NOS Nieuws•
-
Saskia Houttuin
correspondent Frankrijk
-
Saskia Houttuin
correspondent Frankrijk
In Frankrijk reageren kenners van d’Artagnan verheugd op het nieuws dat in Maastricht een skelet is gevonden dat mogelijk van de beroemde musketier is. Tegelijkertijd houden ze in afwachting van het DNA-onderzoek enkele slagen om de arm.
Het skelet werd per toeval ontdekt nadat in februari een deel van de vloer van de Sint-Petrus-en-Pauluskerk in de wijk Wolder was verzakt. Bij herstelwerkzaamheden werd het graf gevonden. Daarin lagen ook een Franse munt en de resten van een musketkogel, aldus L1, die er als eerste over berichtte.
Charles de Batz de Castelmore, zoals d’Artagnan eigenlijk heette, trad onder koning Lodewijk XIII toe tot de musketiers, een elitekorps dat het Franse koningshuis diende. Later werd hij een belangrijke vertrouweling van diens zoon Lodewijk XIV en promoveerde hij tot kapitein-luitenant. Bij het Franse beleg van Maastricht in 1673 werd d’Artagnan dodelijk getroffen door een musketkogel.
Logische hypothese
Wat er vervolgens met zijn lichaam is gebeurd, is nergens gedocumenteerd. Dat hij mogelijk in de kerk van Wolder is begraven, is volgens historica Odile Bordaz, auteur van meerdere werken over het leven van d’Artagnan, “een zeer logische hypothese. Al blijft het een hypothese”.
De kerk was dicht bij het koninklijke tentenkamp van Lodewijk XIV. “In die tijd was het heel gebruikelijk om belangrijke personen in kerken te begraven”, zegt Bordaz. “En d’Artagnan was een naaste officier van de koning.”
Over het verloop van het onderzoek onderhoudt zij nauw contact met archeoloog Wim Dijkman. “Het is heel interessant en goed dat Nederland hier werk van maakt”, zegt ze. “De wetenschap zal het uitwijzen.”
In de Franse geschiedenis was hij een held: een loyale man, zeer toegewijd aan de koning.
“Dit is formidabel”, reageert historicus en biograaf Jean-Christian Petitfils op de vondst van het skelet. “Ik houd mij al vijftig jaar bezig met d’Artagnan. Voor Frankrijk is hij een dubbele held: aan de ene kant heb je d’Artagnan, het romanpersonage. Maar ook in de Franse geschiedenis was hij een held: een loyale man, zeer toegewijd aan de koning. De koning was erg op hem gesteld.”
Het DNA van het skelet wordt momenteel in een laboratorium in München vergeleken met dat van een mogelijke nazaat van de musketier; de uitkomst wordt binnenkort verwacht.
Of dat voldoende uitsluitsel zal geven betwijfelt Petitfils. “D’Artagnan had twee zoons, maar hoe de afstamming verder loopt is onzeker.” Hij wijst op een andere mogelijke bloedlijn van moederskant, die van de adellijke familie De Montesquiou. “Ik hoop dat ze het DNA ook met hen zullen vergelijken.”
Naast Napoleon en Charles de Gaulle is hij een van de beroemdste Fransen.
Voor het grote publiek werd d’Artagnan in de 19de eeuw bekend door de roman De Drie Musketiers van Alexandre Dumas. Het verhaal is sindsdien talloze keren verfilmd. Ook recent nog: in 2023 trok de blockbuster Les Trois Mousquetaires: D’Artagnan in Frankrijk miljoenen bioscoopbezoekers.
“Naast Napoleon en Charles de Gaulle is hij een van de beroemdste Fransen”, zegt Olivier Renaudeau, conservator bij het Musée de l’Armée. “Voor veel Fransen is Maastricht verbonden aan de dood van d’Artagnan. Zonder de roman van Dumas was dat nooit gebeurd.”
Dat maakt volgens Renaudeau de mogelijke vondst van zijn skelet bijzonder, maar ook een beetje wrang. “We kijken naar dit nieuws door de bril van het fictieve personage dat hij is geworden”, zegt hij. “Het personage overstijgt onze perceptie. Maar er zijn enorm veel soldaten zoals hij gesneuveld die we niet kennen. Terwijl hij is uitgegroeid tot een wereldwijde held.”
Mysterieus personage
Dankzij zijn romanpersonage trekt Lupiac, de geboorteplaats van d’Artagnan, jaarlijks duizenden bezoekers. “Lupiac leeft echt dankzij d’Artagnan”, vertelt Aline Goebel, verantwoordelijk voor het d’Artagnan-museum in het Zuid-Franse dorp. “Dit is de plek waar hij heeft leren paardrijden en schermen voor hij naar Parijs vertrok.”
Omdat er weinig bekend is over d’Artagnans jeugd, richt het museum zich vooral op zijn tijd als musketier. De rondleiding sluit af met zijn dood in Maastricht. “Er zijn vaker momenten geweest dat men dacht aanwijzingen te hebben over zijn overblijfselen”, zegt Goebel. “We wachten de onderzoeksresultaten af, maar als dit d’Artagnan echt is, dan zou dat een wonder zijn. Hij is een heel mysterieus personage; zijn vondst zou hem heel echt maken.”
Dronebeelden van het graf, vanuit de kerk van Wolder:
Skelet in kerk Maastricht mogelijk van musketier
