Charismatische parfumverkoper leidt AfD in Saksen-Anhalt mogelijk naar absolute meerderheid

• Chiem Balduk

  correspondent Duitsland

Ulrich Siegmund straalt van oor tot oor. Bij een campagnebijeenkomst wordt de leider van de AfD in Saksen-Anhalt, zoals overal waar hij komt, toegejuicht door aanhangers. “Ulli! Ulli!”, klinkt het. Bij de deelstaatverkiezingen morgen kan zijn partij de absolute meerderheid halen en vervolgens alleen regeren. Siegmund ruikt het premierschap.

Het zou voor het eerst sinds de Tweede Wereldoorlog zijn dat Duitsland een rechts-radicale deelstaatregering krijgt. Het succes van de AfD in de Oost-Duitse deelstaat is deels te danken aan de populaire 35-jarige Siegmund. Wie is deze man, die door Der Spiegel(opent in nieuw venster) als “de gevaarlijkste man van Duitsland” is bestempeld?

Siegmund was lang een tamelijk onopvallende deelstaatparlementariër, maar beleefde zijn doorbraak tijdens de coronapandemie. Op TikTok bereikte hij een miljoenenpubliek met video’s over de ‘coronawaanzin’ en vermeende ’turbokanker’ als gevolg van vaccinatie. In mum van tijd verkreeg hij de leiding over de AfD-fractie.

Siegmunds fractie behoort tot de meest radicale flank van de AfD. De veiligheidsdienst heeft de afdeling in Saksen-Anhalt al jaren geleden als extreemrechts bestempeld, vanwege xenofobe teksten en de verbinding met extremistische groepen.

Onder anderen de woordvoerder en de juridisch adviseur van Siegmund waren lid van de verboden neonazistische Heimattreu Deutsche Jugend. Siegmund haalt er desgevraagd zijn schouders over op. “Voor mij telt wat iemand voor het land doet, niet wat hij 25 jaar geleden op een kampeerweekend deed.”

Siegmund voert vooral campagne op ‘remigratie’, vaderlandsliefde en bevolkingsgroei van Duitsers. In de eerste honderd dagen van een AfD-regering belooft Siegmund asielkinderen naar aparte klassen te verplaatsen, de regenboogvlag op scholen te verbieden en subsidies voor ‘anti-Duitse’ cultuur te stoppen.

Uit het hele land komen aanhangers op AfD-bijeenkomsten van Siegmund af. Sommigen hebben uren gereden om hem een hand te schudden. “Het voelt als een historisch moment”, zegt AfD-fan Sofie. De verwachte winst in Saksen-Anhalt moet het begin van een triomftocht zijn, die moet eindigen in een machtsovername in Berlijn. “Hij is de juiste man daarvoor.”

Ulrich Siegmund heeft iets wat andere AfD-leiders ontbreekt: charisma. Waar de landelijke leiders Weidel en Chrupalla opvallen met controverses en tegenstrijdige uitspraken, kenmerkt Siegmund zich door humor en toegankelijkheid.

“Wat zijn jullie met velen!”, roept Siegmund, met grote glimlach en haar in zijscheiding. “Bij CDU past zo’n bijeenkomst in een telefooncel!” In de twee uur die volgen gaat de AfD’er met iedereen op de foto en worden handtekeningen uitgedeeld. Hij pakt kiezers vast en vraagt kort naar werk of gezin. Opvallend vaak zegt hij: “Hé, ik heb jou eerder gezien!”

Siegmund heeft een achtergrond als verkoper. Niet van politieke praatjes, maar van parfum. Aan sportscholen en ov-bedrijven verkocht hij geuren, die een psychologisch effect zouden bewerkstelligen. Om mensen aan je te binden. Die vaardigheid zet hij nu in op een eindeloze tour langs dorpspleinen.

Volgens aanhanger Uwe is het logisch dat de AfD juist in Oost-Duitsland goed scoort. “Wij hebben de DDR meegemaakt en weten wat een dictatuur inhoudt. Dat beleven we nu weer.” Volgens hem horen alle andere partijen bij hetzelfde systeem, zoals de DDR ook neppartijen had. Ook in de retoriek van Siegmund gaat het om AfD die voor ‘echte democratie’ staat en de Altparteien die dat niet zijn.

Tegelijk speelt de partij juist met Ostalgie, de nostalgie naar het communistische Oost-Duitsland. Zo vindt deze bijeenkomst plaats bij een DDR-kantine, met trabantjes, een herbouwde grensovergang en een Leninbeeld. Siegmund, die een jaar na de val van de Muur is geboren, laat zich graag fotograferen op een Simson, de kenmerkende DDR-bromfiets.

“De DDR had ook goede dingen, maar alles is kapotgemaakt”, zegt Uwe. “West-Duitsland heeft alles verboden wat wij hadden”, vult Daniel Motes aan. Bij veel kiezers klinkt een verlangen naar de tijd ‘voor de massa-immigratie’. “Het moet gewoon weer zoals vroeger worden”, zegt de 17-jarige Leonie Oelke. “Ik durf met mijn kind niet meer over straat.”

Siegmund wil iedere vorm van asiel stopzetten en immigranten, onder wie Oekraïners, het land uitzetten. Veel van die maatregelen zijn een federale aangelegenheid. Mocht hij deelstaatpremier worden, dan krijgt de AfD via de Bondsraad daar inspraak op. Het kleine Saksen-Anhalt heeft echter weinig stemrecht.

Toch zweert Siegmund dat hij “niet braaf” zal instemmen met landelijk beleid. “Dat is bij ons ten einde. Wij zullen niet met alles meewerken.” Gevraagd naar wat dat precies inhoudt, antwoordt de AfD’er: “Het gaat niet om blokkeren, maar om het vertegenwoordigen van echte democratie.”

De AfD wordt in Saksen-Anhalt op 42 procent gepeild. Door het kiesstelsel kan dat genoeg zijn voor een absolute meerderheid. Dat is voor Siegmund nodig om te regeren, omdat hij coalitievorming afwijst. “We regeren alleen of niet.”