NOS NieuwsAangepast
Op een legerkazerne in het oosten van Duitsland zijn delen teruggevonden van een CIA-spionagetunnel. De drie buizen hoorden bij een tunnel die Amerikaanse en Britse geheime diensten in de jaren 50 bouwden tussen het democratische West-Berlijn en communistisch Oost-Duitsland.
De tunnel van 450 meter liep van de West-Berlijnse wijk Rudow naar het dorp Altglienicke, dat in de invloedssfeer lag van de Sovjet-Unie. Ruim 300 meter van de tunnel lag aan de Oost-Duitse kant van de grens. Doel was om telefoonkabels af te tappen en zo berichten van de Sovjet-legerleiding te onderscheppen.
Het lukte om bij de telefoonkabels te komen, maar echt geheim was de tunnel nooit: de in Rotterdam geboren Britse dubbelspion George Blake had de Russen geïnformeerd over het bestaan ervan. Om de dubbelspion niet in gevaar te brengen, lieten de Russen de Amerikanen en Britten hun gang gaan.
50.000 tapes
De spionagetunnel is zo’n elf maanden gebruikt door de Amerikaanse CIA en de Britse dienst SIS. In die tijd zijn bijna een half miljoen telefoontjes onderschept. Zo’n 50.000 banden met opnames zijn naar de VS en Engeland gestuurd. Honderden medewerkers waren druk met de analyse ervan, al is het de vraag hoe spannend de gesprekken waren.
Toen in het voorjaar van 1956 door noodweer een storing optrad aan de telefoonlijnen, stuitten Oost-Duitse monteurs op de ‘geheime’ buizen. In de maanden daarna werd het Oost-Duitse deel van de tunnel afgebroken.
Oefenmateriaal
Naar nu blijkt is een deel van de buizen naar een kazerne in Storkow gebracht. Daar zijn ze ingegraven en door het Oost-Duitse leger gebruikt bij oefeningen. Bij grondwerkzaamheden kwamen ze nu tevoorschijn. De drie buizen zijn samen 11 meter lang en wegen enkele tonnen. Ze zijn gisteren overgebracht naar Berlijn.
In 2012 waren ook al delen van de tunnel ontdekt, bij een andere kazerne. Daar zou volgend jaar verder worden gezocht. “Dat is nu overbodig geworden”, zegt de voorzitter van de Berlijnse vereniging Berliner Unterwelten, die gangenstelsels uit de Tweede Wereldoorlog en Koude Oorlog conserveert.
In en rond Berlijn worden nog geregeld vondsten gedaan uit de tijd dat de stad opgedeeld was in een westers en een sovjetdeel. Drie jaar geleden werd in de binnenstad nog een tunnel ontdekt die was gebruikt als vluchtroute van Oost- naar West-Berlijn.
Berliner Unterwelten wil de ontdekte tunnelbuizen tentoonstellen. Eén buis komt bij het eigen museum, een ander wordt gedoneerd aan het Berlijnse DDR Museum. Het laatste deel moet op de plek komen waar de tunnel ooit heeft gelegen – maar dan wel boven de grond.
