Britten pakken ‘noodsituatie’ vrouwengeweld aan: geen uitstel en speciale rechtszalen

Verkrachtingszaken in het Verenigd Koninkrijk kunnen jaren voortslepen voordat ze worden behandeld. Slachtoffers wachten gemiddeld 424 dagen voor een zaak van begin tot eind is afgerond. In enkele gevallen kan dit zelfs oplopen tot meer dan 1000 dagen. De Britse regering wil het proces versnellen en komt met maatregelen.

Een van de ingrepen is dat elke rechtbank een aparte ruimte en entree krijgt voor verkrachtingszaken, zodat slachtoffers de daders niet kunnen tegenkomen. Slachtoffers kunnen via een videolink hun verklaring afleggen en de zittingen vanuit een andere ruimte volgen.

Bovendien krijgen deze rechtszaken meer prioriteit door ze vanaf volgende week een ‘vaste datum’ te geven. Nu worden zaken te vaak uitgesteld, terwijl dat voor slachtoffers erg traumatisch kan zijn. Het Britse rechtssysteem kampt met grote achterstanden door stakingen en personeelstekorten waardoor er zo’n 80.000 rechtszaken in de wacht staan, daarvan zou bijna een vijfde te maken hebben met seksueel geweld.

Een van de drijvende krachten achter het beleid is parlementslid Charlotte Nichols, die zelf slachtoffer werd van verkrachting en vervolgens 1088 dagen moest wachten voordat haar zaak voor de rechter kwam. Drie jaar na de verkrachting kon ze pas getuigen over wat er was gebeurd in de rechtszaal. In een speech in het Britse Lagerhuis deelt ze haar verhaal, waarin ze uitlegt hoe traumatisch het is om jaren later nog je verhaal op te rakelen in de rechtszaal.

“Er werd meerdere keren aan me gevraagd waarom ik niet had geprobeerd te ontsnappen”, vertelde Nichols. “Ik gaf mezelf de schuld voor wat er was gebeurd. Het was een pijnlijke wond die opnieuw werd opengehaald, ik heb veel therapie gehad.”

Het beleid van de nieuwe regering van premier Andy Burnham krijgt brede steun in het Lagerhuis. Het volgt op jaren van schokkende statistieken: een verkrachtingsonderzoek duurt gemiddeld 14 maanden voordat de politie tot een aanklacht of dagvaarding komt.

Daarna kan het bij een juryproces nog eens 48 weken duren tot de eerste inhoudelijke zitting. Ruim de helft van de geregistreerde verkrachtingszaken wordt afgesloten vanwege onvoldoende bewijs.

Er wordt zo’n 30 miljoen pond uitgetrokken voor het nieuwe beleid. Onderdeel daarvan is training over omgang met getraumatiseerde slachtoffers. Zo wordt de vraag “wat had je aan” en “waarom ging je niet weg” nog vaak aan slachtoffers gesteld. Volgens onderzoek van de Britse stichting Victim Support wordt driekwart van de slachtoffers geconfronteerd met dit soort verkrachtingsmythes. Dat zijn vooroordelen en stereotypen rond verkrachting.

Een van Labours beloften is om het geweld tegen vrouwen en meisjes te halveren. Een politierapport uit 2024 omschreef geweld tegen vrouwen en meisjes als een ‘nationale noodsituatie’. Eén op de twaalf vrouwen in Engeland en Wales krijgt naar schatting te maken met intimidatie, seksueel geweld of huiselijk geweld. Het aantal geregistreerde delicten is in vijf jaar tijd met 37 procent gestegen.

Er zijn binnen de regerende Labour partij ook voorstanders om de achterstanden bij de rechtbanken weg te werken door minder vaak een jury in te zetten. Lichtere delicten zoals bijvoorbeeld drugsbezit zou met alleen een rechter kunnen worden afgerond, omdat een juryproces tijdrovend is. Daarover is het debat fel: tegenstanders waarschuwen dat hiermee het fundamentele recht op berechting door een jury wordt uitgehold.