De gemeente Utrecht is een van de eerste gemeenten die een opkomstcijfer hebben gepubliceerd. Om 09.00 uur was daar 5,7 procent van de kiesgerechtigden naar de stembus gegaan. Dat is een stuk minder dan de 8,4 procent van de verkiezingen in 2018.
Vier jaar geleden waren vanwege de coronapandemie de verkiezingen over meerdere dagen uitgespreid.
In Rotterdam was er om 09.00 uur een opkomst van 5,5 procent.
Premier Jetten stemt: ‘Denk dat het wel gaat lukken’
Premier Rob Jetten (D66) bracht zijn stem uit in de OBS Archipel in Den Haag. De gymzaal van de basisschool is ingericht als stembureau. Een lid van het stembureau grapte tegen de premier: “Je weet hoe het werkt, he?” De premier kon er wel om lachen. “Ik denk dat het wel gaat lukken”, zei hij.
Rob Jetten naar de stembus: “Je weet hoe het werkt hè?”
Bekende Nederlanders op kieslijsten
In sommige gemeenten kan op bekende Nederlanders worden gestemd. Zo is tv-persoonlijkheid Johan Derksen lijstduwer voor de VVD in de Drentse gemeente Aa en Hunze. In Nuenen, in Noord-Brabant is zanger Django Wagner verkiesbaar voor Combinatie Nuenen.
Zangeres Lenny Kuhr staat op de lijst voor de lokale partij Eindhoven Voor Elkaar. Ome Willem-acteur Edwin Rutten is verkiesbaar voor D66 in Den Haag. Voor acteur Eric Corton kan een bolletje worden ingekleurd op de lijst van GroenLinks in Amsterdam.
Niet alle verkiesbare prominenten zien een plek in de gemeenteraad zitten, maar staan enkel op de lijst om wat extra aandacht voor een partij te genereren. Zo heeft Django Wagner al laten weten dat hij geen tijd heeft voor een carrière als raadslid.
Hopen op hoge(re) opkomst
De gemeenteraadsverkiezingen staan niet bekend om de hoge opkomstcijfers. Bij de laatste lokale verkiezingen, in 2022, ging 51 procent van de kiesgerechtigden naar de stembus. Bij de Tweede Kamerverkiezingen in oktober bracht ruim 78 procent een stem uit.
De opkomst bij de gemeenteraadsverkiezingen loopt steeds verder terug. In 1986 ging nog bijna driekwart naar de stembus.
Burgemeesters trekken dan ook alles uit de kast om de opkomstcijfers wat op te krikken. Zo belooft de Rotterdamse burgemeester Carola Schouten te abseilen van de Euromast als er een hogere opkomst is dan vier jaar geleden.
In Den Haag hoopt burgemeester Jan van Zanen op meer stemmers dan de opkomst van 43 procent in 2022. “Ik ben tevreden bij alles wat ruim boven de 43 procent is. Ik hoopt op 50 procent”, zegt hij tegen Omroep West. Volgens de burgemeester is er in alle stadsdelen en voor alle groepen mensen veel bedacht om het stemmen makkelijk te maken.
In verschillende steden werd vannacht al gestemd
In steden waar vannacht al gestemd werd, deden gemeenten extra hun best om meteen al veel mensen naar de stembus te lokken. In Den Haag was er een feest op de Grote Markt en in Arnhem trad burgemeester Ahmed Marcouch op met een speciale verkiezingsrap. In Kampen was een snackbar ingericht als stembureau.
Van pleinfeest tot snackbar: in verschillende steden werd vannacht al gestemd
Op Terschelling was een stembureau extra vroeg open, speciaal voor de mensen die voor werk naar het vasteland moesten. Bij de boot staat een bus van Qbuzz waar de vroege vogels hun stem kunnen uitbrengen. Daar werd dankbaar gebruik van gemaakt. “Ik ga met de eerste boot naar het vasteland”, zegt een kiezer tegen Omrop Fryslân. “En de laatste boot terug, dus dan heb ik helemaal geen tijd om te stemmen.”
Om 07.30 uur zijn de stembureaus in het hele land open gegaan. Dan wordt in 340 gemeenten gestemd voor de gemeenteraadsverkiezingen. Vanavond om 21.00 uur sluiten de stembureaus en worden de stemmen geteld.
In Amsterdam kan gekozen worden uit 35 partijen, het hoogste aantal van het land. In Hilvarenbeek, Rozendaal en Schiermonnikoog is er met drie partijen de minste keuze.
Alleen de gemeenten Hilversum en Wijdemeren gaan niet naar de stembus. Vanwege een fusie tussen beide gemeenten wordt daar in november gestemd.
Gemeenten melden goede opkomst bij nachtstemmen
Verschillende gemeenten melden een goede opkomst bij de stembureaus die na middernacht opengingen. In Den Haag hadden om 01.00 uur bijvoorbeeld al meer mensen gestemd dan in de hele nacht in 2018, zegt een woordvoerster van de gemeente tegen persbureau ANP.
220 mensen brachten in het eerste uur hun stem uit op de Grote Markt. In 2018 werden er in totaal 140 stemmen uitgebracht. Er was daar voor de Verkiezingsnâch muziek en een debat georganiseerd, waar veel jongeren op afkwamen. Er kon tot 02.00 uur worden gestemd.
In Arnhem opende burgemeester Ahmed Marcouch de verkiezingsavond met een rap. Er kon bij Luxor Live eveneens van middernacht tot 02.00 uur al gestemd worden. Volgens een woordvoerder hebben 298 kiezers dat gedaan.
50 tot 55 mensen brachten hun stem uit in Castricum, meldt de gemeente. Maassluis organiseerde het nachtelijk stemmen voor het eerst en hoopte op 50 kiezers. Het werden er 43.
Raadslid JA21 Amsterdam mishandeld
De fractievoorzitter van JA21 in Amsterdam, Kevin Kreuger is mishandeld op het Osdorpplein in Amsterdam nadat hij een verkiezingsdebat had bezocht. Dat meldt onder meer AT5. Volgens Kreuger werd hij door vier mannen in elkaar getrapt. “Ik heb hele harde trappen op mijn hoofd gekregen”, zegt hij tegen de Amsterdamse zender.
Aanleiding was volgens het Amsterdamse raadslid een opmerking die hij had gemaakt toen hij zag dat iemand in het groepje jonge mannen een ijsje naar een vrouw gooide. Toen Kreuger zijn telefoon pakte om de mannen te filmen werd hij belaagd. Twee straatcoaches grepen in, maar vroegen Kreuger de beelden te wissen, volgens De Telegraaf om de situatie te de-escaleren.
Een politiewoordvoerder bevestigt tegen AT5 dat agenten een melding van een vechtpartij hebben gekregen en dat ze daar onderzoek naar doen. Burgemeester Halsema spreekt in een reactie van een “afschuwelijke en misdadige mishandeling”, meldt de zender.
Kreuger heeft aangifte gedaan van mishandeling, meldt de Amsterdamse JA21-fractie op X.
De Mos ontkent mensen in te huren voor flyeren
Richard de Mos van Hart voor Den Haag ontkent dat zijn partij mensen inhuurt om te flyeren. “Dat is klip-en-klare onzin”, zei hij na afloop van het NOS-slotdebat in Tilburg tegen persbureau ANP. Hij reageerde op een video van het linkse platform Left Laser. Daarin wordt gesuggereerd dat De Mos Bulgaren betaalt voor campagnewerkzaamheden.
In de video is te zien dat mensen die geen Nederlands spreken, flyeren voor Hart voor Den Haag. In het programma van de partij staat onder meer de wens om immigranten uit te sluiten van bijstand als ze weigeren Nederlands te leren.
Om middernacht zijn op een aantal plekken al stembureaus opengegaan. Dat gebeurde onder meer in Het Vliegende Paard in Zwolle, de Tuin van Kapitein Rommel in Castricum, Productiehuis FLOW in Rotterdam, Luxor Live in Arnhem en op de Grote Markt in Den Haag.
Op de Grote Markt in Den Haag maakte ook fractievoorzitter Esther Ouwehand van de Partij voor de Dieren gebruik van het nachtstemmen:
