NOS Nieuws•
Het langstlopende landelijke radioprogramma heeft een nieuwe mijlpaal bereikt: het AVROTROS-programma Arbeidsvitaminen viert zijn 80ste verjaardag. Met een speciale uitzending vanaf de eerste opnamelocatie in Hilversum zijn de jubileumfestiviteiten vandaag afgetrapt. Op NPO Radio 5 zijn een week lang in alle programma’s verzoeknummers te horen en er volgt een vierdelige tv-quiz. Wat is het geheim van deze vitale tachtiger?
“Alles draait om de eenvoud”, zegt dj Gerard Ekdom, die het muziekprogramma tussen 2001 en 2010 presenteerde en met warme herinneringen terugdenkt aan de periode die voor hem zijn radiodoorbraak betekende. “Het begon in 1946 met platen draaien voor bedrijven, en dat gebeurt nog steeds. Je hoort er de grootste hits tussen 09.00 en 12.00 uur. Die basis is nooit veranderd en daarmee blijft het programma doen wat mensen verwachten.”
Voor huis en fabriek
Het concept van Arbeidsvitaminen waaide halverwege vorige eeuw over vanuit Engeland, waar tijdens de oorlog op de radio Music while you work te horen was. Radio was het voornaamste medium, en muziek zou mensen de naoorlogse werkdag door kunnen helpen, was de gedachte. De AVRO kondigde het programma bij de lancering aan als “een vrolijk programma, voor huis en fabriek”.
“Dat is het in feite nog steeds”, zegt Hans Schiffers, sinds 2017 (opnieuw) de vaste presentator. “Het is een programma dat je door de ochtend heen helpt, met vrolijke, tijdloze muziek die zich bewezen heeft. Van It’s not unusual van Tom Jones tot Terug in de tijd van Yves Berendse, het zijn allemaal goede nummers. Ik krijg wel eens te horen dat ik het concept bewaak als een leeuw. Dat klopt, want dat is onverwoestbaar.”
Ik kreeg op voorhand al te horen: hoe meer je je bek houdt, hoe beter het scoort.
Het waren in 1946 de marsklanken van Go Ahead van het Columbia Orchestra waarmee Arbeidsvitaminen voor het eerst in de ether te horen was. Het programma kende toen nog een behoorlijk vaste opbouw, met na de marsmuziek operette, Franse en Duitse muziek en aan het eind een blokje popmuziek. Inmiddels komen zo’n beetje alle genres door elkaar aan bod. “Het is een dollemansrit, maar wel een goede”, aldus Schiffers.
Dat komt ook door de verzoeknummers die luisteraars sinds jaar en dag kunnen aanvragen. Bedrijven, clubs, koren, echtparen – ze kunnen allemaal hun lievelingsnummers voordragen. Per uitzending is een aantal van die verzoeknummers te horen. “Je gaat dan van Cliff Richard naar Rage Against The Machine naar de nieuwe single van Robbie Williams en dan weer naar The Beatles”, schetst Ekdom.
Nadruk op muziek
Door al die contacten met luisteraars had de dj, nu werkzaam bij Radio Veronica, zijn doelgroep helder voor zich. “Ik zag hele bedrijfskantines en fabriekshallen voor me en dacht dan bij een nummer: dit wordt vast heel hard meegezongen. Het programma zit gewoon op een heel goed tijdstip. De ochtendshows zijn voorbij, de spits is voorbij, mensen gaan aan het werk en zetten de radio aan.”
Wennen was het concept wel. “Ik kreeg vooraf al te horen: hoe meer je je bek houdt, hoe beter het scoort”, vertelt Ekdom met een grijns. Toch wist hij zijn persoonlijkheid in het programma te leggen. De kunst is om voor sfeer en verbinding te zorgen in die momenten dat je wel aan het woord bent, legt hij uit. “Door mensen te vertellen over een nieuwe plaat die je helemaal te gek vindt of een gesprek te hebben met een goede artiest.”
Als dj heb je de neiging je eigen muziek te laten horen aan het publiek.
Schiffers had ook tijd nodig om zich te verhouden tot het wat afwijkende radioconcept. “Toen ik in 1992 voor het eerst aan het programma begon, dacht ik: drie plaatjes draaien, praten, drie plaatjes draaien, dat kan iedereen wel. Als dj heb je de neiging je eigen muziek te laten horen aan het publiek, maar bij dit programma moet de presentator in dienst staan van het publiek. Ik heb daardoor veel meer muziek leren waarderen.”
Over twintig jaar hoopt Ekdom (47) weer telefoontjes te krijgen, als Arbeidsvitaminen het 100-jarig jubileum kan vieren. Streamingplatforms als Spotify ziet hij daarbij niet als bedreiging. “Ik denk dat het programma alles overleeft. Op de afspeellijsten van mijn oudste zoon van 20 zie ik ook Toto, Sting en klassiekers van Michael Jackson staan. Sommige platen slijten nooit.”
Bij het 60-jarig jubileum in 2006 kwam Arbeidsvitaminen officieel in het Guinness Book of Records:
