NOS Nieuws•
Wonen was deze gemeenteraadsverkiezingen met afstand het belangrijkste thema waarvoor mensen naar het stembureau zijn gegaan. Iets meer dan de helft van de mensen die meededen aan online kiezersonderzoek van Ipsos I&O, in opdracht van de NOS, geeft aan dat een doorslaggevend onderwerp te vinden.
De opmars van het thema wonen bij de gemeenteraadsverkiezingen is al langer aan de gang. In 2018 zei nog zo’n 25 procent van de mensen dat belangrijk te vinden, vier jaar geleden ging het om 36 procent van de kiezers. Nu gaat het om 51 procent van de ondervraagden. Wonen blijkt overal in Nederland, zowel in de steden als in de minder bebouwde gebieden, ongeveer even belangrijk.
‘Gemeente doet niet genoeg aan woningproblematiek’
Jongeren tot 34 jaar hechten relatief het vaakst belang aan het thema wonen. Vrouwen (54 procent) vinden het iets vaker belangrijker dan mannen (48 procent). De mensen die wonen heel belangrijk vonden, kozen het vaakst voor Volt, een lokale partij, D66 of GroenLinks-PvdA. BBB- en PVV-stemmers vinden de woningmarkt dan weer relatief minder belangrijk.
Zo’n vier op de tien mensen vinden dat hun gemeente niet voldoende doet om betaalbare woningen te bouwen voor starters. Ongeveer twee derde is van mening dat de gemeente meer moet doen om woningen voor senioren te realiseren.
En ruim de helft vindt dat er een woonplicht voor eigenaars moet komen, om te voorkomen dat woningen worden gekocht door beleggers die zelf niet van plan zijn daar in te trekken. Dat is overigens wel een stuk minder dan vier jaar geleden, toen driekwart van de kiezers dat vond.
Veiligheid belangrijkst voor rechtse stemmers
Bij het onderzoek van Ipsos I&O konden mensen uit een lijst drie thema’s kiezen die voor hen het meest doorslaggevend waren voor hun partijkeuze. Na wonen kiest 38 procent van de mensen voor veiligheid. Die twee thema’s springen erboven uit.
Ook veiligheid wordt belangrijker gevonden dan bij de vorige gemeenteraadsverkiezingen, toen 25 procent daarvoor koos. Vooral mensen ouder dan 50 jaar in de grote steden bekommeren zich om de veiligheid. Met name mensen die op JA21, BBB en PVV stemden, vonden dat een belangrijk thema.
Andere belangrijke onderwerpen zijn verkeer en openbaar vervoer (27 procent), natuur in de buurt, zorg voor ouderen en de Wmo, en de opvang van asielzoekers (alle drie 26 procent). Opvallend is dat de zorg voor ouderen in het noorden en het zuiden van het land iets belangrijker wordt gevonden dan elders.
Meer betrokkenheid gevoeld bij lokale partijen
Bijna de helft van de ondervraagden vindt dat ze op het gebied van lokale belangen beter worden vertegenwoordigd door lokale partijen. Ook weten ze beter wat er speelt dan landelijke partijen, vinden die kiezers. Het zijn met name 65-plussers die dat vinden. Daarnaast kiezen inwoners van de grote steden eerder voor een lokale partij dan mensen uit de rest van het land.
Dit jaar waren er net als vier jaar geleden zorgen over de opkomst, die de laatste edities tussen de 50 en 60 procent zat. Van de ondervraagden die besloten om niet te stemmen, zei het merendeel (43 procent) simpelweg geen interesse in de verkiezingen te hebben. 30 procent heeft geen vertrouwen in de gemeentelijke politiek. Dat is iets meer dan vier jaar geleden, toen het om een kwart van de ondervraagden ging.
De mensen die wel hun stem uitbrachten, kwamen vaak tot hun keuze met hulp van een online stemwijzer (40 procent). Sinds de vorige verkiezingen zijn AI-chatbots opgekomen. De Autoriteit Persoonsgegevens waarschuwde vorige week voor het gebruik van onder meer ChatGPT bij het maken van een keuze voor een partij, maar slechts 2 procent van de ondervraagden heeft dat daadwerkelijk gedaan.
