NOS Nieuws
In ongeveer een derde van het Nederlandse drinkwater zit meer PFAS dan volgens het RIVM wenselijk is. Vooral in Noord- en Zuid-Holland zijn de niveaus opvallend hoog. Dat blijkt uit een PFAS-kaart die Greenpeace heeft laten maken op basis van openbare drinkwatergegevens.
PFAS is een verzamelnaam voor een groep chemische stoffen die van nature niet in het milieu voorkomen. Ze zijn schadelijk voor de gezondheid in grote hoeveelheden, of als je er gedurende meerdere jaren te veel van binnenkrijgt.
Dat er PFAS in drinkwater voorkomt was al bekend. Het RIVM heeft berekend dat 20 procent van alle PFAS die mensen binnenkrijgen uit drinkwater komt. Het meeste komt binnen via voedsel en de lucht.
Het onderzoek van Greenpeace heeft de regionale verschillen voor kraanwater nu in kaart gebracht. “We vonden het belangrijk dat mensen kunnen zien hoeveel PFAS er uit hun kraan komt”, zegt Eline Bosman van Greenpeace tegen de NOS. Voor het Greenpeace-onderzoek zijn de gegevens van tien waterbedrijven geanalyseerd.
Niet alleen in Noord- en Zuid-Holland, maar ook in delen van Zeeland en Utrecht zijn de PFAS-niveaus hoger dan gemiddeld. De hoogste waarden werden gemeten in het drinkwater van IJmuiden en Zaandam. Daar gaat het om drie keer de advieswaarde van het RIVM. Die advieswaarde is 4,4 nanogram PFAS per liter.
Wettelijk is overigens veel meer PFAS in drinkwater toegestaan: 100 nanogram per liter. Vanwege nieuwe kennis over mogelijke effecten van PFAS op mensen hanteert het RIVM nu de veel lagere advieswaarde.
Er zijn ook plaatsen waar heel weinig PFAS in het drinkwater is gevonden. Dat is vooral in het noorden en oosten van het land en in delen van Noord-Brabant.
Greenpeace heeft de oorzaak van de verschillen niet onderzocht. De onderzoekers vermoeden dat de regionale verschillen ontstaan doordat waterbedrijven van verschillende waterbronnen gebruikmaken. “Er zit meer PFAS in ons oppervlaktewater dan in ons grondwater”, weet Bosman. “Het kan in dat verschil in bronnen zitten.”
Dat er op sommige plaatsen meer PFAS in het water zit, wil niet zeggen dat het niet drinkbaar is. Het gaat om heel lage hoeveelheden. “We volgen het advies van het RIVM”, benadrukt Bosman. “We moeten het water gewoon blijven drinken. Water is belangrijk voor onze gezondheid. Het is alleen wel duidelijk dat PFAS troep is die werkelijk overal in zit, zelfs in ons kraanwater. We kunnen er eigenlijk niet aan ontkomen.”
Drinkwaterbedrijven willen al langer dat er een totaalverbod komt op het gebruik van PFAS, laat een woordvoerder van drinkwaterkoepel Vewin weten. Ze willen daarmee voorkomen dat de chemische stoffen in het water terechtkomen.
Een woordvoerder van waterbedrijf Vitens wijst erop dat drinkwater het strengst gecontroleerde product in Nederland is. Het water wordt continu geanalyseerd door de bedrijven zelf. “Het water is veilig, het gaat om een paar nanogram PFAS, veel minder dan mensen via voedsel binnenkrijgen.”
De waterbedrijven hebben meerdere methodes om het eruit te filteren, maar sommige van die chemische stoffen zijn er makkelijker uit te halen dan andere. “Sommige filtermethodes zijn ook duur, wat weer gevolgen heeft voor de prijs. De echte oplossing, daar zijn alle bedrijven het over eens, is dat PFAS er niet meer in komt. Dan hoeft er ook niet uit.”
Voor zo’n verbod op PFAS zijn Europese regels nodig. “Er moeten afspraken over worden gemaakt in Brussel, en dat kost veel tijd.”
Ook Greenpeace pleit voor een totaalverbod, zegt Eline Bosman. “We willen dat hier paal en perk aan wordt gesteld.” De milieuorganisatie wil ook dat de chemische industrie die met PFAS werkt opdraait voor de kosten van nieuwere en betere filterinstallaties voor drinkwaterbedrijven.
