NOS Nieuws
VN-onderzoekers zeggen dat de Verenigde Staten zich met twee aanvallen op Iran waarschijnlijk schuldig hebben gemaakt aan oorlogsmisdaden. Bij een daarvan werd een basisschool getroffen, waarbij 157 mensen omkwamen, veelal kinderen.
De tweede aanval trof een sportcomplex en woningen in de stad Lamerd. Daarbij vielen volgens Iraanse bronnen 22 burgerdoden, onder wie vijf kinderen. Beide aanvallen waren op 28 februari, op de dag dat de VS en Israël hun grootschalige aanval op Iran begonnen.
Het VN-onderzoek concludeert tegelijkertijd dat Iran zich in december en januari schuldig heeft gemaakt aan misdaden tegen de menselijkheid. Protesten tegen het Iraanse regime werden keihard neergeslagen. Vele duizenden mensen werden opgepakt, gemarteld of gedood. Getuigen vertelden de onderzoekers dat er op daken sluipschutters waren gepositioneerd die lukraak op betogers schoten.
Tomahawk
De VS heeft eerder ontkend achter de aanval in Lamerd te zitten. Naar de aanval op de school, in de zuidelijke stad Minab, loopt een onderzoek van het Amerikaanse leger. In maart concludeerde onderzoekscollectief Bellingcat al dat de school hoogstwaarschijnlijk was geraakt door een Amerikaanse raket. Volgens The New York Times was het vrijwel zeker een Amerikaanse Tomahawk-raket.
De school lag net naast een complex van de Islamitische Revolutionaire Garde, de machtige elite-eenheid die vermoedelijk het doelwit was. De VN-onderzoekers schrijven in hun rapport dat de VS “gefaald heeft in zijn verplichting om alles in het werk te stellen om te verifiëren dat het een militair doelwit was”. Dit gaat verder dan nalatigheid, luidt de conclusie.
Amerikaanse functionarissen hebben op anonieme basis gezegd dat de aanval waarschijnlijk is goedgekeurd op basis van verouderde informatie. Het schoolgebouw zou oorspronkelijk deel hebben uitgemaakt van het militaire complex, maar de school zat er al sinds 2016. Volgens de onderzoekers van de VN was het evident dat er een school gevestigd was en was die door een muur gescheiden van het gebouw van de garde.
Een voorlopig onderzoek van het Amerikaanse ministerie van Defensie trok eerder de voorlopige conclusie dat de VS waarschijnlijk verantwoordelijk is. President Trump reageerde in juni laconiek: “Niemand heeft dat expres gedaan. Fouten gebeuren, oorlog is vuil.”
Executies
De VN-onderzoekers keken dus ook naar repressie van het Iraanse regime. Ze schrijven dat Iraanse burgers die protesteerden “op schokkende wijze en op ongekende schaal” zijn gedood, in alle 31 provincies van Iran.
Volgens de VN zijn zeker 3038 mensen gedood en 25.000 gewond geraakt. Die aantallen, zeggen de onderzoekers, zijn waarschijnlijk in werkelijkheid nog vele malen hoger.
Sinds begin dit jaar zijn in Iran zeker 58 mensen geëxecuteerd omdat ze een gevaar zouden hebben gevormd voor de staatsveiligheid. Voor nog eens zeventig Iraniërs dreigt hetzelfde lot, onder wie zeker vijf vrouwen en drie jongens.
Het VN-team sprak voor het onderzoek met 73 mensen, binnen en buiten Iran. Daarnaast bestudeerde het documenten, satellietbeelden, foto- en videomateriaal en informatie van organisaties en experts. Tal van verzoeken om informatie aan de Iran en de VS bleven onbeantwoord, schrijven ze.
De onderzoekers sluiten af met een oproep aan de VS en Iran om de vijandelijkheden te staken. Ze wijzen erop dat de Iraanse bevolking het grootste slachtoffer is, ingeklemd tussen de zware repressie van het Iraanse regime en het gewapende conflict tussen de VS, Israël en Iran.
