Geen treinen in hele land • Beschikbaarheid bussen verschilt per regio

In Zwolle komt zo af en toe wel een bus aangereden. Dat levert ‘blije koppies’ op.

Buschauffeurs bepalen zelf of ze meedoen aan de staking, waardoor het per vervoerder en regio flink verschilt hoeveel bussen de weg op gaan.

Bij vervoerder Transdev proberen ze in alle regio’s zo veel mogelijk bussen te laten rijden. In de stad Utrecht ligt de stakingsbereidheid tussen de 35 en 40 procent, zodat het merendeel van de chauffeurs kan worden ingezet. “Het is een continue puzzel en soms gaan ritten last minute niet door”, zegt een woordvoerder van Transdev.

Bij Arriva zijn er aanzienlijke verschillen tussen de regio’s. Terwijl in de regio Rivierland ongeveer 80 procent van de dienstregeling doorgaat, rijdt er in Brabant maar 10 tot 15 procent. In de Achterhoek en Twente rijden helemaal geen reguliere bussen. Daar rijden alleen 8-persoons- en buurtbussen.

Ook EBS, dat onder meer in de regio’s IJssel-Vecht en in de Zaanstreek rijdt, probeert de dienstregeling zo veel mogelijk in stand te houden. Verspreid over de verschillende regio’s kan de vervoerder ongeveer de helft tot iets meer van de bussen laten rijden.

Bij Keolis rijdt in de provincie Utrecht ongeveer 45 procent van de dienstregeling en in Almere ongeveer de helft. Qbuzz heeft naar eigen zeggen nog geen cijfers beschikbaar.

De mensen die staken, worden voor de uren waarin ze dat doen meestal niet betaald door hun werkgever.

Wel krijgen ze vaak een zogenoemde stakingsvergoeding, die door de vakbonden wordt betaald. Bij FNV en CNV is die 85 euro netto per dag.

Ook moeten stakers zich fysiek op een bepaalde plek melden. Zo heeft vakbond CNV 26 meldlocaties. Bij vakbond FNV kunnen stakers zich melden op bijna 200 locaties.

Hoewel er vandaag gestaakt wordt in het openbaar vervoer, was het deze woensdagochtend niet bijzonder druk op de Nederlandse snelwegen tijdens de spits.

Mogelijk komt dat doordat woensdag, volgens een becijfering van kenniscentrum CFPB, een dag is waarop maar een klein deel van de werknemers naar kantoor gaat. Na vrijdag geldt de woensdag als minst drukbezette dag op kantoren. De hoge bezetting die wel op dinsdag en donderdag te zien is, wordt een ‘kamelenprobleem’ genoemd vanwege de twee pieken, te vergelijken met de bulten van een kameel.

Reizigersorganisatie Rover is het oneens met de manier waarop de vakbonden actievoeren tegen de dreigende bezuinigingen. “De huidige staking dient een maatschappelijk doel. De vakbonden willen opkomen voor kwetsbare mensen die mogelijk door bezuinigingen worden geraakt”, stelt directeur Zieren. “Maar juist de kwetsbaren worden vandaag verder geïsoleerd door mobiliteit van ze af te nemen. Wij pleiten daarom voor andere vormen van actievoeren.”

Ondanks de staking in het openbaar vervoer is de ochtendspits niet veel drukker geweest dan gemiddeld op een woensdagochtend. Dat melden de ANWB en Rijkswaterstaat.

“Het ziet ernaar uit dat heel veel mensen hun dagplanning hebben aangepast en thuiswerken”, zegt een woordvoerder van de ANWB tegen persbureau ANP. “Ze gaan in ieder geval niet massaal de weg op.”

Een basisschool in Amsterdam regelde een rondvaartbootje om kinderen en leerkrachten het IJ te laten oversteken. Handig, want anders “hadden kinderen op ons zitten wachten”, zegt een meester.

Vakbond FNV meldt dat een paar duizend medewerkers in het openbaar vervoer vandaag hun werk hebben neergelegd. Het betreft een indicatie, het kunnen er meer of minder zijn. Ook leden van vakbond CNV werken vandaag niet omwille van de staking, hoeveel dat er zijn is niet bekendgemaakt.

De pont tussen Velsen-Noord en Velsen-Zuid in de buurt van IJmuiden vaart vandaag niet vanwege de staking. Een jongeman die in een trekker bij de pont aankwam, had dat niet meegekregen.

“Gaat ‘ie helemaal niet vandaag? Is er een landelijke staking? Ook voor de pont?”, zegt een jongen tegen de regionale omroep NH(opent in nieuw venster). “Dat meen je niet, dan kan ik beter omkeren. Ik ga in ieder geval niet zwemmen, haha. Anders moet ik maar rechtsomkeert.”

Op de perrons in het Friese Veenwouden (Feanwâlden) zijn geen reizigers te vinden. Als die er wel zouden zijn, zouden ze er niet met de trein kunnen gaan, maar zien ze wel een fraaie dubbele regenboog in de lucht.

Hoeveel het er zijn, is niet bekend, maar er zijn ook buschauffeurs die niet staken. In Sittard zijn meerdere bussen die rijden. De regionale omroep L1 sprak met(opent in nieuw venster) een chauffeur die op buslijn 332 rijdt.

De chauffeur is niet aangesloten bij een vakbond en krijgt dus geen vervangend inkomen als hij staakt. “Ik zal niet veel mensen moeten vervoeren, omdat de meeste mensen ervan uitgaan dat ik niet rijd. Maar ik zit hier toch, omdat ik anders niet betaald krijg”, zegt hij.

In Zwolle deden reizigers, soms in onwetendheid en soms tegen beter weten in, toch een poging om met het ov te reizen.

Waarom staakt de FNV, terwijl het kabinet heeft aangekondigd dat de bezuinigingen op de sociale zekerheid deels worden teruggedraaid? Omdat de nadruk ligt op “deels”, zegt politiek verslaggever Wilco Boom in het NOS Radio 1 Journaal. “Het kabinet heeft zeker handreikingen gedaan, maar niet alle eisen van de vakbond zijn ingewilligd.”

De versnelde verhoging van de AOW-leeftijd is weliswaar echt van tafel, maar bijvoorbeeld het plan om de duur van de werkloosheidsuitkering WW te halveren van twee naar één jaar is alleen uitgesteld, naar 2029. De verlaging van het maximumdagloon, waarop bijvoorbeeld zwangerschaps- en bevallingsuitkeringen worden gebaseerd, wordt wel teruggedraaid, maar de ingreep in de WIA, de uitkering voor mensen die niet meer kunnen werken door ziekte, staat nog overeind.

Vooral dat laatste ligt de FNV zwaar op de maag. De opbrengst van deze maatregel staat nog ingeboekt op de langetermijnbegroting van het kabinet. “En daardoor blijft dit volgens de bonden boven de markt hangen. Dit raakt ook de mensen die nu al afgekeurd zijn, dus niet alleen de nieuwe gevallen.”

De stakingen zullen niet meteen gaan helpen, zegt verslaggever Boom. Want de gesprekken tussen het minderheidskabinet en de sociale partners (werkgevers en werknemers) en de oppositie gaan pas verder na Prinsjesdag, volgende week dinsdag.

SnappCar laat weten dat vandaag extra veel gebruik wordt gemaakt van deelauto’s op het platform. “Het aantal boekingen is flink opgelopen. Het gaat om duizenden extra ritten”, zegt een woordvoerder. Volgens hem wordt ook op dit moment nog veel geboekt, omdat mensen vaak op het laatste moment kijken of ze een deelauto nodig hebben.

Het gaat vooral om compacte stadsauto’s, zegt hij. Het bedrijf was voorbereid op de acties in het openbaar vervoer; voor het weekend had SnappCar al aan autobezitters gevraagd om hun auto’s beschikbaar te stellen.

Ook deelautoplatform MyWheels zei gisteren dat het aantal geboekte ritten bijna vier keer zo hoog was als op een normale woensdag. Dat aantal loopt vermoedelijk nog op, omdat de meeste ritten pas kort voor vertrek worden geboekt. Ook bij deelauto-aanbieder Greenwheels merken ze dat er in het ov gestaakt wordt. Daar reserveren gebruikers hun auto vroeger dan gewoonlijk.

“Het is onacceptabel dat het minderheidskabinet zo veel bezuinigt op sociale zekerheid”, zegt FNV Spoor-bestuurder Henri Janssen. De bezuinigingen op arbeidsongeschiktheid, de AOW en de uitkering op werkloosheid zijn “oneerlijk, onnodig en onacceptabel”, stelt hij.

Volgens Janssen gaat het om geld van de werknemers. “En die hebben daar altijd voor gespaard. Daarom staken onze leden bij het spoor.” Wel begrijpt hij dat reizigers gefrustreerd kunnen zijn dat ze vandaag geen gebruik kunnen maken van het ov.

“Dat doet ons ook pijn. Maar zij moeten weten dat ze als we de strijd om de sociale zekerheid gewonnen hebben, kunnen terugvallen op een goede WW en de WIA.” Hij vindt dat gedupeerde reizigers hun woede niet moeten richten op de stakers, maar op het kabinet. “Als we deze strijd niet aangaan en niet winnen, zijn al die reizigers die ooit gebruik moeten maken van de WW of de WIA ook de dupe. We zien dat zij ook achter onze acties staan.”

Volgens Janssen is staken het enige middel om het kabinet van gedachten te laten veranderen. Hij sluit niet uit dat er “hardere acties” komen als de bezuinigingen niet van tafel gaan. Dat kan dan volgens hem gaan om een bredere staking, niet alleen in het openbaar vervoer.

De staking in het openbaar vervoer is aangekondigd door vakbond FNV en draait om de geplande bezuinigingen op de sociale zekerheid. De vakbonden willen dat die bezuinigingen volledig van tafel gaan. Hoewel het kabinet inmiddels heeft aangekondigd een deel ervan terug te draaien, vinden de bonden dat niet genoeg. Daarom gaan de aangekondigde acties door.

De staking van ov-medewerkers maakt deel uit van een bredere reeks acties in de aanloop naar Prinsjesdag. Werknemers uit verschillende sectoren komen in actie om druk te zetten op het kabinet en aandacht te vragen voor de gevolgen van de bezuinigingen.

Voor medewerkers in het openbaar vervoer gaat het daarbij ook om hun eigen zekerheid. Volgens FNV verrichten ov-medewerkers zwaar werk en hebben zij daardoor een bovengemiddelde kans om in de WIA terecht te komen. De vakbond vindt dat werknemers erop moeten kunnen rekenen dat er een goed sociaal vangnet is wanneer zij door ziekte of arbeidsongeschiktheid niet meer kunnen werken.