Huishoudens vaker in de knel, meeste jongvolwassenen kunnen niet rondkomen 

De financiële situatie van Nederlandse huishoudens gaat achteruit. 38 procent komt moeilijk rond. Binnen die groep zijn de problemen bij jongvolwassenen in de twintig het grootst, staat in het Nibud-rapport Geldzaken in de praktijk 2026.

Bij de vorige editie, twee jaar geleden, was het aandeel dat moeilijk kon rondkomen 32 procent. Ook toen waren er bepaalde groepen die kwetsbaar waren. “Door de jaren heen zien we dat een steeds grotere groep jongvolwassenen moeilijk kan rondkomen”, zegt Nibud-directeur Mattias Gijsbertsen.

Bij jongvolwassenen (18 tot en met 30 jaar) groeide het aandeel van 40 procent naar 54 procent. Daarmee ziet het Nibud dat dit een van de groepen is waar de verslechtering het sterkst zichtbaar is.

“We zien ook grote verschillen tussen huurders en kopers en mensen met een vast en met een wisselend inkomen,’ zegt Gijsbertsen. In het onderzoek naar financiële gezondheid van consultant Deloitte komen dezelfde kwetsbare groepen naar voren.

Waar mensen het vaakst tegen aanlopen zijn de kosten van kinderen, vervoer, inboedel en de boodschappen. Dat komt omdat deze uitgaven sterk kunnen wisselen en minder vastliggen dan bijvoorbeeld de huur en de hypotheek. Die uitgaven zijn voorspelbaar en worden vaak via vaste incasso’s betaald.

“Mensen proberen altijd de vaste lasten te betalen en lopen dan tegen prijsstijgingen aan op andere vlakken”, zegt Gijsbertsen. Door de geopolitieke spanningen stijgen de prijzen in de winkels en kosten voor energie.

Huishoudens die aangeven het moeilijk te hebben, komen aanzienlijk vaker geld tekort voor het betalen van uitgaven. Zo heeft 81 procent moeite met het betalen van boodschappen en 78 procent met vervoerskosten en inboedel. Ook de kosten voor zorg zijn een probleem: 77 procent van de huishoudens die moeilijk rondkomen zegt daar moeite meer te hebben.

Vorig jaar was er nog een lichte koopkrachtstijging te zien bij vrijwel alle huishoudens, toch heeft een groter deel moeite met de kosten van het dagelijks leven. Dat is deels te verklaren doordat koopkrachtcijfers iets zeggen over een gemiddeld huishouden, maar geen rekening houden met persoonlijke omstandigheden en veranderingen daarin. Begin dit jaar werd de verwachte koopkrachtstijging voor 2026 bijgesteld.

Ook meldde het Centraal Planbureau dit voorjaar dat de koopkracht zou dalen als gevolg van de stijgende energieprijzen. Dit kan meewerken in het gevoel van financiële onzekerheid. “Ook de onzekerheid of prijzen die verder stijgen door onzekerheid in het Midden-Oosten dragen hieraan bij”, zegt Gijsbertsen.

Maar het blijft niet bij die zorgen, want uit het rapport blijkt dat mensen ook vaker betalingsproblemen hebben. 25 procent van de huishoudens geeft aan dat zij dit jaar rekeningen niet hebben kunnen betalen. Twee jaar geleden ging dat nog om 17 procent. Andere betalingsproblemen zoals rood staan en het treffen van een betalingsregeling komen relatief ook vaak voor.

Huishoudens die wel uitkomen met hun geld, kunnen in tijden van krapte op hun spaargeld rekenen. Tegelijkertijd hebben veel huishoudens het gevoel dat ze niet genoeg geld hebben voor als er iets gebeurt. Denk daarbij aan ingrijpende gebeurtenissen zoals een scheiding, het verlies van werk en ziekte.

“Dat gevoel klopt wel, want bijna een derde van de huishoudens heeft 2500 euro of minder op de spaarrekening en bijna een kwart heeft zelfs minder dan 1000 euro” zegt Gijsbertsen. Volgens de directeur van het Nibud kan je daar niet veel klappen mee opvangen.

Volgens de Nibud-directeur zijn er veel uitdagingen die niet alleen gaan over inkomen maar ook over de uitgaven, zoals hoge vaste lasten en het gebrek aan betaalbare huisvesting voor jongvolwassenen. “De dringende vraag is met welke structurele oplossingen huishoudens hieruit kunnen gaan komen.”