Kabinet ziet geen heil in nationaal verbod op wegwerpplastics

Het kabinet ziet niets in een nationaal verbod op wegwerpplastics zoals sigarettenfilters en wegwerpvapes. Ook komt er voorlopig geen statiegeldregeling voor knijpzakjes voor drinken, zeep of wasmiddel. Het kabinet ziet te veel juridische obstakels voor zo’n een nationaal verbod en denkt dat deze milieuschadelijke producten beter via Europese regelgeving in de ban gedaan moeten worden.

Dit blijkt uit een brief(opent in nieuw venster) van minister Van Veldhoven (Klimaat), minister Hermans (Volksgezondheid) en staatssecretaris Bertram (Infrastructuur en Waterstaat). Een rookverbod op het strand is ook niet mogelijk, omdat er lokaal te weinig handhavers zijn om zo’n regel te controleren, schrijven zij.

Op verzoek van het kabinet zijn er allerlei onderzoeken gedaan naar het beperken van de zogenoemde wegwerplastics. Die producten zijn gemaakt van plastic, worden in grote aantallen geproduceerd, hebben een korte levensduur en komen “veelvuldig” in het milieu terecht, zo constateren de bewindslieden. “Met alle effecten op bodem, lucht, water, planten en dieren.”

Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) pleitte in april nog voor een verbod op sigarettenfilters. Er worden jaarlijks zo’n 9 miljard filtersigaretten verkocht en veel peuken komen op straat terecht. In de filters van die sigaretten zit een type plastic, celluloseacetaat, en dat breekt zo langzaam af dat het jarenlang in het milieu blijft(opent in nieuw venster), zegt het RIVM.

Een nationaal verbod komt er alleen niet, want daarvan zijn de juridische mogelijkheden “zeer beperkt en onzeker”, stellen de ministers. Ze vrezen ook dat filtersigaretten vervolgens in het buitenland, online of op de illegale markt worden gekocht. Dus kan zo’n verbod alleen in Europees verband. Het kabinet schrijft te hopen dat dit er komt.

Ook wegwerpvapes moeten met het restafval worden verbrand en dat zorgt voor gezondheidsrisico’s. Ze veroorzaken regelmatig branden in vuilniswagens en afvalverwerkers. Daarnaast komen ze in “ruime mate” in het milieu terecht. Maar een nationaal verbod kan niet, omdat het in strijd is met de Europese Tabaksproductenrichtlijn, aldus het kabinet.

In België is het wel gelukt, omdat er gebruikt is gemaakt van een uitzonderingsregel. Maar dat gaat Nederland niet lukken, denken de bewindslieden. “Een Europees verbod lijkt het meest kansrijk” en daar zegt het kabinet ook in Brussel voor te gaan pleiten.

De knijpverpakking is in opmars voor zuivel- en fruitdranken, maar ook voor zeep of wasmiddel. De verpakkingen zijn gemakkelijk mee te nemen naar buiten en komen daardoor veelvuldig in het milieu terecht. Maar het is op dit moment niet mogelijk om een statiegeldregeling op te zetten voor deze knijpverpakkingen, aldus het kabinet. Zo zijn inzamelapparaten er niet geschikt voor.

Wel gaat het kabinet ervoor zorgen dat kledinghangers die klanten mogen meenemen vanaf 2030 recyclebaar zijn.