Canada zet tijdens het WK deuren open die de VS en Trump juist sluiten

Ook in Canada begint vandaag het WK, met in Toronto Alanis Morissette en Michael Bublé op het podium en een openingswedstrijd van het gastland tegen Bosnië-Herzegovina. Sterspeler Alphonso Davies, die vier jaar geleden in Qatar Canada’s eerste WK-doelpunt ooit maakte, begint geblesseerd op de bank.

Canada en grote buur de Verenigde Staten zijn – samen met Mexico, waar het WK gisteren al begon – gastheer voor het grootste WK ooit, maar ademen een totaal andere sfeer. Terwijl in de VS Donald Trumps immigratiebeleid, handelsoorlog en de oorlog met Iran het sportevenement overschaduwen, draait het in Canada om saamhorigheid en trots.

Bijna tien jaar geleden vlogen Canadese, Amerikaanse en Mexicaanse officials samen de wereld over om het WK binnen te halen en in 2018 lukte dat. “Onze gezamenlijkheid was ons succes”, blikt John Kristick, de toenmalig directeur van het United Bid Committee, terug.

Hij maakte ‘gemeenschap’ tot de rode draad van het 1.500 pagina’s dikke bidbook. “Door een gezamenlijke kandidatuur komen landen samen”, klonk het. Van die eenheid is anno 2026 weinig over.

De eerste regering-Trump schreef de FIFA destijds dat alle atleten, officials en fans de VS zouden kunnen betreden zonder discriminatie. Mensenrechten waren, na de omstreden WK’s in Qatar en Rusland, een kernpunt van de gezamenlijke kandidatuur. Er moest respect zijn voor de inheemse bevolking, migranten, minderheden, vrouwen, LHBTIQ+ en journalisten.

In Canada komt dat voornemen nog steeds terug in de officiële communicatie. Vancouver betrekt actief inheemse volken bij de WK-organisatie en Toronto profileert zich expliciet als multiculturele stad. Veel Amerikaanse speelsteden hebben als ‘woke’ beschouwde termen juist van hun websites verwijderd.

In de VS zijn fans uit Iran, Haïti, Senegal en Ivoorkust niet welkom. Transgenderpersonen en fans met pro-Palestijnse uitingen op sociale media kunnen problemen verwachten aan de grens. Amerikaanse speelsteden krijgen mogelijk bezoek van immigratiepolitie ICE.

Afgelopen weekend werd de Somalische WK-scheidsrechter Omar Artan geweigerd bij de Amerikaanse grens. Hij zou de eerste Somalische arbiter ooit op een WK zijn geweest.

“Het was nooit de bedoeling dat het een wedstrijd naar de bodem zou worden, waarbij de VS het slechtste in de klas is”, zegt Minky Worden van Human Rights Watch, die nauw betrokken was bij de organisaties die het WK binnenhaalden.

Hoe anders klinkt het in Canada. “In een wereld die verdeeld kan aanvoelen, bewijst Canada dat diversiteit geen uitdaging is om te overwinnen, maar een kracht om te vieren”, zei voetbalbondvoorzitter Peter Augruso op een FIFA-congres in speelstad Vancouver.

Niet alleen is de geest van het WK fundamenteel anders, de toenmalige partners zijn hopeloos gebrouilleerd. In 2018 vierde(opent in nieuw venster) Trump het partnerschap nog op Twitter: “De VS heeft samen met Mexico en Canada door hard werken het WK binnengehaald.” Het toernooi werd tot ‘NAFTA-World Cup’ omgedoopt, naar het vrijhandelsverdrag tussen de drie landen dat Trump in zijn eerste termijn torpedeerde.

Opvolger USMCA dreigt halverwege het aankomende WK te bezwijken onder nieuwe handelsspanningen. “FIFA is de enige lijm die het bij elkaar houdt”, zegt een anonieme betrokkene tegen Politico.

De aandacht van de FIFA, en met name van voorzitter Gianni Infantino, gaat vooral naar de VS. Infantino ontmoette Trump acht keer en sprak slechts eenmaal met premier Mark Carney.

Trump sprak herhaaldelijk over het inlijven van Canada als 51ste staat en wakkerde separatistische gevoelens aan in Alberta. Het is de bondscoach van het Canadese elftal die zich het felst afzet tegen die retoriek. Opvallend, want Jesse Marsch is geboren en getogen in Wisconsin.

“Als Amerikaan schaam ik mij voor het arrogante en respectloze gedrag tegenover een van onze historisch oudste, sterkste en meest loyale bondgenoten.”

Normaal verdedigen Canada en de VS hun luchtruim samen: de dichtstbijzijnde straaljagers gaan op een dreiging af, ongeacht de grens. De komende weken bewaakt elk land zijn eigen speelsteden. Dat zijn er twee in Canada en elf in de VS.

Canada kwalificeerde zich slechts in 1986 en 2022 voor het WK en bereikte nooit de knock-outfase. Vier jaar geleden was de kwalificatie indrukwekkend met winst op de VS en Mexico. De opmars, een relatief makkelijke poule én een door Trump aangewakkerd patriottisme geven de Canadezen nu hernieuwd zelfvertrouwen.