Mensen met beperking of chronische ziekte vrezen hoge kosten door maatregelen kabinet

Het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (Nibud) waarschuwt voor de effecten van de voorgestelde kabinetsmaatregelen voor mensen met een beperking of chronische ziekte. Het Nibud heeft voor verschillende groepen de kosten van de maatregelen uit zowel het coalitieakkoord als uit de vorige kabinetsperiode in beeld gebracht. Die lopen hoog op.

Zo is er een verhoging van het verplichte eigen risico en een verlaging van de Inkomensvoorziening Volledig Arbeidsongeschikten. Daarnaast wordt de huishoudelijke hulp uit de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) afgeschaft, gaat een aantal geneesmiddelen uit het basispakket en vervallen de aftrek van specifieke zorgkosten en een tegemoetkoming voor arbeidsongeschikten. Het kabinet wil verder een eigen bijdrage invoeren voor wijkverpleging, de Wmo, en de jeugdzorg.

“We hebben gezien dat vooral mensen die gebruikmaken van meerdere zorgvormen geraakt worden door een stapeling van maatregelen”, zegt Nibud-directeur Mattias Gijsbertsen.

Dat zijn bijvoorbeeld ouders met een gehandicapt kind, of volwassenen die gehandicapt en afgekeurd zijn of een uitkering hebben. Deze groep gaat er met zo’n 100 tot 300 euro per maand op achteruit. Dat bedrag komt boven op het bedrag dat mensen met een beperking of chronische ziekte sowieso al meer betalen dan mensen zonder beperking: gemiddeld zo’n 100 tot 400 euro per maand, aldus Gijsbersten.

Het Nibud geeft een voorbeeld: een alleenstaande met een bijstandsuitkering en een motorische beperking heeft elke maand al 241 euro aan hogere uitgaven. Dat zijn bijvoorbeeld kosten van een lift of hogere energiekosten. Als gevolg van de voorgenomen maatregelen zou daar 160 euro per maand bovenop komen.

In totaal betaalt de alleenstaande met een beperking dan 401 euro per maand meer dan een alleenstaande zonder beperking.

Niels van Hoorn (48) heeft SMA, waardoor zijn spierkracht steeds verder afneemt. Hij is een van de personen die door de maatregelen zouden worden getroffen. Tot zijn ziekte verergerde werkte hij in de scheepsbouw: hij ontwierp verlichting voor megajachten, maar toen hij corona kreeg ging dat niet meer. “Ik zat na het eten aan tafel te slapen.”

Na een vergeefse poging tot re-integratie werd Van Hoorn afgekeurd. Inmiddels wordt hij 24 uur per dag verzorgd door zijn vrouw, onder meer bij het opstaan, douchen en aankleden. Ook zijn twee zoons, van wie de jongste tien jaar is, helpen hem soms mee, bijvoorbeeld met het sokken aantrekken.

Van Hoorn schat dat de verhogingen hem zo’n duizend euro netto extra per maand zouden kunnen kosten. Op dit moment kost zijn ziekte hem al veel geld – zijn eigen inkomen is weggevallen en zijn vrouw moet veel voor hem zorgen. Dat lukt door “sparen, geld apart zetten en keuzes maken van wat je wel en niet gaat doen”. Op uitjes zoals naar de dierentuin of vakantie gaan moet bespaard worden.

Hoeveel het kabinet precies zal besparen met de maatregelen is nog niet duidelijk. De coalitie wil bijna 6,5 miljard euro bezuinigen op sociale zekerheid. Het kabinet heeft eerder gezegd 350 miljoen euro aan compensatie te willen vrijmaken voor mensen met een beperking of chronische ziekte, maar hoe dat verdeeld gaat worden is nog onduidelijk. De politiek is nog bezig met een eigen onderzoek, dat voor de zomer wordt verwacht.

Nibud-directeur Gijsbertsen benadrukt dat het kabinet goed moet kijken waar de stapeling van maatregelen mensen het meest raakt. Daar zou het moeten compenseren, het liefst voordat de maatregelen ingaan.

Het kabinet heeft de 350 miljoen euro toegewezen aan gemeenten om te verdelen, maar de Vereniging van Nederlandse Gemeenten laat weten dat zij chronisch zieken vaak niet kunnen helpen, omdat het niet tot hun taak hoort. Daarnaast zegt de VNG dat de groep zeer divers “en lang niet iedereen is bij de gemeente bekend”.

Van Hoorn biedt het kabinet vandaag een bundel van ervaringsverhalen aan, samen met met de vereniging Ieder(in), een koepelorganisatie voor mensen met chronische ziekte of beperkingen. Daarmee hopen ze de politiek duidelijk te maken wat de stapeling van zorgkosten betekent in het dagelijks leven van mensen met een chronische ziekte of beperking.