NOS Nieuws
-
Boris van der Spekcorrespondent Mexico en Midden-Amerika -
Victoria Lamers Bocarandaredacteur Online
“Bukele! Bukele! Bukele!”. Een mensenmassa beweegt zich door de Haïtiaanse hoofdstad Port-au-Prince. Er klinkt gejuich, muziek, mensen houden pamfletten in de lucht. Duizenden Haïtianen zijn de straat op gegaan. Af en toe duikt er in de menigte een blauw-witte vlag op. Vanuit rijdende auto’s worden shirts uitgedeeld, met AI-gegenereerde plaatjes van de man waar ze hun hoop op gevestigd hebben: de Salvadoraanse president Bukele.
De beelden staan niet op zichzelf. Vorige week nog scandeerden toeschouwers in het Sylvio Cator-voetbalstadion vanaf de tribunes dezelfde naam. Een ongekend tafereel, twee jaar lang was het stadion in handen van gewapende bendes totdat Salvadoraanse troepen het onlangs overnamen.
Maar ondanks de blijdschap in Haïti is nog altijd onduidelijk wat El Salvador precies wil bereiken in het straatarme land. In eerste instantie stuurde Bukele zijn troepen half oktober naar het land om vier ontvoerde Salvadoranen, als technici verbonden aan een veiligheidsmissie, te bevrijden. Inmiddels zijn zo’n 2500 Salvadoraanse militairen geland en lijkt het doel vooral het uitroeien van de bendes in Haïti.
Deze week gingen duizenden Haïtanen de straat op:
De militaire aanwezigheid is ook door de Haïtaanse overgangsregering met open armen verwelkomd. Dinsdag kondigde premier Alix Didier Fils-Aimé een samenwerkingsovereenkomst met El Salvador aan. “De bendes zullen geen oog meer dichtdoen”, schreef hij daarover op X.
“Wij helpen jullie je land terug te veroveren… Eindelijk zal Haïti vrij zijn”, schreef Bukele op zijn beurt op X. Zijn tijdlijn op het sociale mediaplatform wordt dagelijks gevuld met rooskleurige berichten en flitsende video’s uit Haïti. Marcherende militairen, helikopters die woningen beschieten, gepantserde voertuigen: El Salvador komt het land redden. Maar of dat gaat lukken, is de vraag.
Haïti verkeert al jaren in een uitzichtloze crisis, waar moorden, verkrachtingen, plunderingen, ontvoeringen, brandstichtingen, corruptie en totale wetteloosheid de overhand hebben. Dit jaar eiste het geweld al bijna 6000 levens, blijkt uit laatste cijfers van de Verenigde Naties.
Naar schatting sloegen al 1,5 miljoen mensen op de vlucht en ook waarschuwde de VN deze week dat de rampsituatie komend jaar verder verslechtert door de al grote voedselonzekerheid en acute ondervoeding onder de bevolking.
Ondertussen is het afwachten hoe de situatie op de grond zich ontwikkelt. Met hun komst mengen de Salvadoraanse troepen zich in een ingewikkeld wespennest van ongecoördineerde veiligheidstroepen, particuliere militaire bedrijven en bendes.
Waar in El Salvador twee bendes (MS13 en M18) de straten van het land domineerden via afpersing en intimidatie, zijn er tientallen bendes actief in Haïti, die veel zwaarder bewapend zijn en nauwe banden hebben met politici en zakenmensen in het land.
Deze bendeleden bevinden zich in de meeste wijken onder de burgers, waardoor de kans op burgerslachtoffers aanwezig is. Omdat El Salvador zonder VN-mandaat opereert en duidelijke doelstellingen en afspraken over hun missie ontbreken, zijn de Salvadoraanse militairen ook niet aan strikte regels gebonden. Daar komt bij dat El Salvador moderne wapens inzet, zoals drones en internationaal bekritiseerde killer robots, zoals Bukele zelf op X deelde.
Dat nog meer mensen slachtoffer zullen worden van het propvolle strijdtoneel, is zeer waarschijnlijk. Ook Amnesty International waarschuwt daarvoor. “De aanpak van bendegeweld mag niet leiden tot een herhaling van het misbruik en de straffeloosheid die eerdere interventies in Haïti hebben gekenmerkt”, verklaarde Ana Piquer, de regionale directeur van de organisatie. Sinds de komst van de Salvadoraanse troepen zijn zo’n 7000 mensen het gebied waar zij opereren ontvlucht, schat de VN.
De militaire operatie in Haïti moet echter ook worden bekeken in het licht van de presidentsverkiezingen in El Salvador in februari. Het lijkt vrijwel zeker dat Bukele dan herkozen zal worden: de president is nog altijd immens populair onder de eigen bevolking, en heeft amper tegenstanders die een nieuwe termijn in gevaar zouden kunnen brengen, mede omdat zijn regering oppositie heeft vervolgd.
Om kritiek uit de internationale gemeenschap op mensenrechtenschendingen tijdens zijn beleid te doen verstommen, en eigen kiezers eraan te herinneren wat hij voor elkaar kan krijgen, is Bukele gebaat bij een succesvolle operatie in Haïti. De steun van een groot deel van Haïti heeft hij in ieder geval.












