In samenwerking met
Omroep Flevoland
NOS Nieuws•
Zijn naam was niet algemeen bekend, maar zijn kerkgebouwen op veel plekken in Nederland zijn beeldbepalend. In zijn woonplaats Amerongen is architect Wouter van Beijnum (79) overleden, zo is vandaag bekendgemaakt.
Van Beijnum bouwde van alles, maar werd vooral bekend door de kerkgebouwen die hij ontwierp. Alleen al in Urk is hij verantwoordelijk voor zeven kerkgebouwen, meldt Omroep Flevoland.
Van Beijnum ontwierp ook het grootste kerkgebouw van Nederland in het Gelderse Opheusden, dat 2850 zitplaatsen telt. Een van de laatste kerken die hij voltooide was ook een heel grote, de kerk van de Gereformeerde Gemeente in Yerseke. Zeelands grootste kerk werd in 2024 geopend.
Baksteen, dakpan en koper
“Strak klassiek” noemde Van Beijnum zijn bouwstijl in het Reformatorisch Dagblad. “In de architectuur zie je steeds golfbewegingen. Vooral in de jaren 50 en 60 is er heel modern gebouwd. Nu bestaat er weer veel interesse voor de jaren 30. Dat spreekt mij veel meer aan: sober en stijlvol. Ik kies in mijn ontwerpen voor traditionele materialen: baksteen, dakpan en altijd een gedeelte koperbedekking.”
Van Beijnum voelde zich vooral thuis in Urk. Zijn kantoor in Amerongen hing vol met tekeningen voor projecten in het vissersdorp, op een kast stond een schaalmodel van de vissersboot UK44. Van Beijnum ontwierp in het vissersdorp niet alleen zeven kerken, hij bouwde er ook een sporthal, twee scholen en de visafslag.
Maar in feite bouwde de architect in de hele Biblebelt, de brede strook die van Zeeland naar Overijssel loopt en een thuis biedt aan relatief veel bevindelijk gereformeerden. Kerkgebouwen van Van Beijnum zijn te vinden in Genemuiden, Barneveld, Putten, Elspeet, Schoonrewoerd, Zuilichem en Wijk en Aal, maar ook in tal van andere dorpen en steden.
Zijn twee kerkgebouwen in Opheusden vallen het meest op. In het dorp in de Betuwe staat de kerk van de Gereformeerde Gemeenten in Nederland, met 2850 zitplaatsen de grootste van Nederland. Nog geen paar honderd meter verderop staat het kerkgebouw van de Gereformeerde Gemeente van Opheusden, met 2000 zitplaatsen. Beide gebouwen zijn van Van Beijnums hand, maar de gelovigen kerken niet bij elkaar sinds de scheuring van 1953.
Niet te sober
Opmerkelijk is dat Van Beijnum zich weliswaar baseerde op de traditionele kerkbouw, maar wel probeerde om niet te sober te bouwen. Hij vond het belangrijk om altijd iets van symboliek aan het gebouw toe te voegen.
“Er zou best wat meer mogelijk moeten zijn”, aldus Van Beijnum in het interview in het Reformatorisch Dagblad. “Het is waar dat te veel aandacht voor symboliek en kunst in de kerk de aandacht van het doel afleidt: de prediking en de sacramenten. Maar we moeten daarin niet doorslaan. Als er helemaal geen ruimte is om symboliek aan het gebouw toe te voegen, laten we wat liggen.”
Van Beijnum wijst naar de drie grote ronde ramen in het verder strakke gebouw van de Gereformeerde Gemeenten in Nederland in Barneveld. Die bevatten beschilderd glas en verwijzen naar Bijbelspreuken.
De Hervormde Gemeente De Ark in Urk heeft twee grote glas-in-loodpartijen in het gebouw; voor een katholieke kerk heel normaal, maar voor een hervormde kerk bijzonder. “Heel mooi”, aldus Van Beijnum.
In 2024 opende de Gereformeerde Gemeente een ‘megakerk’ in Yerseke. Een typische Van Beijnum met een toren die 45 meter boven het Zeeuwse platteland uitstijgt en 2000 zitplaatsen telt. De bouw van de kerk was al in 2015 gepland, maar omstreden omdat veel mensen in het dorp met 7000 inwoners het ontwerp aanvankelijk te groot vonden en bang waren voor verkeersdrukte.
Uiteindelijk stapte een groep omwonenden naar de Raad van State. Die bepaalde dat het gebouw en de toren minder hoog mochten worden dan aanvankelijk gepland. Ook kwamen er maatregelen om de stroom auto’s in goede banen te leiden.
Bij de eerste dienst in 2024 leek de kritiek verdampt. “Ik vind het een mooi gebouw geworden”, zei een voorbijganger destijds tegen Omroep Zeeland. Een andere omwonende zei blij te zijn met de klok op de toren. “Ik kan vanuit onze achtertuin nu altijd de tijd in de gaten houden”, stelde ze.
