Niet de eerste brand bij militaire oefeningen, defensie overweegt aanpassingen

Vier natuurbranden op militaire terreinen in twee dagen. De brandweer heeft de brand bij ’t Harde nog altijd niet onder controle. En gisteren ontstond ook brand op een militair terrein bij Assen. Vandaag ging het weer mis op de militaire oefenterreinen op de Oirschotse Heide en in Weert. Van beide incidenten is nog niet duidelijk of de oefening de oorzaak is van de natuurband.

Maar het is niet voor het eerst dat natuur in vlammen opgaat bij militaire oefeningen. Vorig jaar nog ging bij Ede 130 hectare natuur verloren na een brand tijdens een oefening van defensie. Ook op andere militaire oefenterreinen braken er branden uit.

Van de 846 natuurbranden die in 2025 zijn geregistreerd, ontstonden er 124 op militair terrein, blijkt uit cijfers van het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid. Van die 124 branden zijn er 120 ontstaan in de Veiligheidsregio Noord- en Oost-Gelderland, waar ook ’t Harde ligt.

Deze week waarschuwde de brandweer voor meer natuurbranden vanwege de aanhoudende droogte. Aan burgers werd vanwege de droogte gevraagd extra alert te zijn en om geen vuur in de natuur te gebruiken. De Koninklijke Marechaussee zei dat er ondanks de risico’s nog steeds geoefend mocht worden op ’t Harde, mits bepaalde protocollen worden nageleefd.

Wat die precies inhouden, is niet bekend. Volgens oud-commandant Landstrijdkrachten Mart de Kruif moet er een formulier worden ingevuld als er een oefening op een terrein wordt aangevraagd. Daarop moet worden aangegeven wat je gaat gebruiken tijdens de oefening. Dat kan materiaal zijn zoals oefengranaten, maar ook vuurwerk.

De terreinbeheerder, het regionaal militair commando, beoordeelt dan of de oefening mag doorgaan. “De beheerder zegt dan ook tegen de troepen: kijk uit, het is slecht weer of droog weer. Zorg dat je je mensen veilig houdt”, zegt de Kruif.

Generaal Onno Eichelsheim, Commandant der Strijdkrachten, zegt dat er al maatregelen waren getroffen vanwege de droogte. “We mochten geen pyrotechnische middelen gebruiken en bepaalde activiteiten niet doen”, zegt hij tegen de NOS. Ook wordt volgens hem de brandweer bij dit soort omstandigheden opgeschaald. “Zodat als er een brand is, die geblust kan worden.” De marechaussee onderzoekt of de regels zijn nageleefd tijdens de oefeningen.

Naar aanleiding van de grote brand op de heide bij Ede werd een verkennend onderzoek ingesteld naar de veiligheidsprotocollen, laat een woordvoerder van defensie weten. Conclusie van dat onderzoek was dat het leger de protocollen rondom droogte niet hoefde aan te passen.

Soldaten laten oefenen op een ander moment is volgens De Kruif bijna onmogelijk. “Al die oefenterreinen zitten bomvol”, zegt hij. Hij wijst erop dat er op dit moment veel nieuwe militairen worden getraind en dat dat verloopt volgens schema’s. “Al die terreinen zitten daarom ook altijd naast een kazerne. Je loopt de achterpoort uit en je kan oefenen.” Daarnaast kan het ook langer droog blijven dan verwacht. Een maandje wachten tot het droge weer voorbij is, zit er daarom niet in.

Het is ook niet wenselijk om oefeningen vooruit te schuiven, stelt De Kruif. Volgens hem trainen militairen wekelijks. “Als je drilmatig wil handelen, moet je elke week oefenen. Een profvoetballer kan ook niet een week niet trainen. Die kunnen eventueel naar het buitenland, maar dat kan hier niet.”

Hoewel het veiligheidsprotocol vorig jaar na de brand bij Ede niet is aangepast, overweegt defensie dat nu wel te doen. Een mogelijkheid is eerder stoppen met het gebruiken van “pyrotechnische” middelen tijdens een droogte.

Maar misschien zijn er meer maatregelen nodig, zegt Eichelsheim. “We moeten naar de toekomst kijken. Nederland verandert klimatologisch, de natuur verandert. Het is goed om de maatregelen tegen het licht te houden en misschien altijd aanvullende maatregelen te treffen onder deze omstandigheden.” Hij denkt dat defensie wel kan doorgaan met oefenen tijdens droogte.