NOS NieuwsAangepast
De VS, Denemarken en Groenland zeggen een akkoord te hebben bereikt over de veiligheid van Groenland. Daarmee lijkt er na eerdere dreigementen van president Trump om het eiland in het Noordpoolgebied desnoods met geweld in te nemen een diplomatieke oplossing gevonden, waarbij Groenland in handen blijft van de Denen.
Volgens Trump geeft het akkoord de VS “permanente controle over de veiligheid en alle andere behoeften” van Groenland. De Deense premier Frederiksen zegt dat de overeenkomst “de veiligheid in de Arctische en Noord-Atlantische regio versterkt”, maar ging niet in op details die Trump noemde in een socialemediabericht over het akkoord.
In dat bericht schrijft Trump dat de VS “onmiddellijk zal beginnen met het opzetten van een grote militaire aanwezigheid” in Groenland. Ook zou “voortaan geen enkele tegenstander van de VS nog een basis of militaire aanwezigheid in Groenland” mogen hebben of “gevoelige investeringen” mogen doen zonder Amerikaanse toestemming.
Eerst langs parlement
De Deense premier wijst er echter op dat het akkoord eerst komende week bij de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties zal worden ondertekend en dat vervolgens nog goedkeuring nodig is van de betrokken parlementen “voordat de overeenkomst in werking treedt”. Dat akkoord erkent volgens haar “de soevereiniteit en territoriale integriteit van het Deense koninkrijk”.
Ook Groenland heeft het akkoord bevestigd. In een verklaring noemde premier Nielsen het “verheugend dat we op het punt staan een overeenkomst te sluiten die de veiligheid waarborgt en versterkt” van zowel Groenland, Denemarken als de VS. “De overeenkomst erkent de belangen van Groenland (…) en komt ons allemaal ten goede.”
Grondstoffen
Maandenlang had Trump gedreigd het eiland in te nemen, desnoods met geweld, ook al is Denemarken een NAVO-bondgenoot van de VS. De president wilde dit naar eigen zeggen doen om te voorkomen dat het eiland, autonoom deel van Denemarken, in handen valt van Rusland of China. Trump benadrukte daarbij dat Groenland van cruciaal belang is voor de Amerikaanse veiligheid.
Deskundigen denken echter dat Trump andere drijfveren heeft. Groenland is rijk aan zeldzame grondstoffen en heeft een strategische ligging in het Noordpoolgebied. Nu de sneeuw op het eiland steeds sneller smelt zijn die grondstoffen makkelijker bereikbaar, al is delven door het gebrek aan infrastructuur ingewikkeld.
De straat op
In Denemarken en Groenland lagen Trumps dreigementen over een Amerikaanse annexatie gevoelig. Begin dit jaar, kort nadat Trump zei geweld niet uit te sluiten, gingen in heel Denemarken duizenden mensen de straat op uit solidariteit met Groenland. “Groenland is niet te koop” scandeerden betogers in Kopenhagen. “Blijf met je handen van Groenland af”, stond op een spandoek.
Dit jaar bezocht correspondent Rolien Créton Groenland vanwege Trumps plannen met het eiland:
