Gelderse gemeenten negeren adviezen: toch nieuwbouw bij geitenhouderijen

In de provincie Gelderland zijn sinds 2017 honderden woningen in de buurt van geitenhouderijen gebouwd, terwijl al jaren bekend is dat de kans op een longontsteking bij mensen flink hoger ligt door de nabijheid van geiten. Dat blijkt uit een onderzoek van Omroep Gelderland, Follow The Money en NRC.

Het Gelderse dorp Rossum (gemeente Maasdriel) telt een kleine 3000 inwoners en bijna evenveel geiten. In het dorp begint binnenkort de bouw van 120 nieuwe woningen. Op 400 meter afstand van waar de woonhuizen komen te staan, ligt een geitenboerderij met zo’n 1800 geiten.

De GGD gaf de gemeente een negatief advies voor de bouw van de nieuwe wijk. Dat advies volgde na meerdere onderzoeken sinds 2016, waaruit blijkt dat het wonen bij een geitenhouderij leidt tot een verhoogde kans op longontsteking. Desondanks gaf de gemeente een bouwvergunning af, schrijft Omroep Gelderland.

Volgens een rapport van de Gezondheidsraad uit 2025, hebben inwoners binnen 500 meter van een geitenhouderij 73 procent meer kans op een longontsteking. Binnen een woonafstand van 1 kilometer ligt de kans op een longontsteking 19 procent hoger.

Volgens de Gezondheidsraad zorgen de geitenhouderijen landelijk jaarlijks voor zo’n negentien extra ziekenhuisopnamen en acht sterfgevallen, allemaal veroorzaakt door een longontsteking.

De provincies Gelderland en Noord-Brabant stelden in 2017 een geitenstop in. Dat betekent dat er sindsdien geen nieuwe geitenhouderijen bij mogen komen. Ook mogen bestaande stallen niet uitbreiden. In de jaren daarna stelden nog zes andere provincies een geitenstop in.

In Gelderland werden na de invoering van de geitenstop alsnog zo’n 1800 woningen binnen een straal van 1 kilometer bij een geitenhouderij gebouwd. 300 van de woningen staan op minder dan 500 meter van een houderij.

Uit het onderzoek van de drie media blijkt dat in dezelfde periode landelijk 10.374 woningen binnen een straal van 1 kilometer van een geitenhouderij zijn gebouwd. Binnen een straal van 500 meter gaat het om 2362 huizen.

De GGD waarschuwde Gelderse gemeenten tientallen keren voor de gevaren. De strekking van de adviezen: houd afstand van geitenhouderijen. Gemeenten zijn echter niet verplicht om het advies op te volgen. De provincie Gelderland zegt dat gemeenten zelf bepalen waar zij woningbouw toestaan.

Wethouder De Raaf van de gemeente Maasdriel zegt dat het een politieke keuze was om de bouw van de nieuwe woonwijk in Rossum toe te staan. “Het belang van de gezondheid van de toekomstige bewoners is daarbij wel gewogen, maar de noodzaak om nieuwe huizen te kunnen bouwen woog zwaarder.”

Volgens de wethouder is er te weinig bekend over hoe groot de risico’s precies zijn. Daarmee spreekt De Raaf de conclusies van het vorig jaar verschenen rapport van de Gezondheidsraad direct tegen. “Ondertussen is het aan eenieder om zelf een afweging te maken of ze in de nieuwe wijk willen wonen. De gemeente heeft makelaars daarom verplicht om potentiële kopers te informeren over de risico’s van wonen in de buurt van een geitenhouderij.”

Andere Gelderse gemeenten die woningbouw in de buurt van een geitenhouderij hebben toegestaan, komen met soortgelijke reacties. Ze zijn zich bewust van de risico’s, maar geven prioriteit aan huisvesting voor de inwoners van hun gemeente.

Naast de 120 reguliere woningen, wil de gemeente Maasdriel op dezelfde locatie ook een zorglocatie voor zestig beginnende dementerenden realiseren. Volgens de GGD zijn er voor ouderen extra risico’s.

Ze hebben niet alleen een verhoogde kans op een longontsteking, de ziekte heeft vaak ook een ernstiger verloop dan bij jonge mensen. De GGD liet de gemeente weten de geplande locatie niet geschikt te vinden. Toch keurde de gemeente ook die plannen goed.

Een groot deel van de Tweede Kamer maakt zich zorgen over de gezondheidsrisico’s voor omwonenden van geitenhouderijen en vindt dat het kabinet snel actie moet ondernemen.

Het kabinet werkt aan een afstandsnorm voor nieuwbouwlocaties, maar heeft nog niet besloten wat de afstand wordt.