NOS Nieuws
De meeste artsen willen graag medicatie voorschrijven die het milieu zo min mogelijk belast, maar ze missen de kennis om dit te doen. Dat blijkt uit onderzoek geleid door het Universitair Medisch Centrum Groningen in samenwerking met andere ziekenhuizen. Ook vrezen dokters dat het te veel tijd kost.
Medicijnen zijn een enorme bron van vervuiling. Jaarlijks belandt nu al ruim 500.000 kilogram medicijnresten in het riool via urine, ontlasting en het doorspoelen van overgebleven medicijnen door de wc. Daarvan komt 190.000 kilo in meren, rivieren en sloten terecht omdat rioolwaterzuiveringsinstallaties de medicatie niet goed kunnen verwijderen.
Dat is schadelijk voor waterdieren, doordat deze zich bijvoorbeeld minder kunnen voortplanten. Ook is het slecht voor de gezondheid van mensen; de medicijnresten zijn lastig uit het drinkwater te filteren. Dat is onder meer het geval bij huidgels met ontstekingsremmers en medicatie met pfas, een groep van schadelijke stoffen die nauwelijks afbreekt in het milieu.
De verwachting is dat de vervuiling door medicatie alleen maar toeneemt: door de vergrijzing worden er steeds meer medicijnen voorgeschreven. In 2040 zal het medicijngebruik naar schatting met 25 procent zijn toegenomen.
In totaal deden 440 medici mee aan het onderzoek, met name medisch specialisten en huisartsen. Uit het onderzoek komt naar voren dat meer dan negentig procent van de artsen bereid is om duurzamere medicatie voor te schrijven, vertelt onderzoeksleider en apotheker Job van Boven van het UMCG. “Maar het grootste deel geeft aan niet te weten hoe omdat het ze ontbreekt aan kennis.”
“Artsen weten nog wel dat een huidgel minder duurzaam is dan een tablet. Huidgels spoelen weg via douchen of het wassen van kleding”, aldus Van Boven. “Maar ze hebben bijvoorbeeld geen idee welke medicatie pfas bevat.”
Daardoor nemen artsen duurzaamheid nu nog nauwelijks mee in hun keuze om een medicijn voor te schrijven. “Dat gebeurt vrijwel niet. Al is er wel een groepje koplopers van vooral jonge artsen dat hier heel bewust mee bezig is.”
Volgens de onderzoeker valt er daarom veel winst te behalen. “Veel middelen zijn minder belastend voor het milieu en even veilig en effectief.”
Artsen hebben meestal geen tijd om zich in deze materie te verdiepen. Daarom moet het ze makkelijk worden gemaakt, zegt Van Boven. Dat kan door informatie over duurzame medicatie op te nemen in medische richtlijnen, en in elektronische voorschrijfsystemen duidelijk te maken welke medicatie minder milieubelastend is door het plaatsen van groene vinkjes. Daar gaat hij een pilot mee doen in het noorden van het land.
“Dat zou zeker helpen”, zegt huisarts Boudewijn Dierick uit Makkum. Ook hij zou duurzamer willen voorschrijven, maar het moet wel werkbaar zijn. “We hebben een beperkte tijd per patiënt waarin je een hoop dingen moet doen.”
Dierick heeft al stappen gezet, door het voorschrijven van een ander soort ontstekingsremmende pijnstillers. Zo schrijft hij geen huidgel met diclofenac meer voor. “Dat is heel schadelijk en verdwijnt grotendeels in het doucheputje.” Ook heeft hij longpatiënten die dat wilden overgezet van belastendere drijfgas-pufjes op poeder-pufjes.
Daarbij is het belangrijk om patiënten mee te nemen in het maken van een keuze voor duurzame medicijnen en niks op te leggen, zegt Dierick. “De meeste patiënten willen het wel proberen. Maar er zijn ook mensen die niet van medicijn willen veranderen.”
Inleverbakken bij supermarkten
Duurzamer voorschrijven is niet de enige manier om medicijnvervuiling tegen te gaan. Het makkelijker maken van inleveren van overgebleven medicijnen kan ook helpen om te voorkomen dat mensen hun overgebleven medicatie door de wc spoelen, zegt Van Boven. “We gaan ook een pilot starten met inleverpunten in supermarkten. Nu kan dit alleen bij apotheken en milieustraten en daar komen veel mensen niet zo vaak.”
Ook zorgverzekeraars spelen een rol in het duurzaamheidsvraagstuk. “Nu kijken die vooral naar de prijs. Ze vergoeden alleen de goedkoopste geneesmiddelen”, zegt Van Boven. “Het zou fijn zijn als ze duurzaamheid willen meenemen als criterium voor vergoeding.” Duurzamere medicijnen hoeven ook helemaal niet duurder te zijn. “Vaak zijn ze even effectief en even veilig tegen eenzelfde prijs.”
Zorgverzekeraars geven aan gezamenlijk “de komende jaren” duurzaamheidscriteria mee te gaan laten wegen bij de keuze welke medicijnen vergoed worden.
