Frans-Duits straaljagerproject mislukt, wat ging er mis?

Het Frans-Duitse straaljagerproject Future Combat Air System (FCAS) had moeten laten zien dat het wél kan: krachtige militaire samenwerking in Europa. Maar gisteren werd bekend dat Frankrijk en Duitsland na negen jaar en het uitgeven van enkele miljarden euro’s de hoop opgeven.

Ondanks jarenlange onderhandelingen en herhaalde bemiddelingen van Duitse en Franse leiders kregen het Franse defensiebedrijf Dassault en de Europese multinational Airbus een steeds hooglopender conflict over de werkverdeling en de leiding over het project.

Recent werden ook beide landen het oneens. Moest het gevechtsvliegtuig op een vliegdekschip kunnen landen en moest het kernwapens kunnen afwerpen? Frankrijk wilde dat, maar Duitsland had daar geen behoefte aan(opent in nieuw venster). “Als de meningen daarover uit elkaar lopen, dan houdt het op een gegeven moment op”, zegt Peter Wijninga van het Haags Centrum voor Strategische Studies tegen de NOS.

De defensiespecialist noemt het een “blijvend probleem” dat Europa “te verdeeld is” om zulke projecten tot een succes te maken. Terwijl het bij de F-35 wel kon: aan dat gevechtsvliegtuig hebben veel Europese landen meegebouwd. “Maar dat was onder leiding van één grote broer, Amerika, en dan lukt het blijkbaar wel.”

Wat samenwerken binnen Europa zo lastig maakt is volgens Wijninga dat nationale regeringen invloed hebben op wat wordt uitgedacht op militaire tekentafels. Als de grote Verenigde Staten iets laten ontwikkelen, zoeken die er verschillende Amerikaanse fabrikanten bij. “Als je dat binnen Europa wilt doen, moet je altijd grenzen over en dan krijg je te maken met verschillende nationale belangen”, aldus Wijninga.

Het versterken van de Europese defensie-industrie is topprioriteit voor de Europese Unie, maar een woordvoerder van de Europese Commissie wil niet reageren op het Frans-Duitse project, omdat geen EU-aangelegenheid is.

Wel benadrukte de woordvoerder dat andere gezamenlijke defensieprojecten binnen de EU wél van de grond komen. Met het steunproject SAFE (Security Action for Europe(opent in nieuw venster)) ter waarde van 150 miljard euro helpt de EU lidstaten om voordelige leningen af te sluiten voor grote investeringen in defensie en zo de Europese defensie-industrie te versterken.

“Er zijn sterke plannen ingediend bij de Europese Commissie, waarvan er achttien in recordtijd zijn goedgekeurd”, aldus de woordvoerder. “Er zijn al vijf leningsovereenkomsten ondertekend, goed voor meer dan 6 miljard euro. Er is al geld uitgekeerd aan een eerste lidstaat, Polen.”

Frankrijk en Duitsland blijven na de mislukking overigens wel proberen hun wapenindustrieën nauwer te laten samenwerken, zegt de Duitse defensieminister Pistorius. Zo wordt doorgewerkt aan de zogeheten Combat Cloud, een koppeling van verschillende wapensystemen, platforms en sensoren, zoals een zwerm drones die een vliegtuig kunnen begeleiden.

En een ‘eigen’ Europees gevechtsvliegtuig dan? Er is nog weinig over bekend, maar mogelijk krijgt het plan nog een doorstart. De Financial Times(opent in nieuw venster) meldt dat Duitsland nieuwe partners zoekt en dat een groep van acht Europese bedrijven onder leiding van Airbus zich heeft gemeld om een alternatief te ontwikkelen.