NOS Nieuws•
“Dit is gevaarlijk hier, man. Dit is gevaarlijk”, klinkt in een video over een rattenplaag in een horecazaak in Amsterdam. De beelden waren voor de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) aanleiding om het restaurant per direct te sluiten. De ratten liepen door de zaak en de keuken. Ze kwamen via het plafond naar binnen.
“Dit was een extreme situatie”, zegt een woordvoerder van de NVWA. Zelfs de inspecteur die langsging had nog nooit zoiets meegemaakt. “Dat is ook de reden dat we zo snel zijn gaan kijken.”
De eigenaar van het restaurant heeft een boete gekregen en de zaak moest per direct dicht. Dat gebeurt alleen bij ernstige risico’s voor de volksgezondheid. Ratten kunnen via hun urine tal van ziekten overbrengen.
In de video is te zien dat ratten over de toonbank en de friteuse lopen, en ook achter een muur:
Ratten rennen door restaurant
De rattenplaag in Amsterdam staat niet op zichzelf. Dit jaar is er al een recordaantal spoedsluitingen geweest vanwege ratten, muizen en andere plaagdieren: in totaal meer dan dertig in Nederland, waarvan bijna de helft in de hoofdstad. Een spoedsluiting is een van de zwaarste maatregelen die de NVWA kan opleggen. Heel vorig jaar gebeurde dat 75 keer.
Ratten hebben om zich voort te planten onder meer eten, water en nestgelegenheid nodig. Met de hoeveelheid grachten in de hoofdstad is Amsterdam een aantrekkelijke leefomgeving voor ratten.
Waarom het aantal horecazaken dat sluit door plagen alsmaar toeneemt, is moeilijk te zeggen. Volgens de NVWA-woordvoerder is daar niet één oorzaak voor aan te wijzen. “Blijkbaar groeit de rattenpopulatie omdat ze toch ergens eten kunnen vinden, bijvoorbeeld doordat er meer afval op straat ligt, maar ook binnenshuis doordat eten niet goed wordt opgeborgen.”
Ratten komen af op voedselresten, afval en rommel. Dat hangt vaak samen met slechte hygiëne. De inspectie ziet de laatste tijd vaker levende of dode dieren in horecazaken, maar ook meer uitwerpselen en knaagdieren. “Ondernemers bezuinigen soms op hygiëne wanneer het financieel wat minder goed gaat met de zaak”, stelt de woordvoerder.
Ook de koude winter is een van de oorzaken van het toenemende aantal spoedsluitingen, stelt de NVWA. Ratten leven grotendeels in riolen. Als het koud is, trekken ze naar binnen. Op warmere plekken vinden ratten het prettig om zich voort te planten.
Rattenbestrijder
Hoe lastig het ook is, het is voor de horeca belangrijk om de keuken goed schoon te houden. Volgens Miriam Maas, infectieonderzoeker bij het RIVM, is preventie en wering de basis om rattenplagen buiten de deur te houden.
“Als dat niet voldoende is, mag je andere typen maatregelen gebruiken.” Bijvoorbeeld door een professionele rattenbestrijder in te schakelen, die als laatste maatregel ook rattengif mag inzetten.
Rattengif mag sinds 1 januari 2023 niet meer worden verkocht aan ondernemers of particulieren. Met de intrede van deze regels is er meer nadruk komen liggen op preventie, zegt Maas.
Dat vraagt om wat investering van ondernemers, denk aan het vullen van gaten en kieren of betere hygiënemaatregelen. “Maar ook een verandering in houding en manier van werken”, zegt Maas. “Niet iedereen is in staat aanpassingen aan het gebouw te maken of werkgewoonten te veranderen.”
Beperkte tijden
Volgens de woordvoerder van de NVWA is samenwerking met je buren als onderneming belangrijk, zeker wanneer je horecagelegenheid in een oud pand zit. “Horecazaken zitten vaak vlak bij elkaar, waardoor ongedierte makkelijker overlopen. Dit soort problemen kun je vaak beter samen aanpakken.”
De verantwoordelijkheid om afval goed af te voeren ligt bij bedrijven. Maar de gemeente moet daarin wel ondersteunen, bijvoorbeeld door bedrijfsafval zo te verzamelen dat er minder meeuwen en ratten op afkomen.
Dat doet Amsterdam al, door ondernemers te verplichten om hun afval op beperkte tijden buiten te zetten. Vanaf 1 juli is dat verplicht in alle stadsdelen. Wie zich er niet aan houdt, kan een boete krijgen van minstens 550 euro.
