NOS NieuwsAangepast
Bärbel Bas, de covoorzitter van de Duitse regeringspartij SPD, is onverwacht opgestapt. Ook legt ze haar functie als minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid neer. Het vertrek volgt op een sterfgeval in de familie en aanvallen op haar persoon.
“Na de dood van mijn stiefdochter besefte ik dat ik meer tijd nodig heb om het verdriet te verwerken”, schrijft Bas in een verklaring. Juist in deze “persoonlijk zware tijd” zijn de aanvallen op haar juist toegenomen, vervolgt ze. “Ook vanuit de gelederen van onze coalitiepartner.”
Volgens de andere covoorzitter, vicekanselier Lars Klingbeil, zijn grenzen overschreden. De aanvallen zijn “onfatsoenlijk” en “vergiftigen de politieke cultuur”, zegt hij. “Ik ben bezorgd dat we in de politiek empathische figuren verliezen.” Vooral vrouwen zijn doelwit van zulke aanvallen, haat en hetze, aldus Klingbeil.
Bas behoorde tot het hart van de Duitse regering, maar botste als minister herhaaldelijk met bondskanselier Merz en zijn CDU/CSU. De christendemocraten willen de sociale lasten verminderen en stuitten daarbij geregeld op Bas, die tot de linkervleugel van de sociaaldemocratische SPD behoort. Toen Merz stelde dat de huidige verzorgingsstaat onhoudbaar is, sprak Bas van “bullshit”.
De afgelopen weken bekritiseerde de CDU/CSU Bas om de trage uitvoering van omstreden pensioenplannen, die binnen de SPD impopulair zijn. Bas zou de hervormingen bewust vertragen, terwijl binnen de coalitie bekend was dat er een sterfgeval in haar familie speelde.
De aanvallen op Bas worden door SPD’ers zwaar bekritiseerd. “De aanvallen van de CDU, ondanks haar persoonlijk zware situatie, waren onmenselijk en roekeloos”, schrijft de invloedrijke SPD’er Manuela Schwesig, deelstaatpremier van Mecklenburg-Voor-Pommeren. Partijgenoot Bernd Rützel spreekt van onacceptabele aanvallen, zowel door CDU’ers als “bepaalde media”.
Binnen de CDU/CSU wordt de uithaal van Bas juist als ongepast ervaren. Focus Online schrijft dat de fractie juist wegbleef van kritiek, vanwege haar situatie. Een ingewijde spreekt tegen de nieuwssite van een “goedkope trap na”. Volgens de Süddeutsche Zeitung klaagde Merz wel degelijk over de afwezigheid van Bas, onder meer tegenover journalisten.
Het laat zien hoe verzuurd de relatie tussen de regeringspartijen is. Beide partijen vinden dat de ander dwarsligt bij afgesproken hervormingen. Merz blokkeerde onlangs de voorgenomen suikertaks, een project van SPD-vicekanselier Klingbeil. Aan de andere kant zijn er bij de SPD bezwaren tegen pensioenhervormingen.
Ook de verkiezing van een parlementsvoorzitter van de radicaal-rechtse AfD in deelstaat Saksen-Anhalt, met behulp van CDU-stemmen, leidde tot spanning. De SPD eist uitleg hierover en wil dat de coalitiegenoot optreedt tegen de voorstemmers. Andersom voert de CDU de druk op de SPD op om in de deelstaat Berlijn niet met Die Linke te regeren, een partij die volgens de christendemocraten antisemitisch is.
Bij onderhandelingen over zorghervormingen liepen de spanningen zo hoog op dat bondspresident Steinmeier tussenbeide moest komen, omdat hij vreesde voor een val van de regering. Beide partijen hebben echter geen belang bij een coalitiebreuk of nieuwe verkiezingen. Met name de CDU/CSU is de afgelopen weken in de peilingen in een vrije val beland.
Het ministerschap van Bas wordt overgenomen door Alexander Schweitzer, oud-premier van deelstaat Rijnland-Palts. Hij uitte de afgelopen week onverholen kritiek op Merz, die “niet levert” en met een “koude neoliberale geest van de jaren 90” regeert. Ook sneerde hij dat de CDU Merz niet overtuigend steunt.
Met Schweitzer op deze belangrijke post krijgt de regering opnieuw een SPD’er die zich kritisch opstelt tegenover de hervormingsplannen van de CDU. Tegelijk is er weinig ruimte om te sleutelen aan de reeds gesloten akkoorden.
Het is nu aan bondskanselier Merz om de ruziënde coalitie bijeen te houden. Na de nederlagen bij recente deelstaatverkiezingen werd volop gespeculeerd over zijn aftreden. Hij bleef aan, maar met verloren autoriteit binnen de partij. Zijn lot heeft hij daarop verbonden aan het doorvoeren van de hervormingen.
De partijtop is vandaag bijeengekomen om te bespreken hoe het verder moet met de CDU. Later vandaag geeft Merz een persconferentie hierover.
