NOS Nieuws
Twee musea in het Schotse Glasgow zijn gestopt met het tentoonstellen van mummies. In het ene geval zijn de menselijke resten helemaal verwijderd uit de opstelling, bij het andere is de mummie nu bedekt met een doek. Een derde museum is ook van plan aanpassingen door te voeren.
De verandering kwam aan het licht toen een bezoeker zijn dochter de mummie van priester Nekht wilde laten zien in het Kelvingrove Museum. Ze vonden echter alleen een kaartje met de boodschap dat “menselijke resten zijn verwijderd als een teken van respect”. Ook een hoofd, voet en hand die gemummificeerd waren te zien, bleken verdwenen.
“We zijn van mening dat het van meer respect getuigt naar de overleden individuen om de antieke Egyptische menselijke resten niet tentoon te stellen”, reageert het museum in de Britse pers. Er kan een uitzondering worden gemaakt als er “toestemming is van de overledene of zijn nabestaanden”, maar dat is in dit geval uiteraard niet mogelijk.
Een tweede museum in de stad blijkt al in augustus vorig jaar om dezelfde redenen wijzigingen te hebben doorgevoerd. De mummie van Sjep-En-Hor in het Hunterian was altijd tentoongesteld in haar rijkversierde sarcofaag, maar is inmiddels onzichtbaar gemaakt met doek. De grafkist is nog wel te zien voor bezoekers.
Het Hunterian zegt “ernaar te streven een meer ethische instelling te worden” en vindt daarom dat de 2600 jaar geleden gestorven vrouw “privacy verdient na haar overlijden”. Sjep-En-Hor werd al sinds 1820 tentoongesteld. De mummie van Nekht, zo’n 4000 jaar oud, was begin vorige eeuw opgegraven.
Museumbeheerder Glasgow Life zegt van plan te zijn ook enkele stukken weg te halen uit religiemuseum St. Mungo. Het gaat daar om een lijkkist en enkele gemummificeerde resten.
De veranderingen komen voort uit aangescherpte richtlijnen van de internationale museumraad ICOM. Die schrijven voor dat er “omwille van de menselijke waardigheid” terughoudend moet worden omgegaan met het tentoonstellen van lichaamsdelen. “Besluiten daarover moeten altijd genomen worden in samenspraak met afstammelingen of de gemeenschappen waaruit ze afkomstig zijn.”
Critici spreken van doorgeslagen politieke correctheid. “De geschiedenis wordt verborgen”, vreest Conservatief politicus Murdo Fraser. “De musea van Glasgow zouden moeten pronken met onze geschiedenis, niet het stiekem verwijderen vanwege de nieuwste trend in politiek correctheid.”
“Britse musea zijn te druk bezig de geschiedenis te censureren en filteren om tegemoet te komen aan de eisen van woke fanatiekelingen”, zegt Chris McGovern, geschiedenisadviseur onder oud-premier Thatcher, tegen de Daily Mail. “Straks mag het Tapijt van Bayeux ook niet meer getoond worden omdat er te veel geweld, dood en lijken op te zien zijn.”
Andere musea zeggen in de Britse media niet het voorbeeld van Glasgow te volgen. National Museums Scotland, waar enkele drukbezochte instellingen in Edinburgh onder vallen, heeft geen plannen iets aan te passen. Ook het gerenommeerde British Museum heeft geen mummy issues, zoals de Daily Mail het verwoordt.
Een woordvoerder van het Londense museum zegt dat menselijke resten best “met respect, zorg en waardigheid” getoond kunnen worden, zolang er maar voldoende context bij geleverd wordt. Het museum wijst op de educatieve, historische en wetenschappelijke waarde van dergelijke stukken. Er zijn dan ook geen plannen om iets te wijzigen.
De musea in Glasgow hebben nog niet gezegd wat er nu met de mummies zal gebeuren. Een woordvoerder laat weten open te staan voor het terugsturen ervan naar Egypte.
Musea in Nederland kennen de discussie. Het Rijksmuseum voor Oudheden in Leiden zegt dat er altijd “behoedzaam gehandeld” wordt “met respect voor de menselijke waardigheid”, maar “vindt het belangrijk om historische verhalen te vertellen, niet alleen over het leven, maar ook over de dood en de omgang met het dode lichaam”.
Het Amsterdamse Allard Pierson heeft ervoor gekozen de mummies zo te tonen dat bezoekers ervoor kunnen kiezen niet te kijken. Het geeft daarbij toe dat de “keuzes die we vandaag (of gisteren) maakten, niet noodzakelijk de keuzes zijn die we in de toekomst maken”.
