NOS Nieuws
De inlichtingendiensten AIVD en MIVD krijgen meer mogelijkheden om “evidente tegenstanders” op te sporen en aan te pakken. Dat staat in een wetsvoorstel van het kabinet.
Evidente tegenstanders zijn bijvoorbeeld Russische hackers, Chinese spionnen, aanslagplegers van Iran en terroristen van IS.
Burgers en andere belanghebbenden kunnen vanaf nu via internetconsultatie.nl reageren op de wetteksten. Naar verwachting zullen veel vragen gaan over de privacy van Nederlanders. Defensieminister Yesilgöz, verantwoordelijk voor de militaire veiligheidsdienst MIVD, zegt dat die gewaarborgd blijft.
“De diensten krijgen meer bevoegdheden om sneller en gerichter te reageren op evidente tegenstanders. Maar de toezichthouder blijft controleren”, zegt Yesilgöz in een toelichting op de wet. “Poetin en zijn vriendjes verdienen niet onze privacy, maar de burgers in Nederland wel.”
De diensten hoeven bijvoorbeeld niet meer vooraf toestemming te vragen voor het (digitaal) volgen van een individuele hacker. “Dan is die alweer gevlogen”, zegt Yesilgöz.
Als de Russische geheime dienst als evidente tegenstander is benoemd, dan kunnen MIVD en AIVD alle hackers aanpakken die waarschijnlijk voor deze dienst opereren. Achteraf controleert de toezichthouder of dit rechtmatig was. Ook kan de toezichthouder lopende operaties stilleggen in het geval van onrechtmatigheden.
Informatie vorderen
In de wet worden ook mogelijkheden toegevoegd voor de veiligheidsdiensten om samen te werken met Nederlandse bedrijven en organisaties. En om organisaties te wijzen op risico’s die zij lopen door vijanden. Minister Heerma van Binnenlandse Zaken, verantwoordelijk voor de AIVD, wil geen voorbeelden noemen.
“Ik ga niet in detail vertellen om welke organisaties het gaat”, zegt Heerma. “Nu wordt er ook al samengewerkt. Deze wet regelt de wettelijke basis daaronder. Daarbij kan het ook om het vorderen van informatie gaan.” Het gaat bijvoorbeeld om banken, universiteiten en online platforms, zo staat in het persbericht over de wet.
Het vorige kabinet wilde bijvoorbeeld 8000 buitenlandse wetenschappers en studenten op Nederlandse universiteiten screenen om te voorkomen dat Nederlandse informatie in handen komt van buitenlandse krachten. China, Rusland en Iran zouden kennis kunnen misbruiken in bijvoorbeeld wapensystemen. Die grote screeningsoperatie was onhaalbaar. Gerichte samenwerking is dat wel, zegt het huidige kabinet.
Gevangenissen en IND
Ook kunnen door nieuwe regels de krijgsmacht en de eigen militaire inlichtingen- en veiligheidsdienst makkelijker onderling informatie uitwisselen. Ook de samenwerking met medeoverheden zoals de Dienst Justitiële Inrichtingen (het gevangeniswezen) en de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) is geregeld.
Het toezicht op de juiste uitvoering van de wet komt bij één toezichthouder te liggen, het College van toetsing en toezicht. Nu zijn dat nog de CTIVD en de Toetsingscommissie Inzet Bevoegdheden. Of door de samenvoeging het budget omlaag gaat wil Heerma niet zeggen. “Dat is niet het doel van deze wet.”
Beide toezichthouders hadden de afgelopen jaren kritiek op de werkwijze van de AIVD en de MIVD. Daarbij ging het om het verzamelen van informatie over individuen en om het bewaren van grote hoeveelheden persoonsgegevens.
