NOS Nieuws
Mensen met een biculturele achternaam worden bij fraudeonderzoeken vaker en zwaarder beboet. Dat blijkt uit vertrouwelijke documenten en gesprekken met een tiental UWV-medewerkers, onder wie leidinggevenden, schrijven het AD en EenVandaag. Ze schetsen een beeld van discriminatie en racisme binnen de afdeling handhaving van uitkeringsorganisatie UWV.
Het AD en EenVandaag schrijven dat in 2025 meerdere werknemers aandrongen op een intern onderzoek binnen het UWV nadat zij de indruk kregen dat mensen met een biculturele achternaam vaker en hogere boetes kregen dan anderen in vergelijkbare gevallen. De eigen controle-afdeling van het UWV begon vervolgens een onderzoek naar de afdeling handhaving.
Hieruit bleek dat deze afdeling, verantwoordelijk voor het voorkomen en opsporen van misbruik en fraude met uitkeringen, inderdaad verschil maakt. Zo had bijvoorbeeld in Alkmaar, Amsterdam en Utrecht 44 procent van de onderzochte mensen een biculturele achternaam. Zij kregen 74 procent van alle boetes opgelegd.
In het gebied waar onder meer Eindhoven onder valt is hetzelfde beeld te zien: daar heeft 36 procent van de gecontroleerde dossiers betrekking op met mensen een biculturele achternaam en zij kregen 71 procent van de boetes. Het AD schrijft dat een onderzoeker stelt dat dit “substantieel vaker” is dan bij andere achternamen.
Doordat de boetes ook nog eens fors hoger waren, betaalde deze groep 98 procent van de totaalsom van alle boetes. In totaal werden 1682 dossiers gecontroleerd. De uitkomsten van het onderzoek liggen sinds eind 2025 bij de raad van bestuur van het UWV.
Ook op de werkvloer zelf gaat een hoop mis, melden het AD en EenVandaag op basis van gesprekken met (oud-)medewerkers. Zo worden leidinggevenden en cliënten die niet in Nederland zijn geboren de “Arabische Liga” genoemd. Een leidinggevende zou bij het bespreken van een cliënt hebben gezegd: “De oplossing is niet handhaven, de oplossing is alle Marokkanen het land uittrappen”. En bij onderzoek naar malafide uitzendbureaus wordt gesproken van “aanpak malafide Turken”.
Twee voormalig medewerkers van de afdeling handhaving stellen dat mensen op basis van hun afkomst geregeld niet worden uitgenodigd voor sollicitatiegesprekken. En wanneer dat wel gebeurt, is de kans groot dat ze om hun afkomst worden afgewezen.
“We zaten aan tafel met een superleuke meid”, zegt een oud-medewerker van het UWV hierover. “Ze had echt de ervaring, maar was van Marokkaanse afkomst. Na afloop werd gezegd: ‘Ik kan niet met dat soort mensen communiceren’. Ik klapte dicht.” De giftige sfeer op de werkvloer zou voor medewerkers van kleur reden zijn om bij het UWV te vertrekken.
De voorzitter van de raad van bestuur van het UWV, Abdeluheb Choho, zegt geschrokken te zijn van de uitkomsten van het onderzoek. “Het is verwerpelijk dat door enkele medewerkers binnen UWV nog onderling discriminerende uitspraken worden gedaan. Wij bieden onze excuses aan aan iedereen die zich gediscrimineerd voelt of racistisch is bejegend.”
Tegelijkertijd benadrukt het UWV dat het geen harde conclusies wil verbinden aan de uitkomsten, omdat het geen wetenschappelijk onderzoek is. Er loopt inmiddels een extern onderzoek naar de uitkeringsinstantie, zegt Choho. Daar zouden racisme en discriminatie onderdeel van zijn.
Minister Vijlbrief van Sociale Zekerheid en Werkgelegenheid werd volgens het AD pas op de hoogste gesteld van het interne onderzoek na vragen van de krant. In een reactie zegt hij tegen persbureau ANP dat hij wil dat dit tot de bodem wordt uitgezocht.
