Drukte bij Schiphol • Beschikbaarheid bussen verschilt per regio

Door de ov-staking is Schiphol alleen vanuit Amsterdam en Hoofddorp bereikbaar met de trein. Daarom pakken veel mensen de taxi naar het vliegveld. “Ik heb veel struggles gehad om hier te komen. En daar vragen ze wel gigantische prijzen voor.”

Ook lezers van het liveblog reageren op de ov-staking. Nienke Zwart moest vanwege de uitgevallen treinen vrij nemen van haar werk in Utrecht. “Ik snap dat ze willen staken, maar dit gebeurt best regelmatig en ik loop hiermee salaris mis.”

Tom Brouwers uit Eindhoven koos voor een alternatief en boekte twee ritten met een deelauto. Met een deelfiets kwam hij naar de locatie van de deelauto. “Daardoor ben ik maar een klein beetje langer onderweg dan normaal met het ov.”

Ihab Laachir kan door de staking niet naar zijn vechtsportlessen en studie in Amsterdam, maar steunt de actie wel. “Dan maar een dagje minder productief.”

Het is heel druk op de toevoerwegen naar Schiphol. Vanaf de snelweg moeten mensen soms een uur of langer wachten voordat ze bij hun incheckbalie zijn door lange files.

Volgens een woordvoerder zijn er nog geen mensen te laat voor hun vluchten, maar is het wel “een uitdaging voor reizigers en medewerkers”. “Reizigers adviseren wij hun reis vooraf goed te plannen en rekening te houden met extra reistijd.”

De woordvoerder zegt dat veel mensen zich laten afzetten met taxi’s of laten brengen. Voor die mensen kan het ook een optie zijn om met de trein te reizen, stelt hij. “Wie met de auto of taxi reist, kan overwegen gebruik te maken van Amsterdam Centraal, Sloterdijk, Lelylaan of Hoofddorp als overstappunt voor hun reis van en naar Schiphol. Vanaf daar vertrekt 4 keer per uur een Airport Sprinter.”

Een taxichauffeur vertelt op Schiphol aan NH Nieuws(opent in nieuw venster) dat hij weliswaar meer ritjes krijgt, maar dat het door de drukte op toegangswegen naar Schiphol lastig is om nieuwe klanten weer naar de luchthaven te brengen.

In Amsterdam zijn drie mensen gespot die de IJtunnel in leken te willen lopen. Het is onduidelijk of dit met de staking te maken heeft. Maar het is voor voetgangers door de staking in ieder geval erg lastig om aan de andere kant van het IJ te komen. De politie heeft het drietal weggeleid bij de tunnel, bevestigt een woordvoerder.

De gemeente Amsterdam heeft nagedacht over het openen van de tunnel voor voetgangers tijdens de staking, maar besloot dat uiteindelijk niet te doen. Volgens wethouder Moeskops waren de risico’s te groot. “In 2019 heeft Amsterdam al een keer de tunnel geopend en destijds zijn er acht ongelukken gebeurd. Ondertussen heeft de wereld niet stilgestaan”, liet zij eind vorige maand(opent in nieuw venster) weten. “Er is meer fietsverkeer gekomen en er zijn veel meer elektrische fietsen, waaronder veel fatbikes. Dat betekent dat de snelheidsverschillen op het fietspad toenemen en de veiligheid afneemt.”

Amsterdammers wordt aangeraden thuis te werken of om de Schellingwouderbrug te gebruiken. Dat is een flink stuk om voor veel reizigers. Een man die normaal vanuit Amsterdam-Noord in een kwartier bij zijn werk op de Nieuwmarkt in het Centrum van Amsterdam is, doet er nu zo’n drie kwartier over, vertelt hij aan AT5(opent in nieuw venster),

Qbuzz is naast de vervoerder in Groningen en Friesland ook actief in het noorden van Zuid-Holland en Gorinchem.

Op de toegangswegen naar Schiphol is het drukker dan normaal. Van Amsterdam Centraal rijden vier treinen per uur naar de luchthaven en er komen ook wel sporadisch bussen aan, maar het overgrote deel van de reizigers moet per auto komen.

“Schiphol blijft bereikbaar, maar reizigers moeten rekening houden met vertraging onderweg”, zegt een woordvoerder van de luchthaven. “We hebben extra personeel ingezet, zowel buiten als in de terminal. Verkeersregelaars begeleiden het verkeer en collega’s helpen reizigers op weg.”

In de terminal zelf verloopt alles zoals gebruikelijk, zegt hij. Reizigers zijn volgens hem goed op de hoogte van de situatie.

Op de tramremise van de HTM in Den Haag kwamen D66-fractievoorzitter Paternotte en Pro-leider Klaver praten met de stakende chauffeurs en andere ov-medewerkers. “Goed dat je er bent!” “Ja goed dat jij er bent!”, zeiden ze toen ze elkaar tegenkwamen.

Vakbonden FNV en CNV hebben de remise met Hollandse hits, vlaggen en tenten tot actieterrein omgebouwd. SP-Kamerlid Beckerman sprak de stakers via een microfoon toe. “Er is maar een antwoord mogelijk: staken staken!”

De gesprekken in de remise gaan niet alleen over de arbeidsongeschiktheidsverzekering WIA, maar ook over de verwachtingen van de politiek in het algemeen. “Mijn kind kan niet goed leren en op dat onderwijs is veel bezuinigd”, zegt een chauffeur. Hij spreekt Paternotte ook aan op het woningtekort en de asielinstroom. “En ze moeten niet maar doorgaan met dat stikstof en ‘we vinden de boeren slecht’ en ‘gooi de pensioenen maar weg’.”

Een deel van de vrees is toch ook de bezuiniging van het kabinet op de WIA. Paternotte, van regeringspartij D66, zegt dat het kabinet de WIA juist betaalbaar wil houden. “Maar er zijn wel een miljoen mensen arbeidsongeschikt, daar moeten we met zijn allen ook iets aan doen. Dan is het haalbaar dat jij in ieder geval niet eerst je eigen huis hoeft op te eten als je ziek wordt.”

Hij vindt het jammer dat de bonden vandaag al een staking hebben georganiseerd. “Wacht nou even op de plannen van Prinsjesdag, dan kan je alsnog gaan staken. Maar goed het is nu eenmaal vandaag”, verzucht Paternotte.

Oppositieleider Klaver: “Ik snap heel goed dat ze staken. De bezuinigingen op de sociale zekerheid moeten van tafel. Het zit vast in Den Haag, maar ik hoop dat het kabinet richting kiest.”

In Zwolle komt zo af en toe wel een bus aangereden. Dat levert ‘blije koppies’ op.

Buschauffeurs bepalen zelf of ze meedoen aan de staking, waardoor het per vervoerder en regio flink verschilt hoeveel bussen de weg op gaan.

Bij vervoerder Transdev proberen ze in alle regio’s zo veel mogelijk bussen te laten rijden. In de stad Utrecht ligt de stakingsbereidheid tussen de 35 en 40 procent, zodat het merendeel van de chauffeurs kan worden ingezet. “Het is een continue puzzel en soms gaan ritten last minute niet door”, zegt een woordvoerder van Transdev.

Bij Arriva zijn er aanzienlijke verschillen tussen de regio’s. Terwijl in de regio Rivierland ongeveer 80 procent van de dienstregeling doorgaat, rijdt er in Brabant maar 10 tot 15 procent. In de Achterhoek en Twente rijden helemaal geen reguliere bussen. Daar rijden alleen 8-persoons- en buurtbussen.

Ook EBS, dat onder meer in de regio’s IJssel-Vecht en in de Zaanstreek rijdt, probeert de dienstregeling zo veel mogelijk in stand te houden. Verspreid over de verschillende regio’s kan de vervoerder ongeveer de helft tot iets meer van de bussen laten rijden.

Bij Keolis rijdt in de provincie Utrecht ongeveer 45 procent van de dienstregeling en in Almere ongeveer de helft. Qbuzz heeft naar eigen zeggen nog geen cijfers beschikbaar.

De mensen die staken, worden voor de uren waarin ze dat doen meestal niet betaald door hun werkgever.

Wel krijgen ze vaak een zogenoemde stakingsvergoeding, die door de vakbonden wordt betaald. Bij FNV en CNV is die 85 euro netto per dag.

Ook moeten stakers zich fysiek op een bepaalde plek melden. Zo heeft vakbond CNV 26 meldlocaties. Bij vakbond FNV kunnen stakers zich melden op bijna 200 locaties.

Hoewel er vandaag gestaakt wordt in het openbaar vervoer, was het deze woensdagochtend niet bijzonder druk op de Nederlandse snelwegen tijdens de spits.

Mogelijk komt dat doordat woensdag, volgens een becijfering van kenniscentrum CFPB, een dag is waarop maar een klein deel van de werknemers naar kantoor gaat. Na vrijdag geldt de woensdag als minst drukbezette dag op kantoren. De hoge bezetting die wel op dinsdag en donderdag te zien is, wordt een ‘kamelenprobleem’ genoemd vanwege de twee pieken, te vergelijken met de bulten van een kameel.

Reizigersorganisatie Rover is het oneens met de manier waarop de vakbonden actievoeren tegen de dreigende bezuinigingen. “De huidige staking dient een maatschappelijk doel. De vakbonden willen opkomen voor kwetsbare mensen die mogelijk door bezuinigingen worden geraakt”, stelt directeur Zieren. “Maar juist de kwetsbaren worden vandaag verder geïsoleerd door mobiliteit van ze af te nemen. Wij pleiten daarom voor andere vormen van actievoeren.”

Ondanks de staking in het openbaar vervoer is de ochtendspits niet veel drukker geweest dan gemiddeld op een woensdagochtend. Dat melden de ANWB en Rijkswaterstaat.

“Het ziet ernaar uit dat heel veel mensen hun dagplanning hebben aangepast en thuiswerken”, zegt een woordvoerder van de ANWB tegen persbureau ANP. “Ze gaan in ieder geval niet massaal de weg op.”

Een basisschool in Amsterdam regelde een rondvaartbootje om kinderen en leerkrachten het IJ te laten oversteken. Handig, want anders “hadden kinderen op ons zitten wachten”, zegt een meester.

De meeste stations in het land zijn op enkele reizigers en passanten na leeg:

Vakbond FNV meldt dat een paar duizend medewerkers in het openbaar vervoer vandaag hun werk hebben neergelegd. Het betreft een indicatie, het kunnen er meer of minder zijn. Ook leden van vakbond CNV werken vandaag niet omwille van de staking, hoeveel dat er zijn is niet bekendgemaakt.

De pont tussen Velsen-Noord en Velsen-Zuid in de buurt van IJmuiden vaart vandaag niet vanwege de staking. Een jongeman die in een trekker bij de pont aankwam, had dat niet meegekregen.

“Gaat ‘ie helemaal niet vandaag? Is er een landelijke staking? Ook voor de pont?”, zegt een jongen tegen de regionale omroep NH(opent in nieuw venster). “Dat meen je niet, dan kan ik beter omkeren. Ik ga in ieder geval niet zwemmen, haha. Anders moet ik maar rechtsomkeert.”

Op de perrons in het Friese Veenwouden (Feanwâlden) zijn geen reizigers te vinden. Als die er wel zouden zijn, zouden ze er niet met de trein kunnen gaan, maar zien ze wel een fraaie dubbele regenboog in de lucht.

Hoeveel het er zijn, is niet bekend, maar er zijn ook buschauffeurs die niet staken. In Sittard zijn meerdere bussen die rijden. De regionale omroep L1 sprak met(opent in nieuw venster) een chauffeur die op buslijn 332 rijdt.

De chauffeur is niet aangesloten bij een vakbond en krijgt dus geen vervangend inkomen als hij staakt. “Ik zal niet veel mensen moeten vervoeren, omdat de meeste mensen ervan uitgaan dat ik niet rijd. Maar ik zit hier toch, omdat ik anders niet betaald krijg”, zegt hij.

In Zwolle deden reizigers, soms in onwetendheid en soms tegen beter weten in, toch een poging om met het ov te reizen.

Waarom staakt de FNV, terwijl het kabinet heeft aangekondigd dat de bezuinigingen op de sociale zekerheid deels worden teruggedraaid? Omdat de nadruk ligt op “deels”, zegt politiek verslaggever Wilco Boom in het NOS Radio 1 Journaal. “Het kabinet heeft zeker handreikingen gedaan, maar niet alle eisen van de vakbond zijn ingewilligd.”

De versnelde verhoging van de AOW-leeftijd is weliswaar echt van tafel, maar bijvoorbeeld het plan om de duur van de werkloosheidsuitkering WW te halveren van twee naar één jaar is alleen uitgesteld, naar 2029. De verlaging van het maximumdagloon, waarop bijvoorbeeld zwangerschaps- en bevallingsuitkeringen worden gebaseerd, wordt wel teruggedraaid, maar de ingreep in de WIA, de uitkering voor mensen die niet meer kunnen werken door ziekte, staat nog overeind.

Vooral dat laatste ligt de FNV zwaar op de maag. De opbrengst van deze maatregel staat nog ingeboekt op de langetermijnbegroting van het kabinet. “En daardoor blijft dit volgens de bonden boven de markt hangen. Dit raakt ook de mensen die nu al afgekeurd zijn, dus niet alleen de nieuwe gevallen.”

De stakingen zullen niet meteen gaan helpen, zegt verslaggever Boom. Want de gesprekken tussen het minderheidskabinet en de sociale partners (werkgevers en werknemers) en de oppositie gaan pas verder na Prinsjesdag, volgende week dinsdag.

Ondanks de staking ziet de ANWB een “vrij gemiddelde” spits voor een woensdagochtend, die iets drukker is dan gebruikelijk. Er stond rond 08.00 uur zo’n 330 kilometer file op Nederlandse wegen. Zo staan wegen rond Nijkerk vast vanwege de afgesloten Hardenbergerbrug in de A28.

SnappCar laat weten dat vandaag extra veel gebruik wordt gemaakt van deelauto’s op het platform. “Het aantal boekingen is flink opgelopen. Het gaat om duizenden extra ritten”, zegt een woordvoerder. Volgens hem wordt ook op dit moment nog veel geboekt, omdat mensen vaak op het laatste moment kijken of ze een deelauto nodig hebben.

Het gaat vooral om compacte stadsauto’s, zegt hij. Het bedrijf was voorbereid op de acties in het openbaar vervoer; voor het weekend had SnappCar al aan autobezitters gevraagd om hun auto’s beschikbaar te stellen.

Ook deelautoplatform MyWheels zei gisteren dat het aantal geboekte ritten bijna vier keer zo hoog was als op een normale woensdag. Dat aantal loopt vermoedelijk nog op, omdat de meeste ritten pas kort voor vertrek worden geboekt. Ook bij deelauto-aanbieder Greenwheels merken ze dat er in het ov gestaakt wordt. Daar reserveren gebruikers hun auto vroeger dan gewoonlijk.

“Het is onacceptabel dat het minderheidskabinet zo veel bezuinigt op sociale zekerheid”, zegt FNV Spoor-bestuurder Henri Janssen. De bezuinigingen op arbeidsongeschiktheid, de AOW en de uitkering op werkloosheid zijn “oneerlijk, onnodig en onacceptabel”, stelt hij.

Volgens Janssen gaat het om geld van de werknemers. “En die hebben daar altijd voor gespaard. Daarom staken onze leden bij het spoor.” Wel begrijpt hij dat reizigers gefrustreerd kunnen zijn dat ze vandaag geen gebruik kunnen maken van het ov.

“Dat doet ons ook pijn. Maar zij moeten weten dat ze als we de strijd om de sociale zekerheid gewonnen hebben, kunnen terugvallen op een goede WW en de WIA.” Hij vindt dat gedupeerde reizigers hun woede niet moeten richten op de stakers, maar op het kabinet. “Als we deze strijd niet aangaan en niet winnen, zijn al die reizigers die ooit gebruik moeten maken van de WW of de WIA ook de dupe. We zien dat zij ook achter onze acties staan.”

Volgens Janssen is staken het enige middel om het kabinet van gedachten te laten veranderen. Hij sluit niet uit dat er “hardere acties” komen als de bezuinigingen niet van tafel gaan. Dat kan dan volgens hem gaan om een bredere staking, niet alleen in het openbaar vervoer.

In Amsterdam varen de pontjes niet. Achter station Amsterdam Centraal is het daarom erg rustig, op deze ene reiziger na dan.

Waterbus (Rotterdam-Drechtsteden)

De staking in het openbaar vervoer is aangekondigd door vakbond FNV en draait om de geplande bezuinigingen op de sociale zekerheid. De vakbonden willen dat die bezuinigingen volledig van tafel gaan. Hoewel het kabinet inmiddels heeft aangekondigd een deel ervan terug te draaien, vinden de bonden dat niet genoeg. Daarom gaan de aangekondigde acties door.

De staking van ov-medewerkers maakt deel uit van een bredere reeks acties in de aanloop naar Prinsjesdag. Werknemers uit verschillende sectoren komen in actie om druk te zetten op het kabinet en aandacht te vragen voor de gevolgen van de bezuinigingen.

Voor medewerkers in het openbaar vervoer gaat het daarbij ook om hun eigen zekerheid. Volgens FNV verrichten ov-medewerkers zwaar werk en hebben zij daardoor een bovengemiddelde kans om in de WIA terecht te komen. De vakbond vindt dat werknemers erop moeten kunnen rekenen dat er een goed sociaal vangnet is wanneer zij door ziekte of arbeidsongeschiktheid niet meer kunnen werken.

In dit liveblog lees je alles over de ov-staking in Nederland. 24 uur lang ligt een groot deel van het openbaar vervoer plat, vanwege een actie tegen de bezuinigingen op de sociale zekerheid. In bijna het hele land rijden geen treinen en ook in het stads- en streekvervoer valt veel uit(opent in nieuw venster).