Minister Sjoerdsma zoekt toenadering tot China te midden van handelsconflicten

• Gabi Verberg

  correspondent Oost-Azië

“Mijn excuus dat we het weer uit Nederland hebben meegenomen”, grapt minister Sjoerdsma terwijl hij zijn ambtsgenoot Wang Wentao de hand schudt. Het komt in Peking met bakken naar beneden. De minister van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking is vandaag zijn bezoek aan China begonnen.

Het bezoek staat in schril contrast met de laatste Nederlandse handelsmissie naar China. Destijds, zo’n acht jaar geleden, reisden er 165 Nederlandse bedrijven mee, dit keer is dat slechts een tiende daarvan. Waar het lijstje geïnteresseerde Nederlandse bedrijven korter lijkt, is het lijstje met problemen en incidenten langer.

Volgens Sjoerdsma is de relatie de afgelopen jaren onnodig “op scherp komen te staan”, onder meer door de discussie rond chipmaker Nexperia. Met zijn bezoek wil hij de verhoudingen verbeteren, al ligt een groot deel van de handelsproblemen inmiddels op Europees niveau.

Volgens Sjoerdsma is het grote handelsoverschot een van de grootste knelpunten. De EU verwijt Peking dat de Chinese staatssteun leidt tot oneerlijke concurrentie en Europese bedrijven tegen barrières aanlopen op de Chinese markt. “China exporteerde afgelopen jaar dagelijks voor bijna een miljard euro meer spullen naar Europa dan andersom, en dat kunnen we niet dulden”, verwoordde Sjoerdsma het.

Ook hebben verschillende Nederlandse bedrijven te maken met Chinese heffingen, waaronder het Nederlandse vleesverwerkingsbedrijf VION die hoge importheffingen kreeg opgelegd als tegenreactie op Europese heffingen op elektrische auto’s uit China. Alle meegereisde Nederlandse bedrijven kregen vandaag de beurt om hun zorgen over te dragen aan de Chinese minister.

Niet alleen Nederlandse bedrijven uitten vandaag hun zorgen; ook Chinese bedrijven grepen de gelegenheid aan om hun problemen onder de aandacht te brengen. Zo was Yangzhou Yangjie Electronic Technology aanwezig, een bedrijf dat chips levert aan de Europese auto-industrie.

Eind april plaatste de Europese Raad het bedrijf op de sanctielijst, omdat producten van Yangzhou zijn aangetroffen in Russische drones en zweefbommen. Vanwege het Europese chiptekort, veroorzaakt door Chinese exportrestricties op Nexperia-chips, kreeg het bedrijf negen maanden uitstel van de sancties. Tijdens de bijeenkomst vroeg Yangzhou om dat uitstel te verlengen.

Ook het Chinese bedrijf Nuctech, een bedrijf dat scan- en beveiligingssystemen levert aan Europese havens, kwam met een dringend verzoek. Eerder dit jaar gaf de Europese Commissie opdracht voor een inval bij het bedrijf dat onder meer kantoor houdt in Rotterdam vanwege vermeende ongeoorloofde Chinese staatssteun.

Ook spelen er al jaren zorgen over mogelijke spionage-activiteiten voor de Chinese overheid. Het bedrijf vroeg minister Sjoerdsma vandaag de beperkingen die het bedrijf opgelegd heeft gekregen op te heffen.

Volgens Sjoerdsma staan deze kwesties niet op zichzelf, maar maken die deel uit van de bredere handelsrelatie tussen de EU en China. Hij zei hierover nauw contact te hebben met EU-handelscommissaris Maros Sefcovic, die onlangs nog overleg voerde met zijn Chinese ambtgenoot.

Volgens de minister is iedereen het erover eens dat een handelsoorlog moet worden voorkomen. Hij ziet daar ook mogelijkheden toe. Hij wees op de Verenigde Staten: “Als ik zie hoe snel en op welk niveau de VS met China over alle kwesties praat en daar ook besluiten over neemt, dan vind ik dat de Europese Unie dat ook moet doen.”

Ook de Chinese minister Wang benadrukte dat een conflict tussen China en Europa of Nederland voorkomen moet worden. Hij zei bereid te zijn “subsidies en overcapaciteitsproblemen aan te pakken”, maar voegde daaraan toe dat China dat wel zal doen “volgens onze eigen regels”. Die regels kunnen veranderlijk zijn, zo blijkt ook uit de situatie van minister Sjoerdsma zelf.

China zette Sjoerdsma in 2021 op de sanctielijst nadat hij als Kamerlid de behandeling van de Oeigoeren genocide had genoemd. Hoe hij nu toch China kon bezoeken, weet hij naar eigen zeggen niet. Op de vraag of hij nog steeds achter die uitspraak staat, antwoordde Sjoerdsma: “Ja, dat heb ik inderdaad gezegd als Kamerlid, maar nu ben ik hier als minister en kan ik u één ding zeggen: de zorgen die ik heb over de Oeigoeren zijn niet weg.”

Volgens Sjoerdsma biedt een nieuwe Europese wet de oplossing. Die wet schrijft voor dat producten die met dwangarbeid zijn gemaakt, niet langer op de Europese markt mogen worden verkocht. Daarmee wordt het volgens hem voor China “ook van economisch belang iets aan dwangarbeid te doen”.