NOS Nieuws•
-
Sarah Bürmann
redacteur Binnenland
-
Sarah Bürmann
redacteur Binnenland
Organisaties die vanuit Nederland hulpgoederen naar Oekraïne brengen, hebben te maken met aanvallen en sabotage. Eerder deze week waarschuwden de Nederlandse inlichtingendiensten voor de toename van hybride aanvallen die vermoedelijk vanuit Rusland worden gepleegd.
“Je bent gewoon belangeloos met humanitair werk bezig, dan verwacht je natuurlijk niet dat je doelwit wordt”, aldus Jeroen Ketting van de Nederlandse hulporganisatie LifeLine Ukraine.
“We kregen vorig jaar juni een waarschuwing van de Oekraïense veiligheidsdienst”, vertelt Ketting die met zijn organisatie humanitaire hulp biedt in Oekraïne. “Een Oekraïense vrouw was benaderd door de Russen met een instructie en een beloofde vergoeding om een terroristische aanval te plegen op ons kantoor in Oekraïne.” Volgens Ketting zou de vrouw 5000 dollar krijgen.
Uit een brief die de Oekraïense veiligheidsdienst naar zijn stichting stuurde, blijkt dat de vrouw al bezig was met de voorbereidingen en explosieven in huis had gehaald. De aanslag is verijdeld door de veiligheidsdienst.
Opslagloods in de as gelegd
In dezelfde periode werd de opslagloods van LifeLine Ukraine in Kyiv in de as gelegd, laat Ketting zien op foto’s. “Er sloegen vier Iraanse Shahed-drones in op onze loods”, zegt Ketting. Dat de drones uit twee richtingen kwamen en razendsnel na elkaar neerkwamen, kan geen toeval zijn, denkt hij. Er raakte niemand gewond, maar Ketting was wel even van slag.
Ook Arnaud Dijkstra van de humanitaire organisatie Friese Rijders merkt de gevolgen van de veranderende oorlog. Hij was altijd al voorzichtig: de chauffeurs die namens zijn stichting onder meer eten, medische goederen en generatoren naar Oekraïne brengen, blijven zo kort mogelijk in het land en blijven ver bij de frontlinie vandaan.
“Onze Oekraïense partner brengt de goederen verder met busjes”, vertelt Dijkstra. Een van die busjes werd rond de jaarwisseling geraakt door een drone. De weg lag bezaaid met macaroni uit Nederland. “De chauffeur heeft het gelukkig overleefd, want de macaroni en andere hulpgoederen zaten als een soort buffer tussen de chauffeurs en de inslag in. Maar ze zijn wel doof geworden.”
-
Het busje waarin de macaroni en andere hulpgoederen van de Friese Rijders werden vervoerd na een droneaanval -
De opslagloods van LifeLine Ukraine na een drone-aanval
Volgens Koen Aartsma van Instituut Clingendael passen deze aanvallen bij de manier waarop Rusland de oorlog voert. “Nederland steunt Oekraïne via militair materieel en andere soorten goederen. Daar zet Rusland wat tegenover door het proces te frustreren.”
“Het treinspoor in Polen is een doelwit”, zegt Aartsma over die belangrijke levensader. “Maar dat geldt ook voor vrachtwagens met militair materieel en zelfs voor een busje met macaroni.” Hulporganisaties vechten niet, maar worden wel gezien als onderdeel van de oorlog en steun aan Oekraïne. “Het onderscheid tussen militair en civiel wordt door Rusland vervaagd.”
Dicht bij de frontlinie durft Rusland het verst te gaan en ook in de rest van Oekraïne is Rusland tot veel bereid. “In de rest van Europa gaat het om hybride aanvallen, waarvan Rusland kan ontkennen dat het erachter zit”, zegt Aartsma.
Brand en een los wiel
Maurits Klaver denkt dat zijn stichting er slachtoffer van is geworden. Samen voor Oekraïne bracht onder meer kleding, eten en medicijnen naar Oekraïne, totdat hun busje afbrandde voor de deur bij oprichter Maurits Klaver in Nederland. Op hetzelfde moment werd de website van de stichting gehackt.
“De brandweer had al snel door dat het geen toeval was”, vertelt Klaver. “Zij dachten aan een aanmaakblokje of theelichtje op de band.” Het incident is niet verder onderzocht en er is nooit iemand opgepakt, zegt Klaver. “Gelukkig hebben we met donaties en geld van de verzekering een nieuw busje kunnen kopen.”
Losgedraaid wiel
Jaap Scholten van Protect Ukraine kan erover meepraten. “Het gebeurde midden op de snelweg in Polen”, vertelt hij. De terreinauto met hulpgoederen voor het Oekraïense leger reed met volle snelheid over de vierbaansweg toen een van de wielen eraf vloog en het voertuig enkele malen om de as tolde.
De oorzaak: een losgedraaid wiel. “Alle zes de moeren waren losgevlogen. De auto’s waren voor vertrek uit Nederland door de garage geheel nagekeken. Het is uitgesloten dat ineens alle moeren lostrillen.” Sabotage door Rusland, denkt ook Scholten. Maar dat is nooit bewezen.
Later gebeurde het nog eens dat een wiel van een van de voertuigen van Protect Ukraine ineens los was. Het leidde tot een nieuwe werkwijze. “We controleren nu de hele tijd of er niet weer mee gerommeld is en laten voertuigen niet meer alleen.”
“We zien dat het aantal Russische sabotage-activiteiten toeneemt, maar voor elke afzonderlijke actie is het moeilijk om zeker te weten of Rusland erachter zit”, zegt Aartsma van Instituut Clingendael.
De organisaties hebben hun werkwijze aangepast. Friese Rijders publiceert pas over ritten als die al voorbij zijn. Om niet gevolgd te kunnen worden, gebruikt Protect Ukraine speciale tasjes voor telefoons. LifeLine Ukraine houdt constant contact met militairen en lokale overheden, “alsof je het weerbericht volgt”.
“Ik heb vier jaar van mijn leven aan Oekraïne gegeven maar ik wil niet mijn leven geven aan Oekraïne”, redeneert Ketting. “De onschuld is uit het humanitaire werk verdwenen.”
