NOS Nieuws•
Europese leiders hebben schoon genoeg van de opstelling van de Hongaarse premier Orbán. Die weigert in te stemmen met een lening van 90 miljard euro aan Oekraïne, terwijl hij op de Europese top in december nog beloofde die niet tegen te houden. Kyiv heeft het geld hard nodig om overeind te blijven tegen Rusland.
De voorzitter van de Europese top sprak Orbán tijdens de vergadering aan op dit ‘onaanvaardbare’ gedrag. Op deze manier kan je niet met elkaar samenwerken, was de boodschap aan de Hongaarse premier. Afgelopen dagen spraken meerdere EU-ambtenaren al over een rode lijn die Orbán overschrijdt.
Al voor de top begon, lieten EU-leiders hun frustratie blijken. De Finse premier zegt dat Orbán zijn collega’s heeft verraden, premier Jetten heeft de afgelopen dagen regelmatig geappt met zijn collega in Boedapest. “Daaruit werd duidelijk: we agree to disagree“, zei Jetten bij aankomst op zijn eerste EU-top.
Verkiezingscampagne Orbán
Ook Zelensky toonde zich gefrustreerd over het uitblijven van de lening. Hij sprak vandaag met de EU-leiders via een videoverbinding en deelde zijn bijdrage op X. “De lening is voor ons van levensbelang,” zei de Oekraïense president. “We weten nog altijd niet zeker of deze steun er komt.”
Orbán is zich ondertussen van geen kwaad bewust. Volgens de Hongaarse premier is de situatie veranderd sinds hij geen goedkope Russische olie meer krijgt via de Droezjba ‘vriendschap’ pijpleiding vanuit Oekraïne, die beschadigd raakte na een Russische aanval.
Orbán beticht de Oekraïners ervan de pijplijn bewust niet te repareren en spreekt daarom zijn veto uit over de lening tot weer olie stroomt, herhaalde hij vanochtend voor de top nog maar eens.
Campagnestunt
In Brussel zien ze het Hongaarse nee vooral als campagnestunt in aanloop naar de parlementsverkiezingen volgende maand. Peilingen laten al lang zien dat Orbán op achterstand staat op uitdager Peter Magyar. EU-buitenlandchef Kallas zegt dat andere landen Hongarije hebben aangeboden via alternatieve routes olie te leveren. “Maar in verkiezingstijd zijn mensen niet zo rationeel.”
Op de top vandaag kwam er geen doorbraak. Volgens diplomaten is er “altijd een plan B”, en zal het geld wél komen. Desnoods na de Hongaarse verkiezingen. Jetten wil nog niet over zo’n plan B spreken. “Dan zouden we zwichten voor de chantage van Orbán.”
Meer dan hun frustratie uiten zit er voor de Europese leiders nu niet in. Hongarije uit de Europese Unie zetten kan niet volgens de afspraken. Een land kan alleen zelf uit de EU stappen, zoals Groot-Brittannië eerder deed.
Wapenproblemen
Jettens eerste bijeenkomst met zijn Europese collega’s wordt overheerst door de Amerikaanse en Israëlische aanvallen op Iran die bijna drie weken geleden begonnen. ‘Niet onze oorlog’, zeggen veel EU-leiders, maar de gevolgen voor de Europese landen zijn groot. En dus buigen ze zich over de vraag wat te doen aan de hoge energieprijzen.
Alle aandacht voor Iran overschaduwt de Oekraïneoorlog, die inmiddels 1485 dagen duurt. En dat is slecht nieuws voor president Zelensky, voor wie de problemen zich opstapelen.
Voorlopig is de 90 miljard nog niet in Kyiv. Daar komt bij dat veel luchtverdediging nu naar het Midden-Oosten gaat. “We zien dat daar veel wapens de lucht in worden geschoten, die in Oekraïne hard nodig zijn,” aldus Jetten.
Verlies aan slagkracht
En er is nog een tegenvaller: Oekraïne krijgt vanuit het Westen veel minder wapens dan het nodig heeft. Sinds Trump opnieuw president werd, levert hij zelf geen wapens meer aan Oekraïne. In plaats daarvan laat hij andere landen Amerikaanse wapens kopen en die aan Kyiv leveren. Oekraïne geeft daarbij van tevoren aan wat nodig is. Maar de resultaten vallen tegen, bevestigen NAVO-bronnen.
Ook in Brussel zien ze met lede ogen aan dat de Iranoorlog en het uitstel van de lening van 90 miljard nú al gevolgen heeft voor Oekraïne. Het land kan minder orders plaatsen, dat betekent onvermijdelijk verlies aan slagkracht aan het front. Dat wordt de komende maanden zichtbaar, denken EU-ambtenaren.
En waar de EU last heeft van de hoge olieprijzen, is de Russische president Poetin juist de lachende derde. Hij krijgt grote meevallers voor zijn oorlogskas: volgens Zelensky verdiende Poetin de afgelopen weken miljarden extra.
