Veel kinderen maken geweld mee, vooral op school: ‘Heb er nog steeds last van’

Veel kinderen tussen 9 en 13 jaar hebben ooit geweld meegemaakt als slachtoffer, getuige of als pleger. Driekwart van de kinderen zegt dat dit voor hen het geval is, blijkt uit een onderzoek dat onderzoeksbureau Highberg uitvoerde in opdracht van het NOS Jeugdjournaal en de Kindertelefoon onder 637 kinderen.

Het grootste deel van hen (84 procent) zegt te hebben gezien hoe iemand anders geweld gebruikte, vooral op school of op het schoolplein. Er is niet alleen gekeken naar bijvoorbeeld slaan en schoppen, maar ook naar psychisch en verbaal geweld.

Van de kinderen die zelf geweld hebben meegemaakt, zegt het grootste deel (82 procent) dat dat op school of op het schoolplein gebeurde. Een kleinere groep (23 procent) zegt dat geweld op straat te hebben meegemaakt.

Zo vertelde Renée (12) aan het Jeugdjournaal hoe ze jaren online en in het echte leven is belaagd door kinderen uit haar klas. Dat begon in groep 5 en stopte pas op de middelbare school. Klasgenoten wachtten haar soms op na schooltijd of ze stonden voor haar huis. Ook stuurden ze haar via WhatsApp dreigende berichtjes.

Door haar verhaal te delen hoopt Renée kinderen die in een vergelijkbare situatie zitten te kunnen helpen. “Het ergste is al 3,5 jaar geleden gebeurd en ik heb er nog steeds last van”, zegt Renée. “Ik heb nog heel vaak dat ik denk: ben ik wel goed genoeg? Vinden ze me niet raar?”

Bram (19) zegt hoe hij als kind te maken had met huiselijk geweld. “Je leeft in jarenlange angst, dat je gewoon bang bent dat je op elk moment een klap kan krijgen.” Hij vertelt ook hoe muziek en gamen hem hielpen.

Ook Roze (23) vertelt over haar gewelddadige jeugd. Pas toen vriendinnen haar vertelden dat het niet normaal was wat er bij haar thuis gebeurde, kon ze dat onder ogen zien en hulp zoeken. Roze is zangeres en maakt muziek over haar ervaringen als kind.

Van de kinderen die met geweld te maken hebben gehad, zegt ruim een derde (39 procent) niet te weten wat te doen als ze iets gewelddadigs zien of erbij staan als er iets gewelddadigs gebeurt.

Hoewel het grootste deel van de kinderen (72 procent) zegt zich meestal veilig te voelen, waar ze ook zijn, zegt ook ruim een derde niet te weten wat ze moeten doen als ze zelf het slachtoffer zijn van geweld.

Deze uitkomst is het meest zorgelijk van het onderzoek, stelt directeur Roline de Wilde van De Kindertelefoon. “Kinderen vertellen ons regelmatig dat ze bang zijn voor de gevolgen, de regie kwijt te raken of niet geloofd te worden als ze iets vertellen.” Het is daarom cruciaal, zegt ze, dat kinderen altijd terechtkunnen bij iemand die naar ze luistert.

“Wij voeren gemiddeld 25 chat- en telefoongesprekken per dag met kinderen over geweld”, zegt De Wilde. “Dat aantal is al jaren aan het stijgen. In 2024 waren het er nog 22 per dag. Wij horen terug dat kinderen het heel lastig vinden om erover te praten.”

Bij De Kindertelefoon merken ze dat kinderen soms zichzelf de schuld geven over iets wat er is gebeurd. “We spreken ook veel jonge kinderen die niet altijd weten of wat ze meemaken eigenlijk wel normaal is.”

De Wilde benadrukt dat het van belang is om naar een kind te luisteren, hem of haar serieus te nemen en om door te vragen. En om daarna samen te kijken welke stappen er genomen moeten worden. “Het is heel belangrijk dat het kind de regie houdt en dat we naast het kind gaan staan. Ze zijn heel veerkrachtig en het helpt hun om mee te denken.”