Justitie waarschuwt voor swatten: ‘Opeens onterecht een arrestatieteam voor je deur’

De politie krijgt steeds vaker vergaande nepmeldingen, waardoor een zwaar gewapend arrestatieteam op iemands stoep staat. Het zogenoemde fenomeen swatten is overgekomen uit de Verenigde Staten. “We zien nu dat het hier ook vaker voorkomt. Vooral onder jongeren”, zegt officier van justitie Linda van den Oever.

Waarom mensen overgaan tot swatten verschilt per geval. Het kan een wraakactie zijn na een online ruzie, bedoeld om mensen shockeren, maar kan ook als middel worden gebruikt om iets af te dwingen. “Slachtoffers worden onder druk gezet om iets te doen, wat ze eigenlijk helemaal niet willen doen”, zegt Van den Oever.

Het eerste contact begint meestal vriendelijk en online. “We zien vaak dat het ontstaat via gameplatforms of chatplatforms. Eerst krijg je veel aandacht en wordt er een soort vertrouwensband gecreëerd. Vanuit daar wordt er gevoelige informatie gedeeld, in extreme gevallen bijvoorbeeld naaktfoto’s en kunnen mensen daarmee onder druk worden gezet.”

Zo ook de 17-jarige Dana, die online weigerde naaktfoto’s te sturen. Als wraakactie werden er nepmeldingen bij de politie gedaan, waardoor afgelopen mei een groot arrestatieteam ’s nachts voor haar deur stond. “Ik gebruik online niet mijn echte naam, niet mijn echte leeftijd. Maar ook al ben je supervoorzichtig, dan nog kan zoiets je overkomen. En dan kan het kan razendsnel mis gaan”, vertelt zij aan het AD.(opent in nieuw venster)

Bij Dana werd haar adres gedeeld in een chatgroep, nadat zij weigerde opdrachten uit te voeren, zoals zichzelf iets aandoen. Mogelijk is dit onderdeel van de zogeheten COM-groepen. “Dat zijn groepen waarbinnen geweld wordt verheerlijkt en ook veel geweld in wordt gedeeld”, zegt officier van justitie Van den Oever.

Het OM ziet dat het dreigen met swatten vaker voorkomt in dit soort groepen. Als middel om iemand onder druk te zetten, maar ook om toegang te krijgen tot zo een groep. “Dat als je een SWAT-team op iemand afstuurt, je in de groep mag”, zegt Van den Oever.

Als je eenmaal in zo’n sadistische groep zit, dan is het volgens het OM lastig om eruit te komen, maar niet onmogelijk. “Elk slachtoffer dat hulp zoekt helpen wij.”

Digitaal wijkagent Malek Kariebo gamet wekelijks met jongeren en beantwoordt tijdens livestreams vragen. Hij herkent dat jongeren vaak niet durven te vertellen dat ze in zo’n groep zitten. “Omdat ze dan moeten toegeven dat ze iets hebben gedaan waar ze eigenlijk niet trots op zijn.”

Zelf heeft Kariebo nog geen contact gehad met jongeren die zich schuldig hebben gemaakt aan swatten. Wel merken ze dat het nu ook hier gebeurt. “Jongeren zijn constant online. Dus zij zien dit ook. Het mooie, maar ook het gevaar van het internet is dat het geen grenzen heeft.”

Hij waarschuwt voor de impact van swatten, het kan traumatiserend zijn. “Je weet van niks en opeens staat er onterecht een arrestatieteam voor je deur. Het is echt heel erg schrikken als wij daar opeens staan.” De politie maakt vooraf een inschatting of een melding echt of nep is. “Maar als er een melding wordt gedaan dat ergens een vuurwapen in huis is, dan moeten we dat serieus nemen”, zegt Kariebo.

Het frustreert de wijkagent dat de valse melding ten koste gaat van mensen die het wel nodig hebben. “Als wij tegelijkertijd een melding krijgen van een reanimatie, dan gaan we daar uiteraard wel heen. Maar dat wordt dan wel later.”

Ook benadrukt Kariebo dat het doen van een valse melding strafbaar is. “Mensen moeten beseffen dat je daarvoor vervolgd kan worden. Dat het impact kan hebben op je toekomst.”

Het is volgens het OM lastig te zeggen hoe vaak swatten nu voorkomt, de exacte cijfers zijn er nog niet. “Wel lopen er een aantal zaken. Ook zijn er steeds meer Nederlandse daders geïdentificeerd, daar wordt verder onderzoek naar gedaan.”