NOS Nieuws••Aangepast
Het kabinet kan op papier opgelucht ademhalen: het begrotingstekort blijft volgend jaar met 2,9 procent net binnen de Europese begrotingsregels. Maar de toekomst is hoogst onzeker, omdat de gevolgen van de oorlog in het Midden-Oosten nog niet in deze ramingen zijn meegenomen.
“De internationale situatie verslechtert in een hoog tempo”, zegt minister Heinen van Financiën. “Dat maakt de voorjaarsnota al achterhaald als ik ‘m publiceer.”
Begroting geraakt door conflict
Het is nu al duidelijk dat het conflict in het Midden-Oosten ook economische gevolgen zal hebben voor Nederland. De ramingen uit de nieuwste voorjaarsnota, waarin de begroting wordt bijgesteld, zullen daarom waarschijnlijk niet lang stand houden. Het kabinet staat bijvoorbeeld onder grote druk om miljarden uit te geven om de hoge energieprijzen te compenseren.
Tot nu toe heeft het kabinet dat afgehouden, met de waarschuwing dat de situatie de komende maanden nog weleens veel slechter kan worden. Op het moment dat het kabinet wel besluit grote uitgaven te doen, zal Nederland waarschijnlijk door de grens van de Europese begrotingsregels heengaan.
Dat is een gevoelig punt voor een kabinet dat in het coalitieakkoord heeft afgesproken om op de schatkist te passen. Heinen wil dan ook nog geen antwoord geven op de vraag of het voor het kabinet toch een optie is om over de begrotingsgrens heen te gaan.
“Ik ga er nog niet op vooruit lopen”, zegt Heinen. “Ik breng nu in kaart hoe de internationale situatie zich ontwikkelt en wat de effecten zijn op de Nederlandse economie, wat het doet met de koopkracht en de bedrijven.”
Het kabinet moest ook verschillende mee- en tegenvallers verwerken. Eerder werd al duidelijk dat er een structurele tegenvaller van zo’n 3 miljard was. Dat komt onder meer doordat meer mensen arbeidsongeschikt zijn dan verwacht en de opvang van Oekraïense vluchtelingen en statushouders veel meer kost dan geraamd.
Daarnaast wordt de inkomensafhankelijke eigen bijdrage in de gesubsidieerde hulp in huishoudens (Wmo) met een jaar uitgesteld, waardoor de schatkist geld misloopt. Ook het afpakken van crimineel vermogen gaat niet zoals gehoopt, waardoor er 284 miljoen euro minder binnenkomt dan verwacht.
Niks van te merken in portemonnee
Het kabinet had ook een meevaller: de zorgkosten zijn minder hoog dan verwacht, waardoor de premie omlaag kan. Maar daar zal niemand wat van merken in de portemonnee: omdat het kabinet daardoor minder inkomsten heeft, laat het ter compensatie de inkomstenbelasting en de premie die werkgevers betalen voor arbeidsongeschikten stijgen.
Verder komt er 170 miljoen euro per jaar vrij voor pandemische paraatheid, waarmee een eerdere bezuiniging deels wordt teruggedraaid. Dat bedrag is bedoeld voor rioolwateronderzoek en een systeem om bij een epidemie patiënten beter over Nederland te verspreiden.
Allergiemedicijn
Om dit bedrag vrij te maken, wordt er bezuinigd op andere uitgaven. Zo worden bepaalde medicijnen tegen allergie voortaan niet meer vergoed.
De voorjaarsnota is normaal een bijstelling van de begroting. Omdat het nieuwe kabinet net is begonnen, bevat het dit jaar vooral de financiële uitwerking van het coalitieakkoord van het kabinet.
