al vaker geschonden. Zo zijn de Houthi’s gefrustreerd over de Saudische blokkade van havens en luchthavens in het door hen gecontroleerde gebied in het noordwesten van Jemen. Hetzelfde geldt voor een luchtaanval op de luchthaven van Sanaa vorige week, waarvoor ze het koninkrijk verantwoordelijk houden.
Hoe sterk zijn de Houthi’s militair gezien?
Hoewel de Houthi’s ooit begonnen als rebellen tegen de Jemenitische regering, hebben ze al jarenlang de macht over een groot gebied. Waar ze voorheen wapens en raketten kregen van Iran, heeft de beweging in de loop der jaren een eigen productieketen opgetuigd. Daarmee wisten ze al vaker de commerciële scheepsvaart in de Rode Zee grotendeels plat te leggen.
Welke schepen zijn doelwit?
Tot nu toe zijn bij beschietingen door de Houthi’s twee olietankers geraakt, beide afkomstig uit Saudi-Arabië.
De tankers zouden de zeeblokkade van de rebellengroep hebben geschonden. De dreiging van de Houthi’s is gericht tegen schepen die de Saudische havens aandoen.
De waarschuwing van de Houthi’s voor de Rode Zee komt dus boven op de Iraanse dreiging tegen de scheepvaart aan de andere kant van het Arabische schiereiland, in de Perzische Golf. Het zou de aanzienlijke Saudische olie-export, die tot nu toe redelijk ongeschonden is gebleven, kunnen beïnvloeden.
Na de lange blokkade van de Straat van Hormuz, gaan er nu ook minder schepen door Bab al-Mandab, de kleine zeestraat gelegen tussen Somalië en Jemen. Die verbindt de Arabische Zee met de Rode Zee, de vaarroute naar het Suezkanaal.
Als tijdelijke oplossing biedt het Saudische staatsoliebedrijf Aramco ladingen ruwe olie aan vanuit de Middellandse Zee. Daarvoor zou de Egyptische haven Sidi Kerir worden gebruikt, meldt persbureau Reuters.
Wat zijn de economische gevolgen van het afsluiten van de Straat van Bab el-Mandeb?
Mocht de Bab el-Mandeb volledig worden geblokkeerd, dan raakt dat in de eerste instantie vooral de economie van Saudi-Arabië, zegt Michel Don Michaloliákos van het Haagsch Instituut voor geopolitiek (HIG).
Van tekorten in Europa is nu nog geen sprake. Op korte termijn is dat ook niet de verwachting. Maar door de huidige situatie kampt Europa wel met een hoge inflatie.
“We weten dat het altijd start met de prijs aan de pomp en hogere energieprijzen. Uiteindelijk zal dit natuurlijk over de hele linie effecten hebben op talloze producten en levensmiddelen.”
De Bab el-Mandeb werd belangrijker voor Saudi-Arabië nadat die andere zeestraat, bij Hormuz, werd afgesloten. Via een pijpleiding wordt olie van de golfregio over land naar het westen getransporteerd, dat aan de Rode Zee ligt.
“Dagelijks werden er zo’n 4 miljoen vaten olie geëxporteerd vanuit de haven van Yanbu aan de Rode Zee, aan het einde van de Oost-Westpijpleiding. Het grootste gedeelte ging naar Azië, maar door de huidige dreiging is dat niet meer mogelijk.”
Van de wereldwijde oliehandel ging zo’n 5 procent door de Bab el-Mandebstraat. Vooral Aziatische landen zoals China, Japan en India zijn daarvan afhankelijk. Don Michaloliákos maakt zich dan ook grote zorgen. “De oliemarkt stond al onder druk en daar komt het wegvallen van die Saudische levenslijn ook nog eens bij, dan wordt het wel heel erg lastig.”
