‘Nederland-ticket’ moet reiziger vanaf vandaag de trein in trekken

• Jorn Kompeer

  politiek verslaggever

“Ik vind ‘het Nederland-ticket’ echt prachtig klinken.” Na deze woorden in de Tweede Kamer van GroenLinks-PvdA-leider Klaver eind april ging het snel. Premier Jetten zei: “Die nemen we mee!” en nu, ruim zeven weken later, is het er.

Een kortingsticket voor treinreizen in de zomer, geïnspireerd op het Deutschlandticket bij de oosterburen. Vanaf vandaag kunnen reizigers het Nederland-ticket aanschaffen en ermee reizen. Vijf vragen over hoe het precies werkt en of het een opmaat is naar meer.

Met het abonnement kunnen mensen voor 49 euro per maand onbeperkt reizen met de trein in de daluren en weekenden. Het gaat om het abonnement ‘flex dal vrij’, dat normaal bij de NS bijna 128 euro per maand kost.

De lagere prijs geldt tot 1 september. En het maakt niet uit met welke treinvervoerder een reiziger reist, want het werkt zowel in de regionale treinen als die van de NS. Alleen internationale treinen zoals de Eurostar en ICE doen niet mee.

Het Nederland-ticket is een idee van Kamerlid De Hoop (destijds GL-PvdA, vorige week officieel omgedoopt tot Progressief Nederland) en kreeg steun in een debat over de hogere brandstofprijzen. “Ik hoop dat mensen die normaal minder snel de trein pakken, er deze zomer wel gebruik van maken en ontdekken dat de trein best een goed alternatief is voor de auto”, zei De Hoop.

Staatssecretaris Bertram, verantwoordelijk voor het openbaar vervoer, bleek enthousiast en sprak de hoop uit dat mensen door het kortingsticket “meer van het ov gaan houden”.

In de Tweede Kamer klonk ook kritiek op het plan, want werkenden zouden er weinig aan hebben omdat de korting alleen buiten de spits geldt. Initiatiefnemer De Hoop erkent dat, maar bracht daartegen in “dat werkenden vaak gewoon een reiskostenvergoeding krijgen”. Het ticket is volgens hem vooral bedoeld voor dagjesmensen, die bijvoorbeeld bij familie of vrienden op bezoek gaan.

Vooral op de langere afstanden kan het Nederland-ticket van 49 euro voordelig uitpakken. Zo is iemand die reist tussen Groningen en Deventer nu 55 euro kwijt voor een retour. Met het nieuwe abonnement reis je dus goedkoper en de rest van de maand zelfs helemaal gratis (in de daluren).

Op kortere afstanden duurt het langer voordat het abonnement voordelig is. Zo is de treinrit tussen Den Bosch en Eindhoven (16,80 euro voor een retour) na drie keer heen en weer goedkoper met het Nederland-ticket.

Om de treinvervoerders te compenseren, trekt het kabinet maximaal 118 miljoen euro uit. Mocht het abonnement zo’n succes worden dat de kosten voor de overheid hoger uitvallen, kan de proef eerder worden stopgezet.

Nee. Hoewel de inspiratie voor het Nederland-ticket uit Duitsland komt, zijn de verschillen groot. Zo geldt het ticket hier alleen in de trein, terwijl Duitsers er in het hele openbaar vervoer gebruik van kunnen maken, dus ook in bussen, trams en metro’s. En anders dan in Nederland geldt het Deutschlandticket de hele dag, ook in de spits.

Het abonnement is een succes in Duitsland: een op de vijf inwoners boven de 16 jaar heeft het. Ook blijkt uit onderzoek dat Duitsers door het ticket minder vaak de auto nemen.

Vanaf 1 september stopt het abonnement en keert alles terug bij het oude.

Wel leeft er al langer de wens bij partijen in de Tweede Kamer om met een vast kortingsticket te komen, bijvoorbeeld voor mensen die minder te besteden hebben. Deze zogeheten Onderwegpas kwam er uiteindelijk niet omdat de onderhandelingen tussen het kabinet en de vervoerders vastliepen. Zo zijn vervoerders bang inkomsten mis te lopen bij de invoering van een vast kortingsticket.

Staatssecretaris Bertram wil nog niet zeggen of het Nederland-ticket een opmaat is naar meer, mocht het initiatief een succes worden. “In dat geval gaan we kijken wat dit experiment heeft opgeleverd en ga ik met de vervoerders om tafel zitten om te kijken of we met een nieuw voorstel kunnen komen.” Over een permanent kortingsticket zegt ze: “Nee, dat is echt te snel.”