NOS Nieuws••Aangepast
Er zijn bijzondere beelden opgedoken van de aftocht van Duitse troepen uit Drachten na de capitulatie van nazi-Duitsland. Op de beelden is te zien hoe honderden soldaten eind mei 1945 door de plaats marcheren om het land te verlaten.
De Duitse militairen op de filmbeelden behoren tot de in totaal 120.000 militairen die na de capitulatie uit het land werden verdreven. Vanuit verzamelkampen in het westen van het land trokken de Duitsers naar Den Helder, over de Afsluitdijk en door Friesland en Groningen naar de grens bij het toenmalige Nieuweschans.
Stiekem gefilmd
De route liep ook door Drachten in Friesland. Toen de Duitsers door het centrum trokken, pakte de vader van de 93-jarige Riet Renkema-Hamer zijn 8mm-camera. Vanuit zijn slaapkamerraam filmde hij stiekem de troepen, herinnert ze zich.
“Ik moest muisstil zijn. De Duitsers mochten ons niet zien, dat was gevaarlijk”, vertelt Renkema-Hamer aan Omrop Fryslân. “Ze hadden verloren en misschien wilden ze zich wel wreken.”
Bovendien hadden de Canadezen de bevolking verboden om buiten te zijn wanneer de Duitsers langskwamen. Ze waren bang dat mensen voor eigen rechter zouden gaan spelen.
Bekijk hier de historische beelden:
Zo marcheerden de Duitsers na hun overgave uit Drachten
De filmbeelden verdwenen na de opnames in 1945 in een kast. Bij het opruimen van het huis dook de filmrol onlangs, ruim tachtig jaar later, weer op.
Renkema-Hamer leverde de beelden vervolgens in bij Smelne’s Erfskip, een stichting die zich inzet voor het cultuurhistorisch erfgoed van Drachten. “We wisten ook niet wat we ermee moesten natuurlijk”, zegt ze. “We hadden geen idee hoe belangrijk het eigenlijk was.”
Zeldzaam, maar niet uniek
De beelden zijn vervolgens onderzocht en gedigitaliseerd door het Fries Film & Audio Archief (FFAA). “Heel bijzonder, 81 jaar na de bevrijding”, zegt coördinator Jurjen Enzing van het FFAA. Volgens het archief zijn filmbeelden van de aftocht van Duitse militairen zeldzaam, maar niet uniek.
Zo heeft het FFAA ook beelden van Duitse militairen die eind mei 1945 door Sneek trokken. “Maar de beelden uit Drachten zijn veel langer, van dichterbij gefilmd en van betere kwaliteit”, stelt het archief.
Verkleed als Hitler
Op de filmrol zijn ook beelden te zien van de bevrijdingsfeesten op 9 mei 1945 en van de viering van Koninginnedag op 31 augustus 1945 in Drachten.
“Bij dit feest zien we praalwagens op de film. Op een van die karren is iemand verkleed als Hitler die de Hitlergroet brengt”, zegt Enzing. “Dat zou in deze tijd niet kunnen, maar toen was het misschien een manier om met het traumatische verleden om te gaan.”
Enzing is dankbaar dat de beelden zijn ingeleverd. “We blijven ons verbazen over alles wat na zoveel jaren nog opduikt. En gelukkig is de film goed bewaard, waardoor de beeldkwaliteit uitstekend is.”
