Stilte na de storm in Ceuta en Fnideq, waar inwoners achterblijven met vragen

• Miral de Bruijne

  correspondent Spanje en Portugal

• 

  Samira Jadir

  correspondent Marokko

In Ceuta is de rust vandaag weer een beetje teruggekeerd. Vanmorgen vroeg gingen de eerste winkels weer open, in de loop van de dag volgden er meer. Veel inwoners zijn nog in de war over wat ze de afgelopen dagen hebben meegemaakt.

Ceuta is een Spaanse exclave aan de Noord-Afrikaanse kust. De 84.000 inwoners keken de afgelopen dagen verbijsterd toe hoe 50.000 tot 60.000 Marokkanen over zee hun stad bereikten. De merendeels jonge Marokkanen denken dat er in eigen land geen toekomst voor ze is en hoopten vanuit Ceuta naar het Spaanse vasteland te gaan en daarna eventueel verder Europa in.

Het overgrote deel is inmiddels teruggekeerd, gefrustreerd omdat er geen kans is op doorreizen naar het Spaanse vasteland en ook door het ontbreken van opvangplaatsen, eten en drinken. Alleen voor de weinige vrouwen en kinderen is een uitzondering gemaakt.

Wie niet is teruggekeerd, probeert uit het zicht van de politie te blijven, maar de verwachting is dat ook zij uiteindelijk door de politie of militairen naar de grens worden begeleid.

De inwoners van Ceuta zijn blij dat het voorbij is. Ze willen wel dat er maatregelen worden genomen die een herhaling van de invasie moeten voorkomen.

En ze kregen ook nog een teleurstelling te verwerken. In verband met de situatie van de afgelopen dagen is het traditionele stadsfeest afgelast. Dat zou juist vandaag beginnen.

De afgelasting is een strop voor de kermisexploitanten die met hun attracties naar Ceuta zijn gekomen. De kosten daarvan kunnen ze nu niet terugverdienen.

De stroom van migranten naar Ceuta is inmiddels opgedroogd. Spanje heeft intussen een drijvende grensmarkering aangebracht in het verlengde van de strekdam waarover de migranten Ceuta binnenkwamen. Dat heeft een juridische reden.

Het Spaanse Hooggerechtshof heeft in een recente uitspraak bepaald dat migranten die op zee worden onderschept niet kunnen worden teruggestuurd, omdat een duidelijke fysieke grens daar ontbreekt. De drijvende grensmarkering bij Ceuta moet het mogelijk maken om migranten daar onmiddellijk rechtsomkeert te laten maken.

De tientallen meters brede grensmarkering werd vanmorgen geplaatst:

Ook in Fnideq aan de Marokkaanse kant van de grens is de rust teruggekeerd. Waar gisteren nog duizenden jongeren de zee in gingen, waren er dat vandaag maar een paar. Na korte tijd keerden ze terug, omdat ze door Spaanse grensbewakers waren tegengehouden.

Net als in Ceuta zijn in Fnideq de horeca en winkels weer open. De afgelopen dagen waren ze dicht, waarschijnlijk op last van de overheid om de migranten te ontmoedigen en het hen lastiger te maken om hun tocht voort te zetten.

Ook de grenspost tussen Fnideq en Ceuta is weer open. Dat is goed nieuws voor onder anderen de Marokkaanse Nederlanders die terugkeren van vakantie en via Ceuta naar Spanje moeten reizen.

En daarmee lijkt ook deze migratiecrisis voorbij. Onduidelijk is nog wat deze toestroom op gang heeft gebracht. Het komt geregeld voor dat jonge Marokkanen die in Marokko geen toekomst voor zich zien zwemmend Ceuta proberen te bereiken, maar het gebeurde niet eerder op zo’n grote schaal.

Duidelijk is wel dat het overgrote deel van deze jongeren zonder plan of voorbereiding op stap is gegaan. Mogelijk heeft zich een soort Project X-effect voorgedaan, waarbij jongeren naar oproepen op sociale media hebben geluisterd.

De afgelopen dagen hebben tientallen van hen dat met de dood moeten bekopen. De Spaanse autoriteiten hebben 67 doden geteld, hoeveel er in Marokkaanse wateren zijn omgekomen is niet bekend.