Australië maakt vaart met veiligheidsdeals voor tegenwicht tegen China

• Meike Wijers

  correspondent Australië en Nieuw-Zeeland

Australië is druk bezig nieuwe allianties te smeden in de Stille Oceaan. Verschillende deals over vergaande samenwerking op het gebied van veiligheid en defensie zijn gericht tegen de groeiende invloed van China in de regio. De Australische regering probeert op die manier de buurlanden zo veel mogelijk buiten de Chinese invloedssfeer te houden.

Premier Albanese ontving vandaag de leiders van Tonga, Samoa en Papoea-Nieuw-Guinea in Brisbane voor gesprekken over regionale veiligheid en samenwerking op het gebied van defensie. “We werken aan een hechtere Pacifische familie”, zei Albanese over dat overleg(opent in nieuw venster).

Tegelijkertijd treedt ook het ‘Pukpuk-verdrag’ tussen Australië en Papoea-Nieuw-Guinea in werking. Australië gaat onder meer politieagenten in Papoea-Nieuw-Guinea opleiden. In ruil daarvoor krijgt de Australische krijgsmacht ongehinderd toegang tot militaire bases in het land en gaan tot 10.000 militairen van Papoea-Nieuw-Guinea dienen in het Australische leger.

Albanese heeft de afgelopen week behoorlijk wat vlieguren gemaakt om landen in de Stille Oceaan te bezoeken. Deze week was hij in Fiji om een veelomvattend defensieverdrag in de inkt te zetten. Fiji wordt daarmee de vierde volwaardige bondgenoot van Australië, na de Verenigde Staten, Nieuw-Zeeland en Papoea-Nieuw-Guinea.

Binnen de ‘Ocean of Peace’-alliantie beloven landen elkaar te steunen bij een aanval van een buitenlandse mogendheid. Als het aan Australië ligt, sluiten ook andere landen in de Stille Oceaan zich erbij aan.

De noodzaak ervan is volgens de Australiërs meteen bewezen. Terwijl de inkt van het verdrag nog niet droog was, voerde China een rakettest uit vanuit een nucleair aangedreven onderzeeër. De ballistische raket kwam neer in de Stille Oceaan, op slechts 3000 kilometer van Fiji, waar Albanese en zijn ambtgenoot Rabuka in de hoofdstad Suva elkaar de hand schudden.

Volgens China ging het om een “routineoefening” in internationale wateren en was het niet de bedoeling om een doel te raken. Toch heeft de Australische regering fel gereageerd en ook andere landen hebben kritiek geuit. De Australische minister Wong van Buitenlandse Zaken noemde het “destabiliserend voor de regio”. China had de landen slechts kort van tevoren ingelicht over de oefening.

Het maakt volgens deskundigen alleen maar duidelijk hoe hard de veiligheidsdeals tussen Australië en landen in de Stille Oceaan nodig zijn. “Dit was een wapen ontworpen voor een nucleaire oorlog, bepaald geen subtiele reactie op het defensieakkoord tussen Australië en Fiji”, stelt Malcolm Davis, analist bij de denktank Australian Strategic Policy Institute(opent in nieuw venster). Volgens hem maakt de lancering duidelijk dat “Peking vastbesloten is om elke poging van Australië om de regionale banden te versterken te dwarsbomen”.

De afgelopen maanden is de Chinese militaire activiteit in de regio toegenomen. Vorig jaar deden drie Chinese oorlogsschepen militaire oefeningen met scherpe munitie in de Tasmanzee, het water tussen Australië en Nieuw-Zeeland.

Ook heeft Peking militaire operaties opgevoerd in de buurt van Taiwan en wordt de samenwerking tussen China en Rusland in de Stille Oceaan intensiever. Volgens deskundigen is het duidelijk dat China bezig is nieuw materiaal te testen dat ook verder van huis ingezet kan worden.

Er is de Australische premier dus veel aan gelegen om de Pacifische buren aan zich te binden en een gezamenlijk blok te vormen. Vorige week was hij daarom nog in Port Vila, waar na maandenlang overleg een veiligheidspact met de regering van Vanuatu werd ondertekend.

En deze week bezocht hij ook de Salomonseilanden, waar de kersverse premier Wale open lijkt te staan voor verdere militaire samenwerking. Als die er komt, zou dat een enorme overwinning zijn voor Canberra, want in 2022 sloten de Salomonseilanden onder de vorige regering nog een omstreden militaire deal met Peking. Die geeft China de mogelijkheid om een militaire basis te bouwen op de eilanden.

In Peking is met irritatie gereageerd op het nieuws over de deals. “Het is te hopen dat de onafhankelijkheid van de Pacifische eilandstaten gerespecteerd wordt”, zei een woordvoerder van het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken. Volgens haar doet China “niet mee aan geopolitieke rivaliteit of aan egoïstische politieke spelletjes”.

De relatie tussen China en Australië was de afgelopen jaren onder de regering van premier Albanese juist flink verbeterd. In het verleden waren de landen verwikkeld in een handelsoorlog en was er zo goed als geen contact tussen Peking en Canberra.