NOS Nieuws
Hij zou zomaar eens de nieuwe premier van Israël kunnen worden, Gadi Eisenkot. Ondanks dat zijn partij Yashar pas een jaar oud is, is hij de grote uitdager van de zittende premier Netanyahu, met wie Eisenkot al maandenlang in een nek-aan-nekrace verkeert. Volgens de laatste peilingen verkiezen de Israëliërs hem nu boven Netanyahu.
De twee zijn geen onbekenden van elkaar. Eisenkot diende decennialang in het Israëlische leger en werd uiteindelijk legerchef. Na de terroristische aanslag van Hamas in oktober 2023 nam Eisenkot als minister zitting in het oorlogskabinet van Netanyahu. Na onenigheid over welke strategie Israël zou moeten hanteren besloot Eisenkot te vertrekken.
Eisenkot heeft een Marokkaans-Joodse achtergrond en behoort daarmee tot de Mizrahi-Joden. Als hij wordt verkozen zou hij de eerste premier met die achtergrond zijn. Analisten omschrijven hem als ‘de anti-Bibi’, verwijzend naar Benjamin ‘Bibi’ Netanyahu. Eisenkot groeide op in een arbeidersgezin in Eilat en werkte zich op tot een toppositie in het leger. Zijn Engels is slecht en zijn uiterlijk is ongepolijst: een groot verschil met het charisma en de strakke coupe van Netanyahu.
Ook zijn veel Israëliërs bekend met Eisenkots persoonlijke verhaal. In december 2023 sneuvelde zijn zoon in de Gaza-oorlog, zijn begrafenis werd live op tv uitgezonden. Die persoonlijke connectie weegt zwaar voor kiezers, zegt Bart Wallet, hoogleraar Joodse studies aan de Universiteit van Amsterdam. “Zij zien in hem iemand die je kunt vertrouwen, iemand die zelf ook oorlogsslachtoffers kent”, legt hij uit. “Voor hen representeert Eisenkot als het ware de situatie waar het land Israël nu in zit.”
Dat doet het goed onder Israëlische kiezers, van wie een groot deel teleurgesteld is in het leiderschap van de van corruptie betichte Netanyahu. “Veel van zijn kiezers zijn gedesillusioneerd, ze willen gewoon geen Netanyahu meer”, zeg Wallet. Dat beaamt ook Erella Grassiani, antropoloog aan de Universiteit van Amsterdam: “Veel kiezers zijn pragmatisch en zien in Eisenkot een grote kans om Netanyahu weg te krijgen. Hij heeft veel steun om zich heen verzameld, dus zullen ze gaan voor degene die in de buurt komt van een overwinning”.
Daar maakt Eisenkot graag gebruik van. Hij heeft felle kritiek op de oorlogsstrategie van Netanyahu en verwijt hem dat hij zijn verantwoordelijkheden ontloopt – niet voor niets heet Eisenkots partij Yashar, dat rechtvaardig of eerlijk betekent. Een van zijn belangrijkste speerpunten is dan ook het instellen van een groot onderzoek naar de aanslag van Hamas in 2023. Netanyahu houdt dat onderzoek tegen, ook nu er steeds meer berichten zijn waaruit blijkt dat Netanyahu voor de aanslag zou zijn gewaarschuwd maar dat hij niets deed.
Ook is Eisenkot groot voorstander van een dienstplicht voor álle Israëliërs, ook voor de ultraorthodoxe joden. Hun vrijstelling van de dienstplicht werd in 2024 ingetrokken, maar Netanyahu doet er alles aan om die alsnog per wet te regelen.
Maar wat de benadering van de Palestijnen betreft verschillen Eisenkot en Netanyahu niet zoveel van elkaar. Vorige week zei Eisenkot op een persconferentie dat hij, als hij verkozen wordt, de militaire tak van Hamas binnen achttien maanden wil vernietigen. “Hij lijkt misschien wat gematigder, maar het is niet alsof hij een einde zal maken aan de bezetting, of dat hij per se tegen de kolonisten is”, zegt Grassiani. Daarnaast is al langer bekend dat ook Eisenkot buitensporig geweld niet schuwt. Als militair was hij het brein achter de beruchte Dahiya-doctrine, waarbij hele wijken worden platgebombardeerd en woongebieden dusdanig worden verwoest dat ze onleefbaar zijn.
“Een regering onder Eisenkot zal er geen van duiven zijn”, zegt Wallet. “Ook voor hem heeft de veiligheidskwestie de hoogste prioriteit.” Toch zien zowel Wallet als Grassiani hoe Eisenkot een andere toon aanslaat dan de huidige premier. “Je ziet dat Eisenkot fel reageert op kolonistengeweld, iets waar Netanyahu eigenlijk geen afstand van neemt”, zegt Wallet. “Ik verwacht wel dat de internationale gemeenschap makkelijker met Eisenkot kan werken dan met de regering van Netanyahu, zeker als rechts-extreme ministers als Smotrich en Ben-Gvir verdwenen zijn.”
Dat biedt de Palestijnen toch, hoe klein ook, een beetje hoop: “De Palestijnen weten echt wel dat het verschil niet groot zal zijn, maar ze zijn klaar met het Israëlische geweld”, zegt Grassiani. “In het dagelijks leven kan dit wel degelijk een klein verschil maken.” Maar échte verandering, die zal er voor de Palestijnen waarschijnlijk niet komen, zegt Wallet. “De veiligheid van Israël staat op nummer één. Daar zullen ook onder Eisenkot geen compromissen over worden gesloten.”
