Cruciale dag voor toekomst kabinet • Debat over belastingplan onder hoogspanning

Pro-leider Klaver noemt de politieke situatie risicovol. Hij verwacht dat het debat niet zo veel over de belastingtechniek zal gaan. “Het wordt meer een politiek debat. Het wordt een spannende dag.”

Op de vraag of hij denkt dat het met de coalitie van D66, VVD en CDA nog goed kan komen, zegt hij: “Ik hoop dat een nachtje slapen wonderen doet. Nederland verdient dat het kabinet blijft zitten.”

De leider van JA21 Joost Eerdmans komt aan in de Tweede Kamer en spreekt zijn verbazing uit over de gang van zaken. Hij spreekt over een “treurige dag voor de politiek”. Hij vraagt zich af of aan er aan het eind van de dag nog een kabinet is.

Eerdmans snapt de opstelling van regeringspartij VVD. “Ik snap het gevoel dat ze zich achter hun rug gepakt voelen”, wijzend op de stap van coalitiepartijen D66 en CDA om een deal te sluiten met oppositiepartijen Pro en Volt. “Dit is geen werken zo. Dit is onder de grens.” Hij wil in het debat ook weten wat premier Jetten heeft gedaan om dit hoogopgelopen coalitieconflict te voorkomen.

CDA-leider Bontenbal verwacht een stevig debat, zei hij zojuist op weg naar het debat over de belastingplan. Hij wil niet zeggen of er ondertussen nog contact is geweest met de VVD. Hij zegt wel dat hij nog steeds de intentie heeft van dit kabinet een succes te maken. “Wat mij betreft blijven we vier jaar zitten. Ik heb de intenties van dit kabinet een succes te maken.”

D66-fractievoorzitter Paternotte zegt dat “we ons allemaal hebben ingezet om meerderheden te halen”. Op de vraag of hij het idee heeft dat CDA en D66 de VVD hebben overvallen, zegt hij dat idee niet te hebben.

De sprekerslijst voor het debat is bekend. Daarop staat in welke volgorde de Kamerleden het woord krijgen. Namens sommige partijen spreekt de fractievoorzitter, andere partijen laten hun financieel woordvoerder aan het woord:

Het is onduidelijk of de coalitiepartijen nog voor het debat overleggen. Het debat begint om 10.15 uur.

De VVD zei gisteravond een “fundamentele reset” van het kabinet te willen als D66 en CDA instemmen met het amendement van Pro over een hogere belasting voor vermogenden. Volgens de VVD is het plan slecht voor de stabiliteit van Nederland.

D66 en CDA zeggen vast te houden aan de deal, die volgens hen nog de enige oplossing is voor een meerderheid voor het belastingplan in zowel de Tweede als Eerste Kamer. Het nu aan de VVD wat ze gaan doen en of ze voet bij stuk houden, aldus CDA en D66.

Hoe het vandaag precies verder zal gaan en wat het voor dag zal worden, zullen zelfs veel politici in Den Haag niet weten, zegt politiek verslaggever Nouschka van der Meijden.

“Officieel staat er een debat over het belastingplan op de agenda en de deal die D66 en CDA met de oppositie sloten, maar niemand verwacht dat ze het hier over percentages en belastingen gaan hebben. De vraag is vooral: weten de drie coalitiepartijen hier nog met elkaar uit te komen?

Gisteravond heeft VVD-leider Yesilgöz de aanval gekozen. Ze zei overvallen te zijn door de deal, maar daar zijn de andere partijen het niet mee eens. De onderhandelingen over het belastingplan zitten al weken vast en dus hadden ze binnen de coalitie afgesproken dat ze los van elkaar ook met andere partijen mochten onderhandelen. Ze gingen een soort open huwelijk aan. Volgens D66 en CDA is dat wat er hier gebeurd is.

Volgens de VVD dus niet en de partij, die de deal slecht vindt voor Nederland en ondernemers, zegt dat de aanpassingen ook tegen het coalitieakkoord ingaan. Volgens D66 en CDA was dit nog de enige manier om tot een meerderheid te komen.

De partijen hebben sinds gisteravond geen contact met elkaar gehad, in elk geval niet de VVD met CDA en D66. Of dat nog gaat gebeuren voor het debat weten we niet. Gaan ze nog een geitenpaadje vinden en een oplossing vinden, of gaat het helemaal fout en valt het kabinet?”

D66 en CDA hebben een deal gesloten met oppositiepartijen Pro en Volt over aanpassingen in het belastingplan, waar de VVD niet mee akkoord dreigt te gaan. In het akkoord wordt er ongeveer 1 miljard euro verschoven van de belasting op arbeid naar de belasting op vermogen. De VVD noemt de aanpassingen “slecht voor Nederland, slecht voor de stabiliteit en bovendien gaan ze in tegen het regeerakkoord”.

Dit zijn die aanpassingen:

Het aangepaste plan van Pro en Volt kan nu dus rekenen op steun van D66 en CDA, maar niet van de VVD. Het is nog onduidelijk of het ook een meerderheid in de Eerste en Tweede Kamer krijgt.

Coalitiepartijen D66, CDA en VVD hebben samen 66 zetels in de Tweede Kamer. Ze hebben dus steun nodig van andere partijen om een meerderheid (76 zetels) te krijgen.

Gebruik de meerderhedenzoeker hieronder om te kijken welke meerderheden mogelijk zijn:

De toekomst van het kabinet hangt aan een zijden draad. Gisteren kwam de coalitie onder hoogspanning nadat CDA en D66 een deal hadden gesloten met Pro en Volt over een aanpassing van het belastingplan. VVD-leider Yesilgöz eist dat D66 en CDA hun deal over hogere belasting op vermogens intrekken. Ze dreigt met een “reset” van het kabinet. Niet duidelijk is wat ze daar precies mee bedoelt.

D66 en CDA weigeren het akkoord open te breken. Vanaf 10.15 uur is er een debat in de Tweede Kamer over het belastingplan, waarbij ook premier Jetten wordt verwacht. Daarvoor moet het kabinet met een zogeheten appreciatie aangeven hoe ze over de amendementen adviseert. Nu de coalitie zo verdeeld is, is het nog onduidelijk hoe dat zal gaan, welke bewindspersoon dat gaat doen en hoe dat advies over het amendement dan luidt.

Na het debat volgt de stemming over het belastingplan, inclusief het amendement van Pro en Volt dat nu wordt gesteund door CDA en D66. De vraag is wat de VVD doet als D66 en CDA voor het aangepaste belastingplan stemmen.

Het is nog onduidelijk of het kabinet dan valt en of Jetten naar de koning gaat om het ontslag van het kabinet in te dienen. Het kan ook zo zijn dat er nog nieuwe spannende dagen volgen en er opnieuw overlegd wordt tussen drie coalitiepartijen. Ook een nieuwe formatieronde met andere partijen, waarbij er niet direct verkiezingen volgen, is een optie. Een meerderheid van de Kamer nam recent een plan van de ChristenUnie aan dat oproept dat eerst te onderzoeken.

Vandaag wordt een cruciale dag voor het minderheidskabinet van premier Jetten. Gisteren zijn de spanningen binnen de coalitie hoog opgelopen. VVD-leider Yesilgöz eist dat D66 en CDA hun akkoord met de linkse oppositie over het belastingplan intrekken en dreigt anders de samenwerking te heroverwegen.

D66 en CDA weigeren het akkoord open te breken. Vanaf 10.15 uur is er een debat in de Tweede Kamer over het belastingplan, waarbij ook premier Jetten wordt verwacht. Daarna volgt een stemming. De vraag is: wat doet de VVD als D66 en CDA voor het aangepaste belastingplan stemmen?

Het was een roerige dag in politiek Den Haag. Yesilgöz van de VVD wil dat haar coalitiepartners de deal die ze met Pro en Volt sloten weer intrekken. Doen ze dat niet, dan weet Yesilgöz niet of ze nog wel door wil. De andere coalitiepartijen, D66 en CDA, zijn geenszins van plan de deal terug te draaien.

Morgen debatteert de Kamer over het belastingplan vanaf 10.15 uur. Dat is live te volgen via de NOS-app, nos.nl, NPO 1 en NPO Politiek en Nieuws. Op NPO Radio 1 zijn geregeld updates te horen.

Lees in onderstaand artikel terug wat er zich vanavond heeft afgespeeld:

Ondanks de harde woorden van VVD-leider Yesilgöz, blijven D66 en CDA achter hun deal met oppositiepartijen Pro en Volt staan. Ze gaan niet heronderhandelen, laten ze weten. Daarmee lijkt het voortbestaan van het kabinet nog verder onder druk te komen staan.

Morgen, als er over het belastingplan wordt gestemd, zullen ze voor de aanpassing stemmen die ze met de oppositiepartijen hebben bereikt. Ze herkennen zich niet in het beeld dat ze coalitiepartner VVD hebben overvallen. Ze hebben die partij wel degelijk op de hoogte gehouden van de onderhandelingen, stellen ze.

Yesilgöz wil dat D66 en CDA hun deal weer intrekken, omdat de inhoud van het akkoord in strijd met het regeerakkoord zou zijn. Doen ze dat niet, dan moet er een “fundamentele reset” van de samenwerking komen, zei de VVD-leider.

Achter de schermen is te horen dat D66 en CDA niet goed kunnen inschatten wat Yesilgöz precies gaat doen en wat ze bedoelt met zo’n reset. Omdat ze niet duidelijk zegt dat ze dan de stekker uit de coalitie zal trekken, wagen D66 en CDA het erop.

Het Kamerdebat over het belastingplan begint morgen om 10.15 uur en is live te volgen via de NOS-app, nos.nl, NPO 1 en NPO Politiek en Nieuws. Op NPO Radio 1 zijn geregeld updates te horen.

“De minister-president heeft kennisgenomen van de mededeling” van VVD-leider en minister van Defensie Yesilgöz. Jetten zal vanavond geen mededelingen doen, laat de Rijksvoorlichtingsdienst weten.

De VVD “is overvallen” door de deal die D66 en CDA hebben gesloten met Pro en Volt, dat zegt partijleider Yesilgöz. “En het is een slechte deal.” De VVD gaat zich beraden op de samenwerking binnen de coalitie. “Het gaat tegen de afspraken in het coalitieakkoord in.”

Zij wil na de stemmingen morgen over het belastingplan een gesprek met D66 en CDA over “een fundamentele reset” als die twee partijen inderdaad voor het Pro-voorstel stemmen. Dan moet er gekeken worden of en hoe het met de coalitie verder moet.

Dat zei VVD-leider Yesilgöz zojuist bij een persmoment bij het ministerie van Defensie. Het is de eerste keer dat de regeringspartij reageert op de deal tussen D66, CDA, Pro en Volt over het belastingplan. Hierdoor kwamen de coalitieverhoudingen vandaag onder hoogspanning te staan.

Vanmorgen is de VVD geïnformeerd over de afspraak van de vier partijen dat er 1 miljard euro belastingverhoging voor vermogenden komt en dat dat geld wordt besteed aan een verlaging voor gewone inkomens.

De top van de VVD zat uren bij elkaar om zich te beraden op hoe nu verder. Vanavond is er een breder overleg gepland. Kamerleden van D66 en CDA zeiden vooraf geen idee te hebben hoe coalitiegenoot VVD zou gaan reageren. Daar werd met spanning op de eerste reactie van Yesilgöz gewacht.

VVD-leider Yesilgöz kan elk moment met een reactie komen bij het ministerie van Defensie. Dat is in deze livestream te volgen.

SP en Partij voor de Dieren kondigen aan voor het plan van Pro, Volt, D66 en CDA te gaan stemmen. SP-leider Jimmy Dijk noemt het “een kleine stap”, maar groot genoeg om het voorstel te steunen.

De twee linkse partijen zeggen wel weer tegen het gehele belastingplan te gaan stemmen. Volgens Dijk biedt het “onvoldoende oplossing” voor de stijgende kosten.

De Partij voor de Dieren heeft vooral “fossiele” bezwaren tegen het belastingplan, onder meer omdat het de accijns op benzine verlaagt. Partijleider Teunissen: “Het is een kleine stap richting meer belasting op vermogen en minder op arbeid. Maar nog steeds is het klimaat vergeten in het belastingplan.”

De verhoudingen in de coalitie van D66, VVD en CDA staan onder hoogspanning na de deal van twee van de drie partijen met de linkse oppositiepartijen Pro en Volt. Er is tot diep in de nacht doorvergaderd. Dat ging vanochtend door, tot er een deal was. Pas daarna is de VVD geïnformeerd.

De top van de VVD zit al uren bij elkaar om te beraden hoe nu verder moet. Vanavond staat er een breder overleg gepland.

Belastingexperts kijken met gefronste wenkbrauwen naar de deal die Pro en Volt over een deel van het belastingplan sloten met regeringspartijen D66 en CDA. “Een miljonairsbelasting is het in ieder geval niet”, concludeert Peter Beets, vermogens- en belastingexpert bij ABN Amro MeesPierson. “Twee derde van dit plan moet namelijk ergens anders vandaan komen. Sterker: met 412 miljoen euro moet bijna de helft nog ergens worden gevonden.”

Dat ziet ook Jonathan van Oostenbrugge, belastingadviseur bij EY. “Voor mensen met een hoog inkomen wordt box 3 wat duurder, schenken en beleggen wordt in box 2 wat nadeliger. Maar de grote klapper van 412 miljoen euro moet worden gevonden in ‘fiscale constructies vermogen’. Ik ben heel benieuwd wat dit kan zijn.” In de beknopte plannen wordt verwezen naar een extra heffing voor miljonairs als die zouden emigreren.

Aart Gerritsen, universitair hoofddocent economie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam, is niet erg onder de indruk van het plan: “Wereldschokkend is het allemaal niet. Het lijkt een sterk afgezwakte versie van het oorspronkelijke amendement van Pro en Volt. Als dit een volledig belastingplan in de weg zit, dan is dat onbegrijpelijk.”

Het is hoogst ongebruikelijk dat twee coalitiepartijen (D66 en CDA) een deal sluiten met de oppositie en één coalitiegenoot (VVD) niet meedoet. De drie partijen hebben eerder een ‘open huwelijk’ afgesproken, waarbij ze los over plannen mogen stemmen.

Daardoor is er nu veel onduidelijk over het verloop van de stemmingen. Het ligt voor de hand dat er een Kamermeerderheid is voor de wetswijziging (ook wel amendement geheten) van Pro, Volt, D66 en CDA. Maar: dat betekent nog niet dat er dan ook een meerderheid is voor het gehele belastingplan.

Zo kan de Partij voor de Dieren bijvoorbeeld voor het amendement stemmen (want minder belasting op werken), maar tegen het gehele belastingplan (want daar staat ook in dat de vliegbelasting omlaag gaat).

Dit geldt ook andersom: een partij als de VVD kan tegen het amendement van Pro, Volt, D66 en CDA stemmen, maar uiteindelijk wel weer voor het belastingplan.

Het is nu nog niet duidelijk hoe het definitieve belastingplan eruit ziet, omdat er eerst nog gestemd moet worden over alle ingediende amendementen. Die staan op de planning voor morgen, daarna wordt er gestemd over het gehele belastingplan.

Het wordt dus tot op het laatste moment spannend: het kan zijn dat partijen hun steun voor het belastingplan op het allerlaatste moment weer intrekken, omdat ze het niet eens zijn met een amendement dat net is aangenomen.

Mogelijk willen politieke partijen daarom morgen na de stemming over de amendementen meer tijd om te kijken wat de gevolgen zijn, voordat ze over het gehele belastingplan stemmen.

De fractievoorzitter van D66 ontkent dat het einde van de samenwerking in het minderheidskabinet nabij is. “Zeker niet”, zegt hij op vragen daarover. “We hebben alle drie het doel om een meerderheid voor het belastingplan te vinden. Dat hebben wij gedaan.” Volgens hem is coalitiepartner VVD als eerste geïnformeerd over het akkoord met Pro en Volt. Het is een “redelijk compromis”, vindt Paternotte.

Hij wil niet voor de VVD spreken, maar hij denkt dat die partij er ook mee in zou kunnen stemmen. “De scherpe randjes van het oorspronkelijke Pro-plan zijn eraf.” Daar verzette de VVD zich hevig tegen omdat er dingen in stonden die tegen het regeerakkoord zijn.

Paternotte benadrukt dat er behalve een heffing voor miljonairs ook veel lastenverlichting in de plannen zit voor andere groepen, zoals kleine spaarders.

Maar hij weet natuurlijk niet zeker of de VVD hiermee akkoord kan gaan. “Maar samenwerken betekent niet dat je altijd allemaal hetzelfde stemt.” Paternotte lijkt daarmee te doelen op de mogelijkheid dat de VVD niet voor de miljonairsbelasting stemt, maar wel accepteert dat er een meerderheid voor is en uiteindelijk wel het belastingplan steunt.

CDA-fractieleider Bontenbal zegt dat er “stevig” is onderhandeld met Pro en Volt, maar dat hij tevreden is over het plan dat er nu ligt om werkenden wat minder belasting te laten betalen.

“We vragen iets meer van mensen met veel vermogen, terwijl we kleine spaarders juist wat ontzien”, zegt Bontenbal. Daarmee verwijst hij naar het nieuwe toptarief voor box 3 in het plan. Het basistarief, voor mensen met kleinere vermogens, zou juist iets omlaaggaan.

Bontenbal benadrukt dat Pro in de onderhandelingen veel heeft “weggegeven”. Zo staat er nu geen grote belastingverhoging in box 2 meer in het plan en verandert er niets rond de overdracht van familiebedrijven. “Ik denk dat we daarmee het vestigingsklimaat en het bedrijfsleven overeind houden.”

Coalitiegenoot VVD is volgens Bontenbal “op meerdere momenten” op de hoogte gehouden van de onderhandelingen met Pro en Volt. Maar hij weet niet wat die partij nu gaat doen. “Dat is aan de VVD zelf”, zegt de CDA-voorman.

De VVD heeft nog niet gereageerd op de deal tussen coalitiegenoten D66 en CDA met Pro en Volt. Vanavond is er een overleg van de partij waarin moet worden besloten hoe er wordt omgegaan met deze deal.

Bronnen zeggen dat de VVD, onder anderen partijleider Yesilgöz, vanmorgen door de andere twee partijen is geïnformeerd. De fractie moet zich dus nog beraden. Niemand kan al zeggen hoe zij zullen gaan reageren.

De drie rechtse partijen JA21, BBB en SGP zijn zwaar teleurgesteld over het akkoord dat D66 en CDA hebben gesloten met Pro en Volt. “Er worden fundamenteel verkeerde keuzes gemaakt”, zegt partijleider Eerdmans van JA21 over de miljonairsbelasting. “Dit is een bom onder het kabinet, ik kan me niet voorstellen dat de VVD hiermee akkoord gaat.”

Volgens Eerdmans moeten de lasten voor vermogenden niet omhoog gaan. Er moet juist minder uitgegeven worden door de overheid. “Het wordt voor ons nu heel lastig om voor het belastingplan te stemmen.”

Vermeer (BBB) en Stoffer zijn diezelfde mening toegedaan. Zelfs als de drie partijen hun zin krijgen op immateriële zaken, zoals aanpassing van de spreidingswet, de stikstofregels en geen verruiming van de abortusregels, zullen de drie partijen niet instemmen met de belastingplannen voor volgend jaar.

Ze vinden niet dat ze het met die aanvullende eisen moeilijk hebben gemaakt voor de minderheidscoalitie om over rechts tot een akkoord te komen.

Premier Jetten gaat vanwege de actuele politieke situatie niet naar EU-overleg in Dublin. Dat meldt de Rijksvoorlichtingsdienst. Hij is door de Tweede Kamer gevraagd om morgen bij het debat over het belastingplan aanwezig te zijn. Dat debat begint om 10.15 uur.

Met het Belastingplan 2027 int de rijksoverheid geld bij burgers en bedrijven. Daar worden vervolgens uitgaven mee betaald voor burgers en bedrijven zoals zorg, sociale zekerheid, wegen, openbaar vervoer en scholen. Het merendeel van de belastingen ligt vast, omdat de meeste politieke partijen het daarmee eens zijn.

Het rijk kan in 2027 naar verwachting 480 miljard euro aan belastingen innen. Voor het grootste deel gaat het om loon- en inkomensbelasting, omzetbelasting (btw), zorgpremies, vennootschapsbelasting, AOW-premies en premies werknemersverzekeringen zoals WW, WIA en ziektewet.

De politieke discussie gaat over relatief kleine verschuivingen en wijzigingen, die wel heel principieel kunnen zijn. Voorbeelden zijn de verdeling tussen de belasting op vermogen en de belasting op arbeid, of de sigarettenaccijns en de belastingvoordelen voor klimaatmaatregelen. En de rekening moet wel kloppen: wat de politiek wil uitgeven, moet eerst via de belastingen binnenkomen.

Zo kan het dat een plan dat maar om 1 of 1,5 miljard van de 480 miljard euro gaat, zoals de ‘miljonairsbelasting’ van Pro, toch tot politieke discussie leidt.

Politieke partijen moesten uiterlijk om 14:00 uur wijzigingen (ook wel amendementen) op het belastingplan indienen. Nadat die deadline was verlopen, kwamen fractieleiders Jesse Klaver (Pro) en Laurens Dassen (Volt) naar beneden om de pers te woord te staan. Daar vertelden ze dat er een deal is met CDA en D66:

Het nieuwe plan van Pro en Volt is erg veranderd. Zo staat er nu niet meer in dat er een einde moet komen aan het fiscaal voordelig overdragen van familiebedrijven.

Het plan voor een toptarief in box 3 blijft wel bestaan, maar wordt wel iets minder hoog dan eerst (van 45 naar 38,5 procent). Het basistarief in box 3 gaat juist iets omlaag, van 36 procent naar 35,5 procent.

Daarnaast willen Pro en Volt de schijfgrens in box 2 en in de erf-en schenkbelasting de komende jaren niet indexeren. Dat betekent dat mensen iets sneller een hogere belasting gaan betalen. Ook het schenken op papier moet minder aantrekkelijk worden.

Daarnaast moet er ook nog een bedrag van ruim 400 miljoen euro gevonden worden bij de fiscale constructie rond vermogen. Pro en Volt willen kijken of ze daarvoor een “exitheffing” voor “vermogende miljonairs” kunnen invoeren.

Uiteindelijk wordt er met bovenstaande maatregelen minder geld opgehaald: 1 miljard euro in plaats van 1,5 miljard. Eerst wilden Pro en Volt daarmee een hogere algemene heffingskorting invoeren. Nu willen ze het geld gebruiken om het laagste tarief in de inkomstenbelasting verlagen.

Het nieuwe plan van Pro en Volt kan nu dus rekenen op steun van D66 en CDA. Het is nog onduidelijk of het ook echt een meerderheid in de Eerste en Tweede Kamer krijgt.

Hieronder zie je de bedragen die Pro en Volt willen verschuiven in de tabel van hun wetswijziging:

Een meerderheid van de Tweede Kamer wil de deal en de ontstane situatie bespreken met het kabinet. Morgenochtend om 10:15 uur staat dat debat gepland. Formeel gezien is het de heropening van het debat over het belastingplan. Daarna wordt er toch gestemd over het belastingplan en de voorgestelde wijzigingen. De stemmingen worden een paar uur uitgesteld en zijn dus niet doorgeschoven naar volgende week.

50Plus en de ChristenUnie, die tot nu toe samen optrekken in de onderhandelingen met het kabinet over het belastingplan, zijn bijgepraat over de deal. Fractievoorzitter Struijs van 50Plus kan nog niet zeggen of zijn partij het voorstel van Pro en Volt zal steunen.

50Plus en de ChristenUnie hebben samen met de Groep Markuszower hun steun aan het belastingplan van het kabinet onder voorwaarden toegezegd. Dan moet er niet te veel aan veranderen, of dan moeten er geen wijzigingen komen waar zij juist tegen zijn, zo lichtten de partijen hun steun toe.

Coalitiepartijen D66 en CDA hebben een deal gesloten met oppositiepartijen Pro en Volt over een belastingverhoging voor vermogenden en een belastingverlaging op loon.

“Dit is een doorbraak”, zegt Pro-leider Klaver. “De afgelopen dagen hebben wij in goed overleg gezocht naar een compromis om Nederland eerlijker te maken. Als dit voorstel wordt aangenomen krijgt Nederland een miljonairsbelasting.”

Welkom bij dit liveblog, waarin we de ontwikkelingen over het belastingplan bijhouden. Gisteren debatteerde de Tweede Kamer daarover, het liveblog daarover kan je hier teruglezen.

Partijen hadden tot vandaag 14:00 uur om aanpassingen in te dienen. Pro en Volt maakten daarna bekend dat ze een deal hebben gesloten met D66 en CDA.