NOS Nieuws
De Duitse anatoom Gunther von Hagens, die wereldwijd bekend werd met de tentoonstelling Body Worlds, is op 81-jarige leeftijd overleden. Dat heeft zijn familie bekendgemaakt.
De anatoom verwierf bekendheid als uitvinder van plastinatie, een conserveringstechniek waarmee menselijke en dierlijke lichamen en lichaamsdelen langdurig bewaard kunnen blijven. Volgens het Duitse persbureau DPA veranderde het werken met de dood Von Hagens’ kijk op het leven.
Hij ontwikkelde de methode in 1977 in Heidelberg. Bij plastinatie worden water en vet uit het lichaamsweefsel verwijderd en vervangen door kunststoffen, zoals siliconen. Daardoor wordt het ontbindingsproces gestopt en kunnen lichamen zonder koeling worden bewaard en tentoongesteld.
Body Worlds
De techniek vormde de basis voor Body Worlds-tentoonstellingen, waarvan de eerste locatie in 1995 in Japan opende. Sindsdien waren de exposities volgens de organisatie te zien in meer dan 170 steden in 42 landen en werden ze wereldwijd door ruim 58 miljoen mensen bezocht.
In de verschillende Body Worlds zijn echte menselijke lichamen, organen en lichaamsdelen te zien. In Nederland heeft het bedrijf een vestiging in Amsterdam.
De geconserveerde lichamen worden in Body Worlds in uiteenlopende houdingen tentoongesteld. Er zijn lichamen te zien van jong en oud, gezond en ziek, en ook van zwangere vrouwen. Ook zijn enkele plastinaten in seksuele houdingen geplaatst.
Kritiek
Critici beschuldigen Von Hagens ervan onethisch te zijn en menselijke lichamen te gebruiken voor amusement en commercieel gewin. In 2004 gaf Von Hagens zeven lichamen met hoofdletsel terug aan China, nadat hij had toegegeven dat het mogelijk geëxecuteerde gevangenen waren.
Bij twee lichamen werden volgens het Duitse tijdschrift Der Spiegel kogelgaten in de schedel aangetroffen. Von Hagens zei destijds dat hij niet kon bewijzen dat de lichamen níét van geëxecuteerden afkomstig waren. Hij zou de lichamen van Chinese functionarissen hebben ontvangen en niet zeker weten waar ze vandaan kwamen.
Volgens zijn echtgenote Angelina Whalley was Von Hagens niet uit op sensatie, maar wilde hij “mensen de kans geven om onder de huid te kijken, vanuit de diepe overtuiging dat kennis van het eigen lichaam kan bijdragen aan een bewuster, gezonder en verantwoordelijker leven.”
Body Worlds zegt dat sinds de oprichting van het donorprogramma in 1982 wereldwijd meer dan 21.000 mensen zich hebben aangemeld om hun lichaam na hun dood beschikbaar te stellen. Het programma neemt momenteel geen nieuwe donoren aan, omdat volgens het bedrijf de maximale capaciteit is bereikt.
Het bleef voor Von Hagens niet bij het exposeren van mensenlichamen. Hij plastineerde ook dieren, zoals olifanten, giraffen en beren. Zo’n tentoonstelling was in 2015 ook in Nederland te bezoeken.
Zelf geplastineerd
Von Hagens wilde graag zelf geplastineerd worden en die wens laat zijn familie in vervulling gaan. Waar zijn lichaam wordt tentoongesteld, is nog niet duidelijk. Volgens Duitse media is het Plastinarium in Guben een mogelijke optie.
Daar werd in 2006 een werkplaats en tentoonstelling geopend, waar bezoekers het plastinatieproces kunnen bekijken. “Het is een manier om mijn overtuigingen en mijn levenswerk na mijn dood voort te zetten,” zei Von Hagens vorig jaar nog.
