NOS Nieuws
Tot frustratie van ongedocumenteerden, gemeenten, kerken en hulporganisaties houdt het kabinet vast aan het besluit om te stoppen met de financiering van de Landelijke Vreemdelingenvoorziening (LVV). Dat bleek vandaag tijdens een zitting van de hoogste bestuursrechter, de Raad van State.
Via de LVV krijgen vreemdelingen die geen recht hebben op verblijf in Nederland onderdak. Daarnaast ontvangen zij eten, de mogelijkheid zich te wassen en leefgeld. Daarom wordt dit ook wel de bed-bad-broodregeling genoemd.
Vaak gaat het om kwetsbare mensen die al lang in Nederland zijn, niet goed voor zichzelf kunnen zorgen en fysieke of psychische problemen hebben. De groep mensen die van bed-bad-brood gebruikmaakt, wordt geschat op zo’n 600.
Sinds 2019 verzorgen vijf gemeenten zo’n 24-uursopvang: Amsterdam, Rotterdam, Groningen, Eindhoven en Utrecht, maar toenmalig minister Faber (PVV) besloot de financiering stop te zetten per 1 januari 2025. Faber zette in op terugkeer naar het land van herkomst in plaats van “gesubsidieerde opvang”. Sinds het wegvallen van de landelijke bijdrage wordt de opvang in de steden vaak door de gemeente betaald, die daarbij gesteund worden door hulporganisaties.
Het huidige kabinet houdt vast aan Fabers besluit, ook al hebben rechters geoordeeld dat zij ten onrechte is gestopt met de financiering. De rechtbank in Amsterdam oordeelde in mei 2025 dat 28 ongedocumenteerden aannemelijk hebben gemaakt dat ze niet zelf in bed, bad en brood kunnen voorzien. Met het beëindigen van de opvang lopen zij volgens de rechtbank een groot risico op een “onmenselijke of vernederende behandeling”. Ook de rechtbank in Rotterdam(opent in nieuw venster) kwam daarna tot een vergelijkbaar oordeel, in een zaak die zestien ongedocumenteerden hadden aangespannen.
Advocaten van ongedocumenteerden, gemeenten en hulporganisaties betoogden vandaag in Den Haag bij de Raad van State dat de minister het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM) schendt door geen onderdak te bieden aan deze groep mensen. De landsadvocaat, die de verdediging doet namens asielminister Van den Brink (CDA), bestrijdt dat: volgens hem biedt de landelijke overheid wel degelijk onderdak, in de zogenoemde vrijheidsbeperkende locatie (VBL) in Ter Apel. Daar kunnen ongedocumenteerden terecht, mits ze bereid zijn om mee te werken aan een terugkeerprocedure.
In de zeer sobere VBL zijn 232 opvangplekken. Op korte termijn is er geen mogelijkheid tot uitbreiding. Volgens meerdere betrokkenen is er niet alleen te weinig plek in de VBL, ook zou de opvang niet geschikt zijn voor deze groep ongedocumenteerden. De VBL is bedoeld om mensen zo snel mogelijk te laten vertrekken naar het land van herkomst, maar ongedocumenteerden hebben formeel geen land om naar terug te keren. Ook hebben de twee soorten opvang jarenlang naast elkaar bestaan, wat zou aantonen dat er aan beide behoefte is.
De landsadvocaat stelt dat alle betrokken partijen wisten dat de LVV op “enig moment zou eindigen” en dat het stopzetten dus niet als verrassing zou kunnen komen. Volgens de landsadvocaat is de aanmelding voor de opvang in Ter Apel de verantwoordelijkheid van de ongedocumenteerden. Gemeenten en hulporganisaties waarschuwen al jaren dat kwetsbare mensen door het stoppen met de LVV op straat belanden.
Advocaat Jelle Klaas stelt dat het om mensen gaat die je niet zomaar op een vliegtuig kan zetten. “Het is een groep van een paar honderd man, vaak met forse problemen.” De groep wordt nu opgevangen door gemeenten of hulpverleningsinstanties. Er zitten volgens de advocaat ook stateloze mensen tussen, bijvoorbeeld uit de voormalige Sovjetunie, Myanmar of uit een oorlogsgebied.
Klaas: “Stel dat je vlucht uit Zuid-Sudan, dan kan je niet even naar het consulaat om een nieuw reisdocument te halen. Het kan zijn dat de IND zegt: ‘Jij hebt te weinig gedaan om aan te tonen dat je uit een oorlogsgebied komt’. Dan moet je via het thuisfront proberen meer bewijs te verzamelen en in de tussentijd ben je hier een ongedocumenteerde. Er zullen altijd mensen zijn die tussen wal en schip vallen. Die moet je niet op straat laten zwerven.”
Vanuit Amsterdam en Rotterdam vertrokken vanochtend vroeg bussen met ongedocumenteerden en andere belanghebbenden naar Den Haag. Mensen die niet meer op de publieke tribune van de bestuursrechter aan de Kneuterdijk pasten, volgden de zitting via een livestream in een nabijgelegen kerk. De protestantse kerk en Kerk in Actie(opent in nieuw venster) noemden het onlangs “beschamend dat de staat blijft ageren tegen de bed-bad-broodregeling”.
De Raad van State doet naar verwachting op zijn vroegst over zes weken uitspraak, maar de bestuursrechter waarschuwde aan het einde van de zitting al dat het waarschijnlijk een stuk langer gaat duren.
