NOS Nieuws
Om natuur te behouden moet 30 procent van al het land en zee op aarde beschermd gebied zijn in 2030. Dat spraken landen vier jaar geleden af in de Canadese stad Montreal. Hoe staat het nu met die belofte?
Komende twee weken maken landen de balans op tijdens een zogenoemde biodiversiteitstop in de Armeense hoofdstad Yerevan. Ook minister Jaimi van Essen van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur is erbij.
Biologische diversiteit, of kortweg biodiversiteit, is een veelomvattende term. Van oerbossen en olifanten tot de vlinders in je tuin en het mos tussen de stoeptegels: het is allemaal onderdeel van de biodiversiteit.
Daarbij gaat het niet alleen om soorten dieren, planten, schimmels en ander leven, maar ook om de moerassen, bossen en andere gebieden waarin ze leven. Ook de variatie in het erfelijk materiaal van soorten valt onder biodiversiteit.
Veel mensen vinden natuur waardevol om te beschermen. Maar zelfs als je dit niet vindt, zijn er goede redenen voor natuurbescherming, zegt Christine Wortmann die namens het Wereld Natuur Fonds (WNF) naar de top gaat. “Economische stabiliteit en voedselzekerheid zijn de sterkste argumenten.”
Het grootste probleem is om het geld te vinden om de doelen te behalen.
Zo helpen wilde bijen gewassen te bestuiven en draagt de natuur bij aan bodemvruchtbaarheid. Ook verlenen natuurgebieden bepaalde ‘diensten’ aan mensen. Zo helpen mangrovewouden om de kust te beschermen tegen overstromingen. In Nederland zijn het bijvoorbeeld de zogenoemde kwelders die daarbij helpen.
Wereldwijd is de natuur afgelopen tientallen jaren achteruitgegaan. Daarom maakten de landen vier jaar geleden 23 afspraken om een groot deel van de aarde te beschermen en beschadigde natuur te herstellen.
Veel van die afspraken moeten de strijd tegen natuurverlies ondersteunen. Zo beloofden landen subsidies af te bouwen die ten koste gaan van de natuur en juist meer geld uit te trekken voor bescherming. Daarnaast willen ze bijvoorbeeld meer groen aanleggen in de stad en natuurgebieden weerbaar maken tegen klimaatverandering.
Het is niet de eerste keer dat landen afspraken maken, maar de uitvoering blijkt weerbarstig. Ook nu ligt de wereld voor de meeste doelen niet op koers, zo bleek uit een rapport(opent in nieuw venster) van de Verenigde Naties dat in juli verscheen en wat de landen in Yerevan bespreken. Slechts één doel stond op groen: aandacht voor de impact van klimaatverandering op natuur.
Correspondent Nina Jurna zag in 2024 hoe moerasgebied Pantanal wordt bedreigd:
Verder is het oordeel gemengd. “Over de voortgang van de bescherming van 30 procent van het land en de zee zijn we nog redelijk tevreden”, zegt Wortmann van het WNF. Minder tevreden is ze over de ondersteunende maatregelen. “Denk aan het aanpassen van consumptiepatronen en het geld bijeenbrengen voor natuurbescherming.”
“Het grootste probleem is om geld te vinden om de doelen te behalen”, zegt ook Liesje Mommer, hoogleraar ondergrondse ecologie aan de Wageningen Universiteit tegen het NOS Radio 1 Journaal. “Er is afgesproken dat we jaarlijks 200 miljard euro nodig hebben om de natuur en de biodiversiteit te beschermen, maar we zijn nog niet op de helft daarvan.”
Ook praten over het afbouwen van subsidies die natuur verwoesten is een belangrijk doel van de top, stelt Mommer. Nederland publiceerde in mei een overzicht(opent in nieuw venster) van de financiële regelingen die een effect hebben op de biodiversiteit. Landbouwminister Van Essen schreef(opent in nieuw venster) aan de Kamer dat het kabinet werkt aan “vervolgstappen” om iets met dit rapport te gaan doen.
Voor de onderhandelingen trekt Nederland op met de Europese Unie. Wortmann verwacht dat de EU zich zal inzetten om de afspraken die in 2022 gemaakt zijn, te halen voor 2030.
In de onderhandelingen levert dat vaak spanning op met opkomende landen waar wereldwijd de meeste biodiversiteit is. Zij vinden dat ze meer financiële steun moeten krijgen om hun oerwoud en andere natuur te beschermen. Dat moet komen van landen die al rijk zijn geworden en minder natuur over hebben.
De bijeenkomst in Yerevan is de zeventiende top over biodiversiteit. Al in 1992 spraken bijna alle landen ter wereld in Rio de Janeiro af hun natuur te beschermen. Op hetzelfde moment sloten ze ook het bekendere klimaatverdrag. De Verenigde Staten doen vanaf het begin niet mee, als een van de weinige VN-leden.
