NOS Nieuws
Een hoog opgelopen drugsruzie zou de reden zijn dat een groep van tientallen zwaarbewapende mannen naar Overasselt afreisde. Een 51-jarige beveiliger kwam om het leven en twee agenten raakten gewond. Justitieminister Van Weel noemt het een vorm van ongekend en nieuw geweld. De burgemeester van Heumen bestempelt het als ‘on-Nederlands’. Maar is dat zo?
Nederland speelt een belangrijke rol in de internationale drugshandel. Het is een van de voornaamste doorvoerlanden voor cocaïne.
“Dat gaat gepaard met georganiseerde criminaliteit en het geweld dat daarbij komt kijken”, zegt criminoloog Henk Ferwerda. “Er zijn al heel wat voorbeelden die aantonen dat dit helaas wel bij Nederland hoort.”
‘Wild west liquidaties’
Dat conflicten in de drugswereld zichtbaar uit de hand lopen, is dus niet nieuw. Wel wordt volgens Ferwerda de laatste jaren de manier waarop drugscriminelen zich laten gelden bij problemen excessiever. Bijvoorbeeld als een lading cocaïne kwijt is.
In 2012 bijvoorbeeld was er een fatale schietpartij midden in de Amsterdamse Staatsliedenbuurt. Twee mensen kwamen om het leven, twee motoragenten raakten gewond. Het doelwit vluchtte via het water, waarna er met kalasjnikovs op hem werd geschoten.
Woningen en een woonboot werden geraakt, zelfs in een kinderkamer werd een kogel teruggevonden. Aanleiding was een verdwenen partij cocaïne van 200 kilo. Het ‘wildwestincident’ wordt gezien als een kantelpunt in de georganiseerde criminaliteit.
Afrekeningen
Vier jaar later, in 2016, was er een ander schokkend moment. In de vroege ochtend lag er een afgehakt hoofd op de stoep voor een shishalounge in Amsterdam-Zuid. Het zou een waarschuwing uit de onderwereld zijn.
“Dit soort afrekeningen laat zien dat deze criminelen een heel andere soort mores hebben dan de Hollandse netwerken hadden, zoals die van Holleeder en Bruinsma. Dat was ook te zien bij de escalatie van geweld tijdens het Marengo-proces”, stelt Ferwerda.
Als vergelding werd in 2018 de onschuldige broer vermoord van kroongetuige Nabil B., die verklaringen aflegde tegen Ridouan Taghi. Een jaar later werd B’s advocaat, Derk Wiersum, voor zijn huis om het leven gebracht.
Het was voor het eerst dat conflicten in de onderwereld zo heftig escaleerden en ook de rechtsstaat werd geraakt. Dat ging nog verder met de moord op misdaadjournalist Peter R. de Vries in 2021.
Ferwerda noemt het vooral opvallend hoe onprofessioneel de laatste jaren opdrachten worden uitgevoerd. “Vroeger werd meestal één goede huurmoordenaar ingehuurd die voorbereid te werk ging. Die had een vluchtweg, die had een plan B. Nu zie je dat vooral jonge jongens voor relatief weinig geld deze klusjes doen.”
Dat geldt ook voor de tientallen beschietingen van panden die er de laatste jaren zijn geweest en voor de vele honderden explosies bij huizen, niet alleen in de grote steden, maar ook in kleine dorpen.
Ronselen
Het ronselen van kwetsbare jongeren gebeurt steeds vaker. Europol waarschuwt dat zij het vuile werk voor criminele organisaties opknappen. Op die manier lopen zij het risico en vangen ze de klappen op, terwijl mensen hoger in de organisatie buiten schot blijven.
“Het verschil tussen vroeger en nu zit hem vooral in de professionaliteit van de uitvoerders”, zegt Ferwerda. Dat ziet hij ook in Overasselt. “Grote groepen jongeren worden in busjes afgezet, met zware wapens. Dat is allemaal wel professioneel geregeld, maar hoe ze het uitvoeren niet. Ze raken meteen in paniek.”
Waarom de groep naar Overasselt gestuurd is, is nog niet duidelijk. Mogelijk kwamen zij verhaal halen nadat een partij drugs verloren was gegaan of dachten zij dat die drugs daar opgeslagen lagen. “Wat in ieder geval wel bereikt is, is internationale aandacht. De opdrachtgever heeft in het criminele circuit een punt gemaakt: met mij valt niet te sollen, anders organiseer ik gewoon een aanslag op deze persoon”, zegt Ferwerda.
De gebeurtenissen in Overasselt zijn volgens de criminoloog buitengewoon gewelddadig, maar dat geweld is dus niet ‘on-Nederlands’. “Wel was het dit keer anders omdat er door de camerabeelden live meegekeken kon worden en het geweld zo nog zichtbaarder was.”
