Kwart Kamervragen met hulp van AI geschreven, aantal neemt toe

Een kwart van de ingediende documenten met Kamervragen is in ieder geval deels geschreven door AI. Dat blijkt uit onderzoek van de NOS naar 2500 documenten met daarin ruim 28.000 individuele Kamervragen.

Dat betekent dat de teksten zijn geschreven door een AI-tool als ChatGPT of Claude. De inzet van AI varieert van enkele zinnen tot volledige lijsten met vragen.

Het aandeel neemt toe: het afgelopen halfjaar bevatte 26 procent van de Kamervragen AI, tegen 17 procent het halfjaar daarvoor. Alleen in de afgelopen twee maanden werden er weer wat minder ‘AI-Kamervragen’ gesteld.

Pangram detecteert op een betrouwbare manier de schrijfstijl van AI-modellen, maar kan niet inschatten hoeveel denkwerk de modellen hebben overgenomen. Zolang Kamerleden zelf verantwoordelijk zijn voor de inhoud, hoeft AI-gebruik niet erg te zijn, stellen deskundigen.

“Als Kamerleden AI helemaal niet zouden gebruiken, zou ik dat ergens ook wel kwalijk vinden”, zegt AI-ontwikkelaar Maarten Sukel, die zelf een taalmodel ontwikkelde en op verzoek van de NOS meekeek naar met AI geformuleerde Kamervragen. De grote AI-taalmodellen kunnen Kamerleden helpen om sneller de goede vragen te stellen, denkt hij.

Maar er zijn wel risico’s. “Als je bezig bent met een dossier waar je zelf minder van weet en je laat AI je helpen met het bedenken van Kamervragen is dat een risico. Je moet je ergens in blijven verdiepen en het denkproces niet uit handen geven.”

Techdenker Marleen Stikker ziet ook vooral daar de risico’s. “We outsourcen onze democratische systemen naar algoritmes van Amerikaanse AI-bedrijven, die ook nog eens niet neutraal zijn, maar gekleurd. Dat is toch absurd?”

Critici wijzen ook op de kans dat er foutieve informatie in Kamervragen terecht kan komen, doordat AI-modellen ondanks maatregelen van AI-bedrijven nog steeds foutieve informatie kunnen geven.

Tweede Kamerlid Daniël van den Berg van JA21 bevestigt AI te gebruiken, maar vindt dat geen probleem. “Niet om me er makkelijker van af te maken en snel weer thuis te zijn”, verzekert hij. “Ik zou het zonde vinden om zelf urenlang door notulen en Kamerdocumenten te ploegen, om media-items terug te zoeken. AI helpt me dat sneller en verstandiger te doen.”

Hoewel meerdere van zijn Kamervragen volgens de analyse voor een groot deel door AI zijn geschreven, is hij zelf verantwoordelijk voor de inhoud, verzekert Van den Berg. “Ik heb die vragen tot op de bodem uitgezocht. Maar als ik niet uit een formulering kom, dan vraag ik AI om daarbij te helpen.”

Ook een aantal andere Kamerleden bevestigt inmiddels AI-hulpmiddelen te gebruiken. “Mijn team en ik gebruiken AI om iets uit te zoeken of in te korten, of voor een spellingscheck”, bevestigt VVD-Tweede Kamerlid Renate den Hollander. “Maar alles wat ik inbreng in de Kamer is onder mijn verantwoordelijkheid bedacht en uitgewerkt.”

Ook D66-Kamerlid Marieke Vellinga-Beemsterboer doet dat. “AI helpt haar bij het aanscherpen van schriftelijke vragen en om ervoor te zorgen dat ze begrijpelijk zijn”, zegt haar woordvoerder, die eraan toevoegt dat “heel Nederland dat inmiddels doet”. Het Kamerlid laat geen complete vragenlijsten door AI opstellen, verzekert de woordvoerder.

Het door de NOS gebruikte AI-detectieprogramma Pangram detecteert de schrijfstijl van AI-modellen. Volgens kenners is het programma goed in staat om in grote hoeveelheden data AI-sporen te herkennen, maar op individueel niveau kan het programma weleens fout zitten.

“Als je een mens achter een computer zet en hem in AI-stijl laat antwoorden, dan zal Pangram zeggen: AI-tekst”, aldus AI-kenner Sukel. “Rook betekent in dit geval dus niet altijd vuur. Tegelijkertijd herkent Pangram meer dan de mens, en zal het formuleringen herkennen die een mens niet herkent.”

Techdenker Stikker ziet meer heil in zelf blijven schrijven. “Je moet je afvragen of je dit soort energieslurpende AI-systemen moet gebruiken voor alledaagse dingen. Als straks ook nog de antwoorden op Kamervragen met AI worden geformuleerd, kun je je afvragen: wie communiceert er nou met wie?”