NOS Nieuws
Berlijn krijgt zo goed als zeker een zeer links bestuur. Verkiezingswinnaar Die Linke sloten dit weekend een voorlopig akkoord met de Groenen en de SPD. De toppen van die partijen gaven gisteravond groen licht voor de plannen, waaronder het onteigenen van grote vastgoedbedrijven.
Daarmee ligt de weg vrij voor Elif Eralp om burgemeester van Berlijn te worden, als eerste vrouw met een migratieachtergrond en überhaupt de eerste Linke-politicus in die functie.
De weerstand tegen een links stadsbestuur is groot. Onder anderen bondskanselier Merz wil een links bestuur in Berlijn voorkomen.
Die Linke liggen namelijk zwaar onder vuur vanwege beschuldigingen van antisemitisme. Het gaat daarbij met name om kritiek op Israël, wat door veel Duitse partijen gelijk wordt gesteld aan Jodenhaat. “Joden zijn in Berlijn niet meer veilig als Eralp burgemeester wordt”, zegt de in Nederland opgegroeide Joodse CDU-minister van Onderwijs, Karin Prien.
Eralp weet hoe schadelijk alleen al de verdenking van antisemitisme is. Ze herhaalt daarom keer op keer dat ze het leven van Joodse Berlijners zal beschermen. Radicale leden, zoals Hannah Bruns, die de aanslagen van Hamas op 7 oktober 2023 niet wil veroordelen en die het bestaansrecht van Israël ontkent, worden uit de partij gezet.
De formerende partijen in Berlijn hebben een verklaring ondertekend waarin het bestaansrecht van Israël wordt erkend. Dat heeft tot verdeeldheid binnen Die Linke geleid. “Staten hebben geen bestaansrecht, mensen hebben dat wel”, zei parlementslid Vanessa Emde. De partijtop besluit vandaag of zij uit de partij gezet wordt.
Daarnaast worden Die Linke aangevallen om vermeende contacten met de georganiseerde criminaliteit in Berlijn. Leden van de beruchte Remmo-clan waren op het Linke-verkiezingsfeest in de wijk Neukölln, maar werden in de loop van de avond weggestuurd. Een Bondsdaglid uit die wijk stuurde vriendelijke chats naar een Remmo-lid. Ook deze politicus is op een zijspoor gezet.
Het is koorddansen voor Eralp, want Die Linke hebben mede vanwege het pro-Palestijnse standpunt de verkiezingen gewonnen. De socialistische partij is echter bereid op dit punt in te binden, om het belangrijkste dossier binnen te halen: een radicale omslag in het woonbeleid.
Dat lijkt te lukken. De drie partijen hebben afgesproken de vijf grootste vastgoedbedrijven te onteigenen. Met een lening van maximaal 16 miljard euro moeten 160.000 woningen in handen van de deelstaat worden gebracht, om huurverhogingen te stoppen. Ook kleinere verhuurders krijgen strengere regels opgelegd.
De CDU/CSU, gesteund door rechtse media als Bild en Welt, zet alles op alles om een links bestuur te voorkomen. CSU-leider Söder spreekt van een terugkeer van het communisme en wil, net als andere deelstaatpremiers, de financiering van Berlijn stopzetten. De CDU-jongeren voeren campagne met ‘Nie wieder ist jetzt’, een leus die gewoonlijk tegen de AfD wordt gebruikt.
De partijen zetten vooral druk op de SPD en de Groenen om niet met Die Linke in zee te gaan. Bondskanselier Merz riep de SPD vorige week direct op tot inkeer te komen. “Stop hiermee”, herhaalde hij dit weekend. Zulke inmenging met een lokale formatie door de kanselier wordt als een no go beschouwd, evenals de eigen coalitiepartner zo onder druk te zetten.
Binnen de landelijke SPD neemt de kritiek ook toe. Minstens twintig Bondsdagleden spreken zich in een verklaring uit tegen de Berlijnse formatie. Fractievoorzitter Miersch zegt “aanzienlijke twijfels” te hebben over Die Linke. Ook bij de Groenen keren enkele prominenten zich tegen samenwerking met de Berlijnse Linke.
Anderen hekelen juist dat de CDU zich hier zo stellig over uitspreekt, terwijl ze zelf steeds vaker op lokaal niveau met de rechts-radicale AfD samenwerkt. Zo stemden in Heidenau de CDU en AfD onlangs voor een verbod op Stolpersteine, herdenkingstekens aan de Holocaust. Ook stemden meerdere CDU’ers hoogstwaarschijnlijk voor een AfD’er als parlementsvoorzitter in Saksen-Anhalt.
Er speelt meer voor de CDU/CSU. Een succesvolle coalitie van Linke, Groenen en SPD kan een blauwdruk vormen voor een toekomstige landelijke regering. Door het inzakken van de CDU/CSU in de peilingen komt zo’n linkse optie steeds meer in beeld. In Mecklenburg-Voor-Pommeren formeert de populaire SPD’er Manuela Schwesig al zo’n linkse coalitie. Zij wordt als toekomstige SPD-leider en -kanselierskandidaat beschouwd.
Zo legt de Berlijnse formatie extra druk op de landelijke coalitie, die toch al met onderlinge spanningen en wantrouwen kampt. Tegelijk is er in Berlijn geen stabiel alternatief voor handen. Een coalitie van CDU, Groenen en SPD heeft weliswaar een kleine meerderheid, maar linkse Groenenpolitici sluiten deze optie uit.
Als de federale regering een links bestuur in de hoofdstad niet weet te voorkomen, kan ze actief het deelstaatbestuur traineren. Met federale wetgeving kan bijvoorbeeld het onteigeningsplan worden verboden, evenals voorgenomen royalere asielwetgeving. Jarenlange conflict tussen hoofdstad en regering ligt op de loer.
