Oekraïense luchtverdediger: ‘Geef ons jullie Patriots, voor ze waardeloos zijn’

• Wessel de Jong

  verslaggever

Het overvliegende projectiel klinkt als een kruising tussen een vuurpijl en een vliegtuig. Het is een Russische kruisraket of een nieuw type Russische drone met straalmotor, zo lijkt het. Het is in ieder geval duidelijk hoorbaar waar het dodelijke apparaat heen gaat: de haven van Odesa.

De meeste bewoners van Odesa trekken zich niks aan van het luchtalarm, omdat het heel vaak afgaat en de meeste Russische projectielen in de haven terechtkomen, ver van het centrum. Pas als het staccato gedreun van luchtafweer weerklinkt, maken enkelen zich uit de voeten. Maar zeker niet iedereen.

In de verte een flits, geluidloos tekent zich een oranje vuurbal af tegen de avondlucht. Oranje brokstukken tuimelen door de lucht. Dan pas klinkt de harde dreun. Licht gaat sneller dan geluid.

De jongeren op de beroemdste plek van Odesa, de Potjomkin Trappen, blijven rustig zitten en genieten van de koele avond. Ze roken en luisteren naar muziek. Deze stad is inmiddels wel wat gewend.

Bij het luchtafweer ergens in de buurt van de stad zijn ze waakzaam en scherp. Toch zijn de militairen net zo rustig als de jongeren op de trappen.

Aleksej, een hogere officier, onderbreekt ons interview als het luchtalarm afgaat: “Reaktivnyj.” Hij bedoelt de nieuwste Russische Shahed-drone met kleine Chinese straalmotor. Die dingen gaan honderden kilometers per uur en zijn moeilijk te onderscheppen voor de Oekrainers.

“De vijand zit niet stil, maar ontwikkelt zijn middelen verder. De laatste tijd verschijnen er allerlei nieuwe wapens voor luchtaanvallen, zoals ballonnen met explosieven en de Banderol, een nieuwe lichte kruisraket. En nog andere type drones.”

Alksej praat bedachtzaam, uit vrees om geheimen te verklappen, maar hij moet ook naar woorden zoeken omdat zijn moedertaal Russisch is. Die wil hij voor de camera niet gebruiken, maar Oekraïens spreken kost hem zichtbaar moeite.

De hoge officier is vol vertrouwen: “Op dit moment is het luchtverdedigingssysteem van Oekraïne vrij geavanceerd en doeltreffend in de strijd tegen aanvalsdrones, zoals de Shaheds.”

Het is moeilijk om te ontdekken waar de ongerustheid van Aleksej zit. De toename van de Russische aanvallen lijkt hem geen zorgen te baren: “Zo gaat dat in ieder militair conflict. Er worden meer wapens ontwikkeld, dus de intensiteit van de luchtaanvallen neemt toe.” Geen nieuws, zegt hij eigenlijk.

“In de zomer schieten ze op de haven, in de winter op de energie-infrastructuur. De oorlog beweegt gewoon met de seizoenen mee, wie verbaast dat?”

En die nieuwe supersnelle Shaheds dan? “Ja, dit is iets nieuws, daar moet het Oekraïense luchtverdedigingssysteem zich momenteel aan aanpassen. Daar moeten we mee vertrouwd raken.”

De kolonel, in zijn geïmproviseerde uniform zonder enig rangonderscheidingsteken, mag dan ontspannen klinken: de luchtverdediging is toch de nieuwe frontlijn in deze oorlog, want aan het gewone front, in de loopgraven, verandert niet heel veel.

Zowel de Oekraïners als Russen proberen elkaars bevoorrading en defensie-industrie zo hard mogelijk te raken met raketten en drones. En op die manier het moreel van elkaars bevolking te breken. Daar draait het nu allemaal om, in deze hightech uitputtingsslag waarop deze oorlog is uitgedraaid.

Pas als het over de Amerikaanse Patriot-raketten gaat, wordt de toon van het gesprek indringender. Patriots zijn de enige onderscheppingsraketten die zijn opgewassen tegen de Russische ballistische raketten, die vanaf grote hoogte, met supersonische snelheid op hun doel afgaan.

“Op dit moment bevindt de toevoer van deze systemen zich op een laag niveau, door het voortdurende verbruik van deze luchtdoelraketten.” Aleksej bedoelt met ‘laag’ in feite nul.

Wat zou deze doorgewinterde militair willen zeggen tegen de Europese partners die ongebruikte Patriots op de plank hebben liggen?

De kolonel vindt dat de Europese partners al hun Amerikaanse onderscheppingsraketten aan Oekraïne moeten geven. Niet omdat Oekraïne het zo zwaar heeft, maar: “Ze worden waardeloos. Je moet ze niet opslaan, maar gebruiken om ervaring op te doen en om nieuwe wapens te kunnen ontwikkelen. Ooit waren ze succesvol tegen ballistische raketten. Nu moeten ze worden gemoderniseerd.”

In feite zegt Aleksej dat het gebruik van de Patriots ook in het belang is van het westen: zonder gebruik geen vernieuwing, zo stelt hij. En dat kan niemand zich permitteren, nu de ontwikkelingen zo razendsnel gaan.